De schoenpoetser van het college die zo graag boeken las

Richard Van de Walle, tweede van links, als collegeknecht Foto: Heemkundige kring Het ambacht Maldegem

Deinze / Nevele - Richard Van de Walle werd geboren in Adegem in 1896, als achtste kind van twaalf. Toen hij vier was, stierf zijn moeder in het kraambed. De oudste meisjes namen het huishouden over terwijl vader naar fabriek trok. Richard ging naar school tot zijn negende. Hij werd koewachtertje bij een landbouwer in Sleidinge om uit de kost te zijn. Kinderarbeid was normaal in die tijd, maar jammer voor hem, want de jongen was verzot op boeken. Alles wat gedrukt stond, wilde hij lezen. Hij werd knecht in wat toen het gesticht Saint-Henri heette (nu Leiepoort Campus Sint-Hendrik) en moest er de schoenen poetsen van de internen. Maar hij las ook volop, want in het college kon hij gemakkelijk aan boeken geraken.

Schoenpoetsers waren een traditie in de colleges. Het was de internen namelijk verboden om zelf hun schoenen te poetsen. Daar was een knecht voor. Volgens auteur Vic De Donder in ‘Kom eens naar mijn kamer’ vervulde een collegeknecht zowat de rol die voor de Eerste Wereldoorlog de ordonnans voor de officier speelde. Hij knapte het nederigste werk op voor leerlingen en leerkrachten. Doorgaans was hij een volksjongen, niet zelden wat simpel of achterlijk, in de meeste gevallen een op de sukkel zijnde wees of vrijgezel, wist De Donder.

Dergelijke knechten bleven aan de school verknocht. Ze bleven er vaak tot hun dood, maar Richard  beantwoordde niet direct aan dat profiel. Na een aantal jaren vertrok hij uit Deinze. 

Hij kwam terecht in de Brugse familie van rechter Deneckere waar hij zich kon opwerken, nog meer boeken lezen en Frans leerde spreken en schrijven. Hij had de droom om piloot te worden, maar dat was blijkbaar te hoog gegrepen. Later werd hij telegrafist bij de Belgische luchtmacht.

Er is nog een straf verhaal verbonden aan de schoenpoetser van het college. Richard vluchtte in 1940 naar Engeland en liet zich inlijven bij een parachutisteneenheid die zich voorbereidde voor spionageacties. Toen hij op 10 mei 1941 werd gedropt in ons land, stonden de Duitsers echter klaar. Ze waren getipt. Richard overleed wellicht in 1944 in Duitse gevangenschap. Hij liet een vrouw en acht kinderen na.    

Het hele verhaal van Richard werd opgenomen in het nieuwe boek '112 histories uit Deinze en 't Land van Nevele' dat vanaf 2 december te krijgen is in een aantal boekhandels en krantenzaken in Deinze. 

Door Stefaan De Groote