Belgische expert: “Het is onvermijdelijk: grote delen van Vlaanderen zullen onder water komen te staan”

Bron © De Tijd, L'Echo
  • Archiefbeeld.

“Er valt niet te voorkomen dat er grote delen van Vlaanderen onder water komen te staan.” Een verontrustende boodschap, die Jean-Pascal Van Ypersele (60) met de glimlach brengt. Hij is immers een optimist. Maar toch voorspelt de wereldvermaarde klimaatwetenschapper niet veel goeds voor ons land, voor weinig landen eigenlijk.

De adellijke professor Jean-Pascal Van Ypersele is kind aan huis bij de Verenigde Naties, in de vorm van klimaatexpert, adviseert presidenten over de stijgende zeewaterspiegel en was jaren vicevoorzitter van het IPCC, het Intergovernmental Panel on Climate Change. Dat is het belangrijkste wetenschappelijke klimaatpanel ter wereld, dat al bekroond werd met de Nobelprijs.

‘In het oog van de klimaatstorm’

Twee jaar geleden was hij een van de favorieten om voorzitter te worden van datzelfde klimaatpanel, in opvolging van de Indiase econoom Rajendra Pachauri. Een belangrijke functie, namelijk het wereldwijde gezicht zijn van de strijd tegen klimaatverandering. Maar Van Ypersele greep er net naast.

Maar zijn strijd tegen de klimaatverandering gaat onvermoeid verder. Van Ypersele ging weer les geven aan de Université Catholique de Louvain (ULC) en schreef een boek. De Nederlandse vertaling ligt vanaf maandag in de winkelrekken: ‘In het oog van de klimaatstorm’. In een interview met De Tijd en L’Echo waarschuwt hij voor de gevaarlijke gevolgen, ook voor ons. Want België ligt ook in dat oog.

De kust onder water

Hoewel hij vrijwel dagelijks (vrijwillig) de confrontatie aangaat met de desastreuze gevolgen van de klimaatverandering, staat Van Ypersele bekend om zijn eeuwige glimlach. “Het is een keuze om optimist te blijven,” zegt hij. “De negatieve gevolgen zijn onvermijdelijk, de klimaatverandering is er.”

Belgische expert: “Het is onvermijdelijk: grote delen van Vlaanderen zullen onder water komen te staan”
Foto: Photo News

En die negatieve gevolgen zullen ook in Vlaanderen voelbaar zijn. “We kunnen niet voorkomen dat grote delen van de regio onder water komen te staan. Binnen driehonderd jaar, misschien vroeger: het zal gebeuren. Een groot deel van de regio ligt niet zo hoog boven het zeeniveau.”

Vooral de kuststreek zou getroffen worden. Volgens Van Ypersele zullen de dijken met haar appartementsblokken niet eeuwig kunnen blijven bestaan. “De Britse overheid geeft in sommige streken al geen compensaties meer voor mensen die hun woning verliezen door zee-erosie.”

Verontrustende signalen

De kans dat het ook in eigen land zo ver komt, lijkt reëel. Al is dat nog niet voor meteen, het kan zelfs nog eeuwen duren. Toch zijn er vandaag al verontrustende effecten te zien die enkel maar in die richting wijzen. Zo stelde het KMI vast dat de intensiteit van de regen is toegenomen, wat voor meer overstromingen zorgt.

Maar dat is niet de enige reden van die overstromingen: de verstening van het oppervlak door infrastructuur en de hittegolf van 2003 hebben daar ook wat mee te maken. “Die heeft 70.000 levens gekost in Europa, waarvan 1.200 in België. Ook de afgelopen zomer stierven er honderden mensen door de hitte. Parasieten die dodelijke ziektes (voor dier én mens) met zich meedragen, migreren naar onze contreien omdat ons klimaat plots warm genoeg is om te overleven.” Zo was het de oorzaak van de uitbraak van de blauwtongziekte onder schapen in 2006.

Belgische expert: “Het is onvermijdelijk: grote delen van Vlaanderen zullen onder water komen te staan”
Jean-Pascal Van Ypersele. Foto: BELGA

Volgens Van Ypersele kunnen we de klimaatverandering niet meer terugdraaien. Maar een halt proberen toeroepen, kan wel: “We kunnen er wel voor zorgen dat het zo weinig mogelijk gebeurt. En dat de zeespiegel geen 5 maar 3 meter stijgt.”

Rol van de overheid

Maar hoe moet dat? Hoe laat je de zeespiegel trager stijgen en de opwarming van de aarde vertragen als men zo veel mogelijk de wagen neemt om zich te verplaatsen, meestal alleen, als er hout wordt gesprokkeld om een gezellig haardvuur te maken en wanneer er steeds meer gereisd wordt met het vliegtuig? En dat terwijl iedereen weet dat de situatie ernstig wordt én er ook steeds vaker mee geconfronteerd wordt. Denk maar aan een wandeling in het groen waar planten in bloei staan die in normale omstandigheden nog niet in bloei horen te staanof aan dieren die ten tonele verschijnen op plekken waar ze nooit eerder kwamen.

“Steeds meer mensen weten dat klimaatwetenschappers gelijk hebben,” zegt Van Ypersele. “Maar we leven in een maatschappij die al eeuwen draait op het verbruiken van veel energie. Dat omkeren vraagt tijd.”

Volgens de klimaatexpert kan de overheid hier een grote rol in spelen. Zelf deed hij een forse investering om zijn huis volledig te renoveren: een geothermische warmtepomp in plaats van de mazouttank, extreem isolerend glas en een tweedehands elektrische wagen in plaats van zijn benzinewagen. Maar niet iedereen kan die kosten maken. “Het proces is vandaag te ingewikkeld. Ik zie ruimte voor nieuwe spelers die een onestopshop aanbieden: van de mensen die energieaudits maken tot architecten en aannemers. Energie-efficiënte renovatie is heel belangrijk. Het IPCC heeft berekend dat wereldwijd de potentiële winst voor het vermijden van CO2-uitstoot het grootst is bij gebouwen.”

Van Ypersyle pleit ervoor dat politici de situatie ernstiger nemen. “De volgende discussie moet niet gaan over de verdeling van een aandeel van 5 of 7 procent hernieuwbare energie, maar over 30 procent. En daarna 50 procent, en 70.”

Door evdg
VOOR ABONNEES