EUROPESE VERKIEZINGEN. Extreem-rechts grootst in Frankrijk, Juncker eist voorzitterschap op

© AFP

De christendemocraten en conservatieven van de Europese Volkspartij blijven ook na 25 mei de grootste politieke formatie in het Europees Parlement, zo blijkt uit de eerste projecties van de machtsverhoudingen in het halfrond. Hun boegbeeld Jean-Claude Juncker wil de leiding van de Europese Commissie nemen en kondigde reeds gesprekken met de sociaaldemocraten aan, maar de Luxemburger wil ook met andere partijen praten.

Wim Lecluyse, Davy Geens

LAATSTE UPDATE: 2.28 uur

Volgens projecties op basis van de eerste officiële resultaten zou de EVP 212 van de 751 zetels in de wacht slepen. De sociaaldemocraten zouden stranden op 185 zetels en de liberale fractie zou tot dusver 71 leden tellen. De groenen zouden dan weer uitkomen op 55 zetels, uiterst links op 45 zetels, de fractie van de Britse en Poolse conservatieven op 40 zetels en de fractie van de Britse eurofoob Nigel Farage op 36 zetels. Een honderdtal zetels is nog niet aan een fractie verbonden.

De EVP is dus als eerste aan zet om een absolute meerderheid van 376 verkozenen achter haar kandidaat voor het voorzitterschap van de Commissie te scharen, de Luxemburgse oud-premier Juncker. ‘Ik ben bereid om een mandaat als voorzitter van de Europese Commissie op te nemen’, zo liet hij in de nacht van zondag op maandag alvast verstaan. Juncker moet daarvoor in eerste instantie met de sociaaldemocraten gaan praten.

Zijn centrumlinkse uitdager Martin Schulz stelde reeds vast dat er ‘zonder akkoord van de sociaaldemocraten geen meerderheid mogelijk is’. De Duitser wees er ook op dat de EVP in vergelijking met de Europese verkiezingen van 2009 ongeveer zestig zetels moet prijsgeven. Volgens Schulz moet de zoektocht naar een meerderheid in het Europees Parlement gebeuren op basis van een programma. Hij schoof alvast de strijd tegen jeugdwerkloosheid en fiscale fraude en een betere controle van de banksector naar voren.

Juncker is bereid compromissen te maken, maar ‘de grootste partij gaat niet op zijn knieën zitten voor de sociaaldemocraten’. Om een ruimere meerderheid te bouwen, wil de Luxemburger overigens ook praten met andere fracties. Zo stelde liberaal boegbeeld Guy Verhofstadt al vast dat de twee grootste partijen geen stabiele meerderheid van meer dan 400 zetels kunnen vormen. ‘Ik denk dat het nog steeds mogelijk is een meerderheid te vormen rond mijn programma en mijn kandidatuur’, stelde Verhofstadt, die pleit voor een verdere uitdieping van de Europese eenheidsmarkt.

De machtsverhoudingen in het Europese halfrond kunnen de komende uren en dagen nog enigszins wijzigen. De resultaten zijn nog niet definitief en bovendien hebben meer dan honderd verkozenen zich nog niet tot een fractie bekend. Zo voert Verhofstadt bijvoorbeeld nog onderhandelingen in zes lidstaten, die volgens hem nog eens een twaalftal zetels voor de liberale fractie zouden kunnen opleveren.

Een meerderheid in het Europees Parlement volstaat niet om José Manuel Barroso op te volgen aan het hoofd van de Commissie. Het zijn immers de staatshoofden en regeringsleiders die rekening houdend met het verkiezingsresultaat een kandidaat moeten voordragen. Het is voorlopig koffiedik kijken of ze uiteindelijk één van de kandidaten van de Europese politieke partijen zullen voordragen, of alsnog met een eigen kandidaat op de proppen zullen komen. In dat geval dreigt een institutionele krachtmeting die maanden kan aanslepen.

(Extreem)rechts

Een globale trend in heel Europa is dat conservatief en (extreem)rechts er sterk op vooruit gingen. De conservatieve oppositiepartij UMP zou in Frankrijk 20,3 procent van de kiezers charmeren, terwijl de socialistische PS van president Francois Hollande opnieuw een forse nederlaag zou lijden. De PS zou slechts 14,2 procent van de kiezers overtuigen. Centrumpartij Modem zou uitkomen op 10,4 procent en de groenen op 9,6 procent. Frankrijk heeft 74 zetels te verdelen in het Europese Parlement.

