Bambi in het vizier van de legertank

  • Don Carlos
Gent - Gent Festival haalde dinsdag en woensdag jong en verrassend operageweld naar Gent. Het Landesjugendorchester Nordrhein-Westfalen met muzikanten tussen 14 en 24 jaar oud bracht in een regie van de Duitser Bernd Schmitt “Don Carlos: corridors of power”. Niet in het gebouw van de Opera. Wel in de gigantische Floraliënhal. Schmitt masseerde het oude operaconcept tot een bruikbare vorm om ook in 2018 van gedachten te kunnen wisselen over thema’s als macht, jaloezie en wraak. Grote, massieve emoties in dit soort vluchtige twittertijden. Enkele belangrijke scenografische ingrepen en keuzes van de regisseur bij de herwerking van deze opera van Verdi trokken het publiek vlot de bloederige wereld van de corridors van de macht binnen.

Eigenlijk bracht regisseur Schmitt zijn publiek reeds bij het betreden van de industriële setting in de juiste mindset. Een schriele, wantrouwige man met kleurrijke trui, zat al voor de start van de opera aan een tafeltje op een oude machine te typen. Observeren en typen. Telkens opnieuw. Achter hem een gigantisch maar klein hertje, dat lijkt een tegenstelling, maar dat is het niet. De geprojecteerde bambi zou heel de voorstelling een belangrijke rol spelen. Knipperende, onschuldige hertenoogjes keken het publiek aan. Tegenover de bambi een enorme legertank, met hier en daar al enkele premature bloedvlekken wachtend op meer. Op de achtergrond scheen in de verte een maan. De mogelijkheden van een diepe ruimte als de Floraliënhal werden volledig benut.

Wanneer een geliefde een stiefmoeder wordt

Er hing dus van bij de start spanning en ongemak in de lucht. Letterlijk de juiste achtergrond om het verhaal van Don Carlos uit te doeken te doen. Verwoestend en uitzichtloos verscheurend. Don Carlos, een zoon van Filips II van Spanje, was ooit verloofd met Elisabeth. Tegen al zijn hoop en verwachtingen in, trouwde Elisabeth echter met Filips II. Het leven van Don Carlos stopte, nu zijn geliefde zijn stiefmoeder werd. Voeg daar nog een misnoegde minnares, de kerk en de inquisitie, botsende natiebelangen, een ijsjesverkoopster  en zelfs een scheut ABBA aan toe, waarna het operahek helemaal van de dam was.

De typende man van bij het begin, bleek de belangrijke Grootinquisiteur te zijn. Zijn rol werd in deze versie vertolkt door liefst 12 mannen. Allemaal in dezelfde, waarschijnlijk veel te warme wintertrui. Soms tapdansend met het orkest, maar vooral alom en beklemmend aanwezig. Zes zangers en zes Syrische vluchtelingen. Deze ingreep maakte de gelaagdheid en de verwarrende vervreemding van machtsmechanismen zichtbaar. De 12 spuwden elk hun verschillende kille commentaren en rauwe standpunten. Macht zit niet in één persoon, maar is vervlochten  in een hele samenleving. Wat overbleef was machteloosheid en onschuld onder schot.

Orkest in de spots

Het orkest bestond niet alleen uit jonge muzikanten, het speelde ook echt als een jong veulen. Het werd als geheel betrokken bij de voorstelling. Niet weggemoffeld in een orkestbak, maar prominent (net achter bambi) mee op het podium. Af en toe zelfs tussen de solisten, acteurs … en enkele verraste toeschouwers die ondertussen door de inquisitie naar het podium werden geleid.

Web van beslissingen

De beeldtaal in Don Carlos was heftig, maar verrijkend voor het universele verhaal van macht en machtsmisbruik. De muziek van Verdi bleef overeind terwijl het groteske uitvergroten van de mechanismen door regisseur Schmitt hielp om de buitensporige gevolgen van het fout omgaan met macht te zien. Dit is wat mensen elkaar aandoen, telkens opnieuw.  Een web van één of meer individuele beslissingen waarin een ander mens verstrikt raakt. Het kroop in de kleren. Zonder nog maar te durven spreken over de kleren van de Syrische artiesten in de voorstelling.

 

Door An Rosiers, Foto's Steven Hendrix