FBI-speurders getuigen over lugubere ontdekking in pakhuis: "Menselijke vleeshopen en botte zagen"

Foto: Reuters

Een rechtszaak in de Verenigde Staten werpt momenteel een bijzonder onsmakelijk licht op een industrie die onwaarschijnlijk slecht gereguleerd lijkt: de handel in menselijke lichaamsdelen. Zo blijkt er amper controle te bestaan over waar lichaamsdelen terechtkomen, wordt er misbruik gemaakt van financieel kwetsbare nabestaanden, en zijn er weinig tot professionele, ethische en hygiënische normen.

FBI-speurders getuigen over lugubere ontdekking in pakhuis:
Arthur Rathburn Foto: reuters

Toen FBI-speurders in 2013 een pakhuis in Detroit binnenwandelden, werden ze geconfronteerd met een gruwelijk beeld: menselijke overblijfselen die “samen bevroren waren in vlees-op-vlees-hopen”, zodat een koevoet nodig was om ze van elkaar te krijgen. Een “snijvloer” die volledig onder het bloed zat. Een ruimte zonder stromend water of koeling, met overal dode vliegen, lege tonnen, hondenkommen, en botte instrumenten zoals ketting- en cirkelzagen.

“De lichaamsdelen lagen daar gewoon open en bloot, in openstaande diepvriezers. In sommige zaten hoofden en torso’s, in andere armen en benen.” Dat is het beeld dat FBI-agent Leslie Larson vorige week schetste op het proces van Arthur Rathburn.

Compleet gebrek aan regelgeving

Rathburn handelt in menselijke lichaamsdelen voor wetenschappelijke doeleinden. Menselijke kadavers die broodnodig zijn in het wetenschappelijk onderzoek naar bijvoorbeeld nieuwe medische behandelingen of technieken. Maar uit het beeld dat op het proces wordt geschetst, blijkt dat er weinig wettelijke bepalingen zijn in de handel van menselijke overblijfselen.

FBI-speurders getuigen over lugubere ontdekking in pakhuis:
De hygiëne in het bedrijf van Rathburn was ondermaats Foto: reuters

Er zijn strikte regels over de handel in van “levende” organen zoals harten of levers, maar de branche van meneer Rathburn blijkt compleet ongereguleerd. Zo worden er vaak lichaamsdelen zonder toestemming van familieleden van de overledene verhandeld. Een journalist van persagentschap Reuters kon via e-mail twee menselijke hoofden en een ruggengraat kopen voor omgerekend 820 euro. Uit onderzoek bleek dat de ruggengraat afkomstig was Cody Saunders, een jongeman die gestorven was na een hartaanval. De 24-jarige had in zijn korte leven 66 operaties en 1.700 nierdialyses ondergaan, waarna zijn familie zijn lichaam moest “doneren aan de wetenschap omdat ze iets anders niet kon betalen”.

FBI-speurders getuigen over lugubere ontdekking in pakhuis:
Een man bewerkt een menselijke torso in de buitenlucht Foto: reuters

600 euro voor een brein

Het misbruik van arme families bleek geen alleenstaand geval: zo boden andere handelaars “gratis crematie” aan, in ruil voor enkele lichaamsdelen. Het gemiddelde prijskaartje: 600 euro voor een brein, 250 euro voor een ruggengraat, 160 euro voor een voet, en 1.600 euro voor een borstkas. Vaak wordt families dan verzekerd dat het lichaam van hun geliefde gebruikt zal worden voor wetenschappelijke doeleinden, maar eigenlijk is er niet de minste controle op waar de kadavers vervolgens effectief terechtkomen.

Zo vonden de buren van één bedrijf “bloederige dozen” in het afval, en troffen gezondheidsinspecteurs in een ander bedrijf “een man in medische outfit aan die menselijke resten met de tuinslang naar het riool spoelde”. In een ander geval ontdekte een man die het brein van zijn 74-jarige dementerende moeder aan de wetenschap had geschonken, dat de resten uiteindelijk gebruikt waren door het Amerikaanse leger in een experiment met bommen.

FBI-speurders getuigen over lugubere ontdekking in pakhuis:
De lichamen werden in stukken gezaagd met huis-, tuin- en keukengerei Foto: reuters

“Borstkas ontdooien in de middagzon”

Uit het onderzoek van Reuters bleek dat sommige bedrijven miljoenen verdienden met de handel in lichaamsdelen, en had één bedrijf zich in zijn zoektocht naar efficiëntie gemodelleerd zoals een McDonald’s-restaurant. Andere kleinere spelers waren dan weer ongereguleerde familiebedrijfjes, met het bijhorende gebrek aan professionalisme, ethiek en hygiëne. “Eén man stond een menselijke borstkas te ontdooien in de middagzon”, getuigt een gezondheidsinspecteur aan Reuters.

Angela McArthur, expert in lichaamsdonatie van de Universiteit van Minnesota, beschrijft de huidige situatie dan ook als “doe maar op”, en vergelijkt de praktijken met de grafrovers uit de 18de eeuw. Maar aangezien wetenschappers wel degelijk nood hebben aan lichamen voor onderzoek, blijkt het moeilijk vast te leggen waar en hoe de wet dan overtreden wordt. Volgens professor Todd Olson is het grote gevaar “dat er niemand een oogje in het zeil houdt. We reguleren de verkoop van kroppen sla meer dan de verkoop van menselijke hoofden.”

FBI-speurders getuigen over lugubere ontdekking in pakhuis:
Lijkkisten op het bedrijfsterrein van Rathburn Foto: reuters

“Niet kwalijk nemen”

Arthur Rathburn lijkt dat compleet gebrek aan regelgeving gewoon tot in het extreme te hebben misbruikt: de man wordt er namelijk van beschuldigd lichaamsdelen met HIV en hepatitis te hebben geleverd, en zijn klanten zo in gevaar te hebben gebracht. Uit het rapport van de FBI blijkt bovendien dat Rathburn vier menselijke foetussen aanbood, en is niet duidelijk hoe hij daaraan kwam, en dat hij meermaals overging tot illegale transporten. Zo zou hij in 2010 de grens met Canada hebben willen oversteken met 10 hoofden, en wilde hij een penis met de post opsturen zonder dat hij kon bewijzen dat het om een donatie ging.

Toch ontkent de man voor de rechtbank alle aanklachten aan zijn adres. Zijn advocaat James Howarth: “Deze zaak is zo gevoelig omdat het bewijs ons allemaal een beetje misselijk maakt. Menselijke lijken die in stukken zijn verdeeld zijn niet bepaald fraai, maar ik hoop dat niemand dat meneer Rathburn kwalijk neemt.”

FBI-speurders getuigen over lugubere ontdekking in pakhuis:
Foto: reuters
Door jvh