In Duitsland (goed voor 96 zetels in het EU-parlement), zouden de sociaaldemocraten 7% winnen om uit te komen op 27%. De christendemocraten van Angela Merkel zouden lichtjes verliezen en uitkomen op 36%. De groenen zouden achteruit gaan en uitkomen op 10%. De liberalen zouden met nog nauwelijks 3% van de stemmen van de kaart worden geveegd. De extreem-linkse Die Linke zou 7,5% halen. De anti-Europese partij AfD haalt 6,5%, de neonazipartij zou één afgevaardigde naar Straatsburg mogen sturen.

Rechts wint terrein

In Oostenrijk zouden de conservatieven van de ÖVP het halen met 27% van de stemmen, voor de SPÖ van kanselier Werner Faymann. De extreem-rechts FPÖ zou 7% winnen en bijna 20% halen. De groenen halen 15,1%, een winst van 5 procentpunten. De nieuwe pro-europese liberale partij NEOS haalt 8%, het eurosceptische parlementslid Hans-Peter Martin raakt nergens mee verkozen.

In Duitsland haalt het eurosceptische Alternative fur Deutschland bij de eerste deelname meteen 6,5 procent. De partij voerde campagne tegen de redding van zwakkere eurolanden. Ook de sociaaldemocratische SPD boekte in Duitsland forse winst tot 27,5 procent. Met Martin Schulz heeft de SPD de centrumlinkse kandidaat voor het voorzitterschap van de Europese Commissie in huis. De conservatieve en christendemocratische CDU/CSU van bondskanselier Angela Merkel verliest wat terrein, maar blijft met voorsprong de grootste partij van Duitsland. De liberale FDP zou er nog amper drie procent halen.

De Poolse kiezer zou volgens exitpolls dan weer stevige winst bezorgd hebben aan PiS, de ultraconservatieve partij die in Straatsburg in een fractie met de Britse conservatieven zetelt. De partij zou met 31,8 procent net na de liberaal-conservatieve PO van premier Donald Tusk eindigen, maar zou wel 19 van de 51 Poolse zetels in de wacht slepen, tegen 12 zetels in de voorbije legislatuur.

In Griekenland staat de uiterst linkse Syriza volgens de eerste prognoses op winst, met lichte voorsprong op de conservatieve regeringspartij ND. Syriza, met voerde campagne tegen het harde besparingsbeleid dat de eurolanden het noodlijdende land opgelegd hebben in ruil voor financiële ondersteuning. Het extreemrechtse Gouden Dageraad zou in Griekenland 8 tot 10 procent van de stemmen halen en groter worden dan de socialistische regeringspartij.

In Denemarken zou de Deense Volkspartij de Europese verkiezingen gewonnen hebben. De rechtse en populistische partij zou volgens exitpolls 23 procent van de stemmen hebben gehaald en van één naar drie zetels in het Europees Parlement springen. In Oostenrijk zou de uiterst rechtse FPO dan weer 6,8 procent stijgen en met een score van 19,5 procent de derde grootste partij van het land worden, na de conservatieve OVP (27,5 procent) en de sociaaldemocratische SPO (23,8 procent). De groenen zouden er 15 procent halen en de liberale nieuwkomers van NEOS 7,9 procent.

Wilders

De Oostenrijkse FPO is net als Vlaams Belang één van de partijen waarmee Le Pen in zee wil gaan om een nieuwe anti-Europese fractie te vormen in Straatsburg. In Nederland rekent Le Pen op de PVV van eurofoob Geert Wilders. Volgens de polls zou Wilders er echter een aanzienlijke nederlaag hebben geleden en genoegen moeten nemen met 12 procent van de stemmen.

In ondermeer Nederland en Groot-Brittannië werd de voorbije week al gestemd. In Nederland leverde dat een onverwachte overwinning op voor de liberale partij D66, in Groot-Brittannië is de grootste winst voor de anti-Europese partij UKIP.

Grotere opkomst

Bij de Europese verkiezingen zijn in verschillende landen meer kiezers komen opdagen dan vijf jaar geleden. Onder meer in Frankrijk en Duitsland zou de opkomst hoger liggen, blijkt uit door het Europees Parlement vrijgegeven exitpolls. In Duitsland zou 47% van de kiezers zijn opgedaagd, 3% meer dan vijf jaar geleden. Ook in Frankrijk steeg de opkomst met 3% tot 43%.

In België is stemmen verplicht, in bijna alle andere Europese landen niet. Daar ligt de opkomst voor de Europese verkiezingen hoger dan in 2009, in tegenstelling tot wat veel analisten verwachtten. Het zal tot elf uur vanavond duren eer de eerste officiële uitslagen binnendruppelen. Dan pas zullen in Italië de laatste stemlokalen sluiten.

Aangeboden door onze partners

Lees ook

Hoofdpunten