Dit was Zondag Vosdag: 'Hoe meer je vertelt, hoe ondoorgrondelijker hij wordt'

Met concerten van The Bony King, die voor de gelegenheid enkel muziek van Neil Young speelde, en van The Van Jets en Het Zesde Metaal, vond in een uitverkochte Vooruit zondag Zondag-Vosdag plaats. Bovenop concerten in de balzaal traden in de Theaterzaal een aantal schrijvers op die voorlazen uit eigen werk of dat van Luc De Vos die vorig jaar op 29 november op 52-jarige leeftijd overleed. Onder die schrijvers onder meer Herman Brusselmans, Saskia De Coster, Christophe Vekeman en Dimitri Verhulst en Margot Vanderstraeten. En Otto Jan Ham en Jelle De Beule maakten een theaterversie van De Ideale Wereld met als centrale gast.... Luc De Vos.

In een volledig uitverkochte Vooruit, waar Luc De Vos destijds zijn trouwfeest met Sandra gaf, kon het publiek zondagavond proeven van frieten met stoverij van restaurant het Keizershof. Lange rijen hongerigen hoopten zich op aan het Vooruitterras. Rond half 9 waren alle 500 pakjes stoofvlees-friet volledig uitverkocht. Gelukkig was er ook braadworst als alternatief. 'Maar we hebben wel exact 50 minuten moeten aanschuiven om aan twee stuks te geraken" verzekerde een tevreden koppel ons: 'De mosterd is wel pikant" klonk het nog.

Vos in beeld

Wie daarna nog honger had, kon terecht in de foyer van de Theaterzaal. Veruit de rustigste en sereenste herdenkingsplek van de avond. Op de tafeltjes: bordjes gratis Gentse kop met mosterd. Op groot scherm:  afwisselend muziekclips, kortfilms en muziekdocummentaires. In de documentaire Lola Da Musica van Helmut Boeijen uit 2000 waren zo onder andere beelden te zien van Vos aan de Parochiezaal van Wippelgem en op het kerkhof van zijn geboortedorp. ‘Hier kom ik soms om te mediteren over het leven en de dood’ klinkt de stem van De Vos terwijl hij van de ene grafsteen naar de andere loopt. Een bizar beeld, aangezien niemand kon vermoeden dat hij er vijftien jaar later zelf niet meer zou zijn. De scène op het kerkhof eindigt met Vos die in de schemering van het avondlicht een akoestische versie van ‘Mia’ brengt aan het graf van zijn vader, die stierf toen De Vos amper acht was. ‘Ik ben er zeker van dat hij niet trots zou zijn als hij wist waar ik nu sta’ klinkt het, even bescheiden als altijd.  Ontroerende cinema.

De kortfilm ‘Tata!’ van Nicolaas Rahoens (nu bekend van onder andere de Gentse volksfilm ‘De maagd van Gent’) toont dan weer een heel andere Luc. De film vertelt het verhaal van een klein meisje dat een bijzondere vriendschapsband aangaat met een zwerver. Een rol naar het hart van De Vos, die in een verwilderde versie, gemakkelijk voor een voortvluchtige Oost-Europeaan kan doorgaan.


Het woord van Vos

In de Theaterzaal verwelkomde Lieven Vandenhaute het publiek voor een literaire avond met onder meer Saskia De Coster, Christophe Vekeman en Herman Brusselmans over "de man die de soundtrack van ons leven werd en die onder onze huid kroop met zijn liedjes. Deze lente liep ik door het centrum van Gent terwijl een cafébaas zijn deuren open zette. Mia schalde op die manier heerlijk over de Leie. En toen wist ik het, Luc zou er ook deze zomer ook weer bij zijn." 

Ook de Nederlandse documentairemaker van Lola de Musica,  Helmut Boeijen, tekende present. Hij volgt Luc De Vos al sinds begin van de jaren negentig. "Het klopt dat Luc een laatbloeier was, maar eens hij kwam, kwam hij ineens heel goed. Die eerste plaat was compleet raak. Hij plaatste zich echt in de traditie van Vlaamse volkszangers."

Christophe Vekeman wees erop dat Luc daarmee knap refereerde naar het verleden. "Voor mij was Luc een "romanticus" in de zin dat hij graag vluchtte. Ik heb Luc leren kennen bij Lieven Vandehaute in 2001. We zaten samen met Dimitri Verhulst en en Erwin Mortier in een quiz. Luc De Vos won uiteindelijk de quiz. Hij wist zo verschrikkelijk veel." Hij ontdekte er dat "wanhopig drinkend onder keukenlicht" de favoriete Reve quote was van Luc. En daarmee wist Vekeman ook ineens dat ze vrienden voor het leven zouden worden.

Lieven Vandenhaute vond het opvallend dat de film over het leven van Luc door een Nederlander wordt gemaakt. Voor Vekeman een voordeel: "Het is opvallend hoe iedereen in Vlaanderen zijn eigen versie heeft van Luc. Daarom is het opportuun om met wat afstand te opereren. Ik merk dat één vraag steeds maar terugkeert: "wie was hij?". Hoe meer je vertelt, hoe ondoorgrondelijker hij wordt." En zo is iedereen volgens Lieven Vandenhaute op zeker niveau een falende puber gebleven en herkent iedereen zich in dat stukje van Luc De Vos.

