De Slag bij Waterloo: wie, wat en waarom?

© AP

Op 18 juni is het exact tweehonderd jaar geleden dat de Slag bij Waterloo werd uitgevochten. Maar waarom was die zo belangrijk en welke geschiedenis schuilt er achter? Johan Op de Beeck, schrijver van Waterloo, De laatste 100 dagen van Napoleon, beantwoordt enkele cruciale vragen.

nadb

Wat ging er vooraf?

‘Aan de basis van de Slag bij Waterloo ligt eigenlijk een groot conflict met als hoofdrolspelers Frankrijk en Engeland. Napoleon had een jaar voordien al eens het onderspit moeten delven. Hij moest troonsafstand doen als keizer en werd verbannen naar het eiland Elba. In februari 1815 slaagt Napoleon er echter in om terug te keren naar Frankrijk en er opnieuw de macht te grijpen. De geallieerden, onder meer Engeland en Pruisen, beslissen dan om de strijd opnieuw aan te gaan in België, dat toen onderdeel was van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Op 15 juni 1815 steekt Napoleon de grens van Frankrijk naar België (de Zuidelijke Nederlanden) over en op 16 juni krijgt hij bij een dubbelslag de kans om de oorlog af te maken. Napoleon Bonaparte verslaat de Pruisen in Ligny. Het Pruisische leger is verslagen, maar niet overwonnen. Op hetzelfde moment staat een ander deel van het Franse leger onder leiding van maarschalk Ney oog in oog met de Brits-Nederlandse troepen. Zij slagen er echter niet in om de Brits-Nederlandse troepen in moeilijkheden te brengen. Als Napoleon beide troepen had kunnen verslaan, was de oorlog al afgelopen. Maar op 17 juni slaagt Wellington erin om alle troepen samen te brengen in Waterloo.’

Wie waren de hoofdrolspelers?

‘77.000 Franse manschappen komen tegenover 77.000 geallieerden te staan. Dat waren voornamelijk Engelsen en Nederlands-Belgische manschappen. De hoofdrolspelers in het hele verhaal zijn Napoleon Bonaparte aan Franse kant, de hertog van Wellington aan Engelse kant, Blücher aan Pruisische kant en prins Willem van Oranje aan Belgisch-Nederlandse kant. Het was echter pas aan het einde van de slag, rond 19 uur ’s avonds, dat de bijna verslagen Pruisische troepen de geallieerden komen bijstaan in Waterloo. Rond 20.30 uur was Napoleon definitief verslagen.’

Waarom in Waterloo?

‘Het is geweten dat België, net zoals later in Wereldoorlog I en Wereldoorlog II, van groot belang was door de strategische ligging. Zowel de Engelsen als de Fransen wisten dat wie België in handen kreeg een figuurlijk pistool tegen het hoofd van de ander hield. Wie Brussel kon innemen, was er voor lange tijd zeker van dat de ander geen kans meer maakte. Wat Waterloo zelf betreft, heb ik ontdekt dat Wellington al een jaar voor de Slag Mont Saint-Jean had verkend. Hij vond het de ideale plaats voor als hij ooit tegen de Fransen moest vechten. Het paste binnen zijn strategie, en uiteindelijk heeft dat zeker ook in zijn voordeel gespeeld. Het was ook Wellington zelf die alle troepen precies dáár liet verzamelen.’

Wat was het doel?

‘Voor Napoleon was het eigenlijk de laatste kans. In het Engelse parlement was er in die periode al enige tijd onenigheid. Als hij België kon innemen, wist hij zeker dat de regering gevallen zou zijn. En het waren de Engelsen die de rest van de geallieerde troepen financierden. Daardoor zou dus ook de geldkraan dichtgedraaid worden. Als Napoleon de Slag bij Waterloo had gewonnen, kon hij vooruitblikken naar onderhandelingen om een zo groot mogelijk deel van Europa onder Frans gezag te brengen.’

Napoleon wist nadien te ontsnappen en vluchtte naar de havenstad Rochefort. Van daaruit wilde hij naar de Verenigde Staten vluchten. De haven werd echter door de Engelsen geblokkeerd, en Napoleon zag geen andere uitweg dan zich over te geven. Op 22 juni 1815 moest hij voor de tweede keer troonsafstand doen. Hij werd verbannen naar het eiland Sint-Helena in de Atlantische Oceaan nabij Zuid-Afrika. Daar stierf hij op 5 mei 1821

Aangeboden door onze partners

Lees ook

Hoofdpunten