Het gat van de Boekentoren

Sylvia Van Peteghem, met rechts de ontmantelde binnentuin waar drie verdiepingen ondergronds het depot komt: ‘Dit gaat om erg waardevol erfgoed.’ Foto: Frederiek Vande Velde

Gent -

De restauratie van de Boekentoren, het meesterwerk van architect Henry Van de Velde, is volop bezig. Gisteravond werd door de rector en de vice-rector een eerste steen gelegd. In de binnentuin wordt een ondergronds depot gebouwd. Vanaf maart 2014 begint de grootste verhuizing van boeken in de Belgische geschiedenis.

Terwijl studenten in een verdonkerde leeszaal zitten te werken, wordt enige meters lager een immense put uitgegraven. Onder de vroegere binnentuin verrijst een depot van drie verdiepingen. Daarvoor werd de binnentuin van de Boekentoren ontmanteld. Elke steen werd genummerd en zorgvuldig gestockeerd. Het beeld van de runenleester werd verplaatst naar een kleine ingesloten binnenkoer.

Om dat ondergrondse depot te kunnen bouwen werd een doorgang gemaakt onder de gebouwen in de Sint-Hubertusstraat, die de volgende twee jaar afgesloten blijft. Een bobcat onder het gebouw door zien rijden, blijft fascinerend. Het idee om een depot te bouwen werd pas geopperd nadat de restauratieopdracht al was toegekend, aan het team van Robbrecht en Daem.

Sylvia Van Peteghem, hoofd van de universiteitsbibliotheek: ‘Aanvankelijk dachten we dat de boeken konden blijven staan tijdens de restauratie, als we maar genoeg plastic gebruikten. Boeken onderbrengen in een loods buiten de stad zou een immense organisatie vragen voor de uitlening. In 2007 kregen we te kampen met waterschade en toen merkten we hoe broos die boeken zijn. Een derde deel ervan is waardevol erfgoed.’

Dat depot wordt een spitsvondige ruimte met drie verdiepingen en aangepaste klimaatzones. ‘In de gerenoveerde Boekentoren zal minder plaats zijn. De betonnen schil van de Boekentoren wordt niet langer de muur waarachter de boeken worden bewaard. Per verdieping belanden ze in een box in the box, een container die het mogelijk maakt de gevel intact te houden.’

De Gentse Boekentoren is het grootste bewaard gebleven meesterwerk van Henry Van de Velde. De toren werd een baken voor de stad, hoewel hij pas sinds de Monumentenstrijd (op televisie) werd omarmd. Boven in die toren, 64 meter hoog, heb je een adembenemend uitzicht over de stad.

Vanaf 2006 kwam een campagne voor de restauratie op gang. De toestand van de toren werd steeds troostelozer. Vooral het betonrot baarde veel zorgen. 

Tegen 2017, wanneer de bibliotheek zijn 200ste verjaardag viert, zouden de ingrijpende renovatie aan gevels en daken, de toren en de leeszalen achter de rug moeten zijn. Omdat het depot een meerkost is, zullen voor de laatste twee fasen (leescafé en kantoren) nieuwe middelen moeten worden gezocht. Het budget loopt op tot 50 miljoen euro en er is nu 42 miljoen euro beschikbaar voor de eerste drie fasen.

‘Ons opzet is dat de bibliotheek toegankelijk blijft voor elke Gentenaar. We hebben bijvoorbeeld alle affiches gedigitaliseerd en gooien die op het internet. Na de ingrijpende renovatie zal de bibliotheek veel opener en beter gestructureerd zijn’, zegt Van Peteghem.

Door Karel Van Keymeulen
AANGERADEN