Japanse keizer mag “voor één keer” aftreden, maar een vrouw op de troon? Ho maar...

Bron © New York Times

Foto: REUTERS

Tien maanden geleden liet de Japanse keizer Akihito weten dat hij troonsafstand wil doen zodat zijn zoon ook de tijd krijgt om te regeren. Dat verzoek wordt nu wellicht ingewilligd, maar via een speciale wet die het eenmalig mogelijk maakt voor de keizer om troonsafstand te doen, want een aanpassing van de opvolgingswet zou ervoor kunnen zorgen dat in de toekomst ook vrouwen de troon kunnen bestijgen. En dat willen de conservatieven te allen koste vermijden.

Het kabinet van de Japanse Eerste Minister Shinzo Abe heeft vrijdag een bijzondere wet goedgekeurd die het de Japanse keizer mogelijk moet maken troonsafstand te doen. Dat gebeurde op de uitdrukkelijke vraag van de 83-jarige keizer Akihito die zijn oudste zoon Naruhito tijd wil geven om te regeren.

Akihito wordt zo de eerste keizer in 200 jaar die afstand doet van de troon. De wet wordt binnenkort voorgelegd aan het hele parlement, maar zal ook daar wellicht goedgekeurd worden. Na die goedkeuring heeft de regering drie jaar om een datum te prikken voor de abdicatie van de keizer.

Japanse keizer mag “voor één keer” aftreden, maar een vrouw op de troon? Ho maar...
In oktober vorig jaar brachten de Japanse keizer en keizerin een bezoekje aan België. Foto: BELGA

Zeker geen vrouw op de troon

Het maken van die bijzondere wet heeft echter heel wat voeten in de aarde gehad. Vooral de conservatieve fractie in het parlement zou absoluut hebben willen vermijden dat de wet een precedent zou scheppen waardoor vrouwen in de toekomst ook recht zouden hebben op de troon.

De troon mag in Japan nog steeds enkel van man op man overgedragen worden, en ook al tonen verschillende peilingen aan dat de Japanners een vrouwelijke troonsopvolger ook (en massaal) zouden steunen, aan de Imperial Household Law, die de opvolging regelt, mocht niet geraakt worden.

“Gedateerd en belachelijk”

Critici zeggen dat die wet gedateerd is en veranderd moet worden om de koninklijke familie van Japan te modernizeren. De wet is “anachronistisch en belachelijk in termen van gender en klasse”, aldus Gill Steele, professor aan de Doshisha Universiteit in Kyoto. “Zelfs de koninklijke familie, en de politici verantwoordelijk voor de wet, moeten zich aanpassen aan de 21ste eeuw.”

Niet alleen is de huidige opvolgingswet discriminerend en ouderwets, hij zou ook wel eens nefast kunnen zijn voor de koninklijke familie. Er zijn nog maar vier mannelijke troonsopvolgers over in de familie en om recht te hebben op de troon, moet de vader van een afstammeling van de keizer verwant zijn aan de keizer. Kinderen van vrouwelijke afstammelingen maken sowieso geen kans op de troon.

Japanse keizer mag “voor één keer” aftreden, maar een vrouw op de troon? Ho maar...
Een familieportret met de keizer en de keizerin (centraal), kroonprins Naruhito (naast de keizer) en links bovenaan prinses Mako, die afstand doet van haar titel om met een burger te trouwen. Foto: REUTERS

Daar komt nog eens bovenop dat wanneer een vrouwelijk lid van de koninklijke familie trouwt met iemand zonder adellijke titel, ze ook haar eigen titel verliest en een gewone burger wordt. Diezelfde regel geldt niet voor mannelijke leden van de koninklijke familie, een probleem dat nog eens in het licht gezet werd door de recente verloving van de Japanse prinses Mako met een burger.

Lapmiddel

De democratische partij, die in de oppositie zit, heeft ondertussen laten weten dat ze tijdens het parlementaire debat over de wet een extra clausule zullen vragen die het vrouwen moet toestaan lid te blijven van de koninklijke familie, ook na hun huwelijk. Maar gezien de strikte opvolgingsregels zal dat het Japanse keizerrijk niet al te veel extra ademruimte geven.

Door nkdr