Poppentheater uit 1942 komt opnieuw tot leven

  • Kurt Defrancq en Els Trio spelen de rol van poppenspelers in oorlogstijd. De één heeft sympathie voor de bezetter, de ander steunt het verzet.
Brugge -

Wie denkt dat een poppenspel niet meer is dan een pop, een hand en een kast, heeft het goed mis. Een handvol verenigingen groef diep in het verleden van Brugsch Poppenspel Den Uyl en wekken de poppen weer tot leven met een ambitieus project.

Assebroek anno 1942. Samen met een aantal creatievelingen richt pastoor Jules Faes het Brugs Poppenspel Den Uyl op. Zijn doel: vertier brengen in oorlogstijd én het Algemeen Beschaafd Nederlands verspreiden onder de bevolking. Door de prachtige houten poppen en het hoogstaande klank- en lichtspel maakt Den Uyl in geen tijd naam als een van de meest vooruitstrevende en best uitgeruste poppentheaters van Vlaanderen en staat het gezelschap nagenoeg elk weekend op de planken met een show voor jong en oud. In de jaren vijftig dooft het aantal optredens uit en in de jaren zestig wakkert de vlam opnieuw aan. Een oud-speler richt de groep opnieuw op als bedrijfstoneel van metaalbedrijf La Brugeoise. In 1982 valt definitief het doek voor Den Uyl.

Zeldzame collectie

Nu, goed dertig jaar later, haalt het Bruggemuseum de poppen nog eens van onder het stof voor een expositie. Al in 1989 schonk de dochter van een van de oud-spelers de nagenoeg complete collectie met het spelmateriaal aan het museum. De poppen, decorstukken, de poppenkast zelf en allerlei technische benodigdheden behoren nu tot het museum. Ook de Heemkundige Kring Arsbroek zocht, vond en deelde een schat aan informatie: van affiches en teksten tot programmaboekjes. ‘Een verzameling die zo compleet is, is erg zeldzaam’, zegt projectcoördinator van het Bruggemuseum Geert Souvereyns. De collectie bevat zelfs een foto-album van de poppen uit de jaren ‘40 met de beschrijving van de personages. Zo is Stekvooie, de ster van de poppenkist, pootig en bijdehand, beschermer of wreker... al navenant.

N-VA

Het project, een samenwerking tussen het Bruggemuseum, het Cultuurcentrum, de stad Brugge, de provincie West-Vlaanderen en Arsbroek, stelt de collectie niet alleen tentoon, maar blaast Den Uyl ook opnieuw tot leven. Gautier Fremaut maakte replica’s van meer dan tien poppen en zette ze op de handen van Kurt Defrancq en Els Trio van theatergroep Ultima Thule.

Ze tonen het poppentheater, waarvoor de originele teksten gebruikt worden, maar spelen zelf ook de rol van poppenspelers in oorlogstijd. De één heeft sympathie voor de bezetter, de ander steunt het verzet. En ook net als ten tijde van Den Uyl is taal nog altijd een wapen om een eigen identiteit op te eisen. ‘Heel interessant, want bepaalde vraagstukken waar de politiek nu nog altijd voor staat, wortelen in dit verleden. Bepaalde argumenten die toen gebruikt werden, horen we nu nog steeds bij bijvoorbeeld N-VA’, zegt regisseur Wim Dewulf, die verduidelijkt dat het stuk niet voor kinderen bedoeld is. ‘Wel voor volwassenen en jongeren vanaf 14 of 15 jaar.’ Ook Bruggeling Kurt Defrancq is gefascineerd door de dubbele bodem van het verhaal. ‘Het is leuk dat het om een Brugs poppentheater gaat, dit overstijgt het lokale’, zegt hij.

Gigantisch mengpaneel

Voor de theatervoorstelling, die volgend weekend in de Biekorf in première gaat, werd van zo goed als alles een replica gemaakt: de poppen, de poppenkast en zelfs het klank- en lichtmengpaneel van twee meter hoog. ‘Een hele uitdaging, want veel onderdelen zijn nu nauwelijks of niet te vinden en bovendien beantwoordt het ontwerp niet meer aan de veiligheidsvoorschriften’, zegt theatertechnicus Rupert Defossez.

Actrice Els Trio stond voor een hele andere uitdaging. ‘Hoewel ik al ervaring heb met poppen, moet ik voor het stuk een beginnende poppenspeler spelen. Ik moet dus doen alsof ik het niet kan, en dat is écht niet gemakkelijk’, zegt ze.

Door Tekst Koen Theuns, Foto’s Michel Vanneuville
  • VOOR ABONNEES