Saskia De Coster verlegde haar grenzen door een heteroseksuele liefdesbrief van Murielle aan Hendrik te schrijven en voor te lezen. "Wij wilden als grap heel graag minnaars worden van elkaar, maar wij botsten dan steeds op onze niet matchende seksuele voorkeuren. Ik vond hem ook zo schattig. Ik herinner we dat we op restaurant zaten en hij hoefde niet in de menukaart te kijken. Hij vertelde dan dat hij op voorhand reeds de website had gekeken én gekozen."

Christophe Vekeman onderstreepte dat weinig Vlaamse schrijvers kunnen zeggen dat ze na een alinea, of enkele regels al herkend worden. "Luc schreef ongeveer 800 columns in de loop van de laatste 25 jaar. Na zijn dood vroeg zijn vrouw Sandra me om een bloemlezing samen te stellen. Een onuitputtelijke bron van troost en een manier om terug met hem in contact te komen. Een kenmerk van een groot schrijver is dat je het gevoel hebt dat hij zich specifiek tot jou richt. Hij is en blijft aanwezig." En dan werd de grote theaterzaal heerlijk warm terwijl Vekeman een column van Luc De Vos voorlas. Over hoe vermoeiend het is dingen uit te leggen die niet uit te leggen zijn, maar ook hoe belangrijk dat is. En over de Schelde, die niet zomaar een watertje is. En dat Antwerpenaren dat niet begrijpen.

Het gregoriaanse kwartet La Capilla ontroerde de zaal daarna met versies van "Anja" en "Geef al je geld aan de arme kinderen". 

Melancholisch raakvlak tussen artiesten

De raakvlakken tussen Luk De Vos en andere artiesten kwamen knap tot uiting tijdens het concert van pianist Jan Swerts en zijn 3 strijkers en een gitarist. Het bezwerende artwork van Stijn Felix, met onder meer een geschilderde Vos, werd ondertussen op de achtergrond geprojecteerd. Bedrieglijk eenvoudige minimalistische pianoriedels ("zonder mijn idool Wim Mertens had ik jullie nooit kunnen verblijden met dit minimalistisch gewauwel") vormen het bed voor uitgesponnen flarden melancholie. Een soundtrack bovenop de muziek van Luc De Vos. Swerts keert net als Vos graag terug naar zijn jeugd, bijvoorbeeld in het nummer 'Singelstraat 11', ook wel bekend als de Chaussée d'amour.

Jan Swerts bracht ook een nummer van Stef Bos. "De meesten kennen hem van "Papa" maar hij heeft zoveel meer knappe dingen geschreven. Zijn plaat "De onderstroom" heeft een B kant met solopiano die wondermooi is, met daarop een Brel cover "de laatste trein." In dat nummer duiken die trillende woorden op over "de doden die nog levend zijn".

Het nummer "Meer is er niet", werd voor Luc De Vos geschreven op basis van zijn fantastische nummer "Joeri". Jan Swerts bekende dat Luc meewerkte aan de clip, in ruil voor zowaar een voedselbon. Ondertussen werd ook die ingetogen videoclip geprojecteerd.

De Ideale Voswereld

Otto-Jan Ham en Jelle De Beule zorgden daarna voor een live aflevering van De Ideale Wereld, "onze eerste aflevering in een theaterzaal". Ze openden met een kleine, hilarische bio "voor de mensen die niet weten wie Luc De Vos" is. Het duo legde zo uit dat je een geliefd Gentenaar vooral kan herkennen doordat hij niet of nauwelijks zaagt over mobiliteit. Net, terwijl op de achtergrond een foto van Herman Brusselmans opdook. Om de leegte van Vos op te vullen, ging Jelle De Beule op zoek naar een waardig vervanger via een 3D hologram. Het bleek een opgeblazen plastic zak met een foto van Luc erop gekleefd. Luc De Vos werkte ooit zelf mee aan een aflevering van De Ideale Wereld, enkele flarden daarvan kwamen er zondag aan te pas. Net als de 'minimoefti' die ook zijn knettergek oordeel over de organisatie van deze Vosavond uitsprak. Gunter Lamoot kwam langs en vertelde dat Vos de eerste bekende Vlaming was die hij leerde kennen. Lamoot bracht vintage geluidsmateriaal met Luc De Vos mee.

Gerald en Joris van de Charlatan speelden ondertussen een dj-set in het Vooruit-café.

Het muzikale gedeelte van de avond speelde zich af in de Balzaal. Daar speelde Bony King een set met uitsluitend werk van Neil Young, waaronder Tonight's the night, Out in the weekend,  Alabama, Harvest Moon en een schitterende versie van Down by the River. Young coveren doe je niet zomaar, maar Bony King komt daar meer dan alleen maar goed mee weg. 

Even later leidde Pïet De Praitere de Van Jets in. De Praitere vertelde het verhaal dat hij destijds  samen met Luc De Vos een radioprogramma aan het voorbereiden was waarin BV's zouden vooruitblikken over hoe de maatschappij zou reageren op hun eigen dood. De Vos had zelf eerder voor Het Vrije Westen al zo'n 'voorspellende' tekst gebracht. De Praitere las een mix van de twee teksten voor. The Van Jets brachten bovenop hun eigen werk ook een versie van Anja.

 

 



Meer over Luc De Vos: klik hier.

 

Door Rudy Tollenaere, An Rosiers, Magali Degrande, Steven Hendrix