Weerloos, en toch doodgeslagen door agenten

  • Totaal ontredderd schreeuwt Jonathan Jacob in de politiecel om hulp. Even later zouden zes agenten zijn cel binnenstormen.
AFFLIGEM/MORTSEL - Voor het eerst zijn de camerabeelden vrijgegeven die tonen hoe de zes agenten te werk gingen toen ze in januari 2010 Jonathan Jacob (26) moesten ‘kalmeren' in zijn politiecel. Schokkende beelden die aantonen dat de agenten bleven slaan, tot Jacob niet meer bewoog en stierf. Het werpt een compleet nieuw licht op de zaak. ‘Heel wat mensen hebben in dit trieste verhaal zware fouten gemaakt. Ze moeten gestraft worden', reageert Jonathans vader Jan.

Het Canvas-programma Panorama toonde gisteravond de camerabeelden van de laatste levensuren van Jonathan Jacob (26). De jongeman uit Affligem stierf op 6 januari 2010 in verdachte omstandigheden in een politiecel in Mortsel. De beelden maken nu duidelijk waarom hij stierf: hij werd gedood door de buitensporige actie van zes agenten.

De geesteszieke jongeman was die dag in de cel gestopt omdat hij verward en opgefokt door de straten doolde, als gevolg van overmatig amfetaminegebruik. Jonathan Jacob was zo opgefokt dat de psychiatrische instelling in Boechout eerder die dag tot tweemaal toe had geweigerd hem op te nemen. ‘Te gevaarlijk', was het oordeel daar, ook al had een parketmagistraat opdracht gegeven om Jacob ‘te laten platspuiten'.

Dus belandde Jonathan Jacob bij gebrek aan alternatieven in Mortsel in een politiecel, om af te koelen. Tenminste, dat was de bedoeling. De cel zou zijn dood worden. En die doodsstrijd blijkt nu te zijn gefilmd.

Op de beelden is duidelijk te zien dat agenten van het Antwerpse Bijzondere Bijstandsteam (BBT) hun boekje zwaar te buiten zijn gegaan. Hun missie was nochtans om de opgefokte en naakte Jacob te kalmeren. Om hem in bedwang te houden zodat een dokter een kalmeringsmiddel kon toedienen. Onderzoek wijst uit dat hij al dood was nog voor de dokter zijn inspuiting had toegediend.

‘De gestoorde procedure'

Vermoedens over buitensporig geweld waren er al de dagen na Jacobs dood. Nu tonen de beelden duidelijk hoe zes agenten (in het programma de ‘rambo's' genoemd) de weerloze man te lijf gingen, gewapend met een schild en een duwstok. Om hem te desoriënteren, hadden ze in zijn cel bovendien eerst een flashbang gegooid, een granaat die zeer veel lawaai maakt. In het jargon heet zo'n optreden ‘de gestoorde procedure'.

Jonathan Jacob werd meteen overmeesterd, maar toch bleven de agenten slaan. Een van hen deelde nog vijf vuistslagen uit terwijl Jacob weerloos op zijn buik op de grond lag.

‘Opvallend weinig weerstand'

Uiteindelijk, terwijl de agenten met zes bovenop Jacob zaten, diende een dokter een kalmeringsmiddel toe. Even later merkte een van de ‘rambo's' op dat de man opvallend weinig weerstand bood.

‘Kort na het toedienen merkten teamleden Vegas en Hollywood op dat er een opvallende relaxatie was van de weerstand', verklaarde de verantwoordelijke van het team later aan de onderzoeksrechter.

De dokter werd opnieuw opgetrommeld en was formeel: geen hartslag, geen ademhaling. Om 15.35 uur, negen minuten na de inval, begon de reanimatie. Tevergeefs. Een autopsie zou later aan het licht brengen dat het kalmeringsmiddel nooit in het bloed werd opgenomen. Met andere woorden: op het moment dat de dokter de inspuiting gaf, was de psychotische twintiger al overleden. De doodsoorzaak: een 10 centimeter lange scheur in de lever en een gescheurde buikader, met interne bloedingen tot gevolg.'

'Voorzichtig gehandeld'

Een Antwerpse onderzoeksrechter beet zich de voorbije drie jaar vast in wat er die dag exact verkeerd liep, maar kreeg flink wat tegenkanting te overwinnen. Volgens Panorama zou de magistrate die op de dag van zijn dood de opdracht gaf om Jacob ‘plat te spuiten' haar proces-verhaal hebben aangepast om haar eigen rol te minimaliseren.

Ook de ‘rambo's' van het Bijzondere Bijstandsteam minimaliseren hun rol. ‘Wij vinden dat we gehandeld hebben met de nodige voorzorg en voorzichtigheid. Ik weet dat het er niet voorzichtig uitziet, maar zo gaat het er nu eenmaal aan toe als een weerspannige man overmeesterd moet worden', zei de verantwoordelijke. Slechts één van de zes agenten gaf toe dat hij een klap heeft uitgedeeld. ‘Op de schouder, om een pijnprikkel te creëren.' Alle betrokken agenten zijn nog altijd actief bij de Antwerpse politie.

Slechts drie voor rechter

Jonathans vader wil maar één ding: dat wie verantwoordelijk is voor de dood van zijn zoon gestraft wordt. ‘Mijn zoon heeft ook fouten gemaakt', reageert Jan Jacob. ‘Jonathan was agressief en onder invloed. Maar in dit dossier zijn op zo veel vlakken en door zo veel mensen zware fouten gemaakt. Waarom werd mijn zoon geweigerd in de psychiatrie? Waarom is er niet meer met hem gepraat? Waarom is er zo buitensporig opgetreden? Niemand heeft zijn fout toegegeven. Het maakt me kwaad dat alles in de schoenen van mijn overleden zoon wordt geschoven.'

Slechts drie personen werden onlangs door de raadkamer doorverwezen naar de correctionele rechter: de dokter en een psychiater van de instelling in Boechout wegens schuldig verzuim, plus de agent die Jacob vijf keer in het gezicht sloeg.

Door pieter huyberechts
  • VOOR ABONNEES