De beeldhouwer in Thurston Moore

  • Thurston Moore, VIDEODROOM
Gent - Thurston Moore, de zanger-gitarist en mede-oprichter van de noiseband Sonic Youth die vooral in de jaren 80 en 90 bekend stond als een groep die zich niet liet dirigeren door welke muzikale conventies dan ook, speelde woensdagavond in de Vooruit live muziek bij vier kortfilms van de Oekraïens-Amerikaanse experimentele cineaste Maya Deren. Moore trapte op die manier in de volgelopen theaterzaal van Vooruit Videodroom af.

Voor Maya Deren, (1917-1961), die bekend staat als de 'godmother' van de experimentele film, is het neerzetten van een totaalervaring de voornaamste functie van film. Volgens Wouter Vanhaelemeesch, muziekprogrammator bij Vooruit en samensteller van het project Videodroom, moest Thurston Moore dan ook niet lang nadenken om een keuze te maken over de filmmaker waarbij hij live muziek zou maken: Maya Deren. 

Terwijl de volgelopen theaterzaal van Vooruit al ongeduldig zat te wachten op de komst van Thurston Moore, zorgde Vanhaelemeesch nog voor een dosis extra spanning: "Ik heb een aantal mensen plechtig moeten beloven dat ik hier niet zou spreken over de rest van de programmatie van Videodroom, maar ik heb nu de microfoon in de hand, en zij niet, dus zal ik even snel de programmatie van Videodroom doorlopen" klonk het droog-humoristisch. Waarop hij, gelukkig snel en duidelijk en vooral heel enthousiasmerend, de overige zeven dagen van Videodroom toelichtte.'

Voor Vanhaelemeesch aan zijn presentatie was begonnen, was een fan nog snel een Polaroidfoto van een kat vlak voor het stoeltje van Moore komen leggen. Maar daar gebeurde voor, tijdens of na de set blijkbaar verder niets meer mee.

Wie aan noisebands denkt, haalt al snel het beeld voor zich van jonge mannen die agressief te werk gaan met een gitaar die met een lederen band om hun lijf hangt. En, bij grote voorkeur, wijdbeens en met veel gebaren wild te keer gaan om de overstuurde geluiden en effecten door een toren versterkers te jagen. Om zichzelf te verheffen en het publiek neer te meppen.

Niets daarvan, woensdagavond. Een sobere setting: één gitaar, een versterker, een pianostoeltje, enkele pedaaltjes, en een klein schermpje waarop Thurston Moore de films, die achter hem op groot scherm geprojecteerd werden, kon volgen.

Thurston Moore omgordde zijn gitaar niet eens, hij ging zitten, legde zijn gitaar rustig op zijn bovenbenen, en begon te tokkelen en behandelde zijn gitaar alsof het zijn meest kostbare bezit was. Het werkinstrument dat na al die jaren een verlengstuk van de gedachtengang van de ambachtsman is geworden. Moore tokkelde met zijn vingers op de achterkant van de gitaarhals, beroerde de snaren bovenaan en onderaan aan het uiteinde, en liet ze klinken als een sitar, een beiaard, een piano, een schoolbel, een zeemvel dat over glas wrijft, een baby die in de overgang van eerste kreetjes naar eerste woordjes is, een clavecimbel, kerkklokken, het tikken tegen een kristallen glas, het geluid van jagende wind, een zware betonboor die maar niet door het te dikke beton raakt, de klank van metaal tegen metaal. Alles netjes gecontroleerd. En niet loeihard. Moore deed ons denken aan een beeldhouwer die zijn steenbeitels en zijn materiaal zodanig goed kent dat hij bij elke houw weet hoeveel millimeter steen hij zal wegkappen.

Slechts enkele keren riep Thurston Moore de sfeer van de gitaarband Sonic Youth op: enkele keren richtte hij zijn gitaar naar de versterker die vlakbij stond, liet hij zijn instrument vibreren, waardoor het gekende overstuurd geluid door de zaal weerklonk. Maar ook hier bleef Moore meester over het geluid.

Nooit eerder gezien ook: op een bepaald moment schraapte Thurston Moore rustig en beheerst met de kop van zijn gitaar rustig over de plankenvloer van het podium, alsof hij die aan het stofzuigen was. Opvallend daarbij was dat Thurston Moore tegelijk geconcentreerd en rustig overkwam, zonder dat hij ook maar één keer de indruk gaf een pose aan te nemen. Ook als hij uitgekiend met een drumstick snaren aanraakte. De man hoeft overigens al lang niet meer te bewijzen waartoe hij in staat is.

Conclusie: een volgelopen theaterzaal beleefde een toch wel bevreemdend concert. Zelf hadden wij veel meer aandacht voor hoe Thurston Moore te werk ging, en schoven de zwart-witbeelden gewoon voorbij. Af en toe sloop de gedachte binnen om te controleren of de muziek van Moore echt wel synchroon was met de beelden op het scherm, maar de muziekbeleving haalde de bovenhand. Maar daar zou Maya Deren wellicht niet om treuren, want beweerde ze zelf niet dat het haar bedoeling was om met film een totaalervaring af te leveren?

Na afloop had Thurston Moore vooraan op het nog een informele babbel met een aantal fans, signeerde hij materiaal en bevestigde hij dat hij inderdaad speciaal naar Gent overgekomen was voor dit 'filmconcert' en dat hij de hele tijd improviseerde. Hij speelde één keer een gelijkaardig concert in Scandinavië. Op de vraag van een fan of de kans er in zit dat hij ooit nog met Sonic Youth op het podium komt klonk het vriendelijk: 'Momenteel niet, maar ik kom wel nog terug naar Gent met iets anders. Of daar zijn we toch over aan het praten", aldus Moore.

Videodroom loopt nog tot 19 oktober in Vooruit. Details: klik hier.

Door Rudy Tollenaere, Steven Hendrix
VOOR ABONNEES