Een kanaal, een militaire basis en een kernstort: Saudi-Arabië dreigt ermee van Qatar een eiland te maken

Foto: if

De onenigheid tussen Saudi-Arabië en Qatar bereikt zo stilaan een hoogtepunt, nu de Saudi’s ermee dreigen van hun kleine buurland een eiland te maken. Daarvoor moet een kanaal van 70 kilometer volstaan. En om het allemaal nog wat erger te maken voor de Qatarezen, willen hun rivalen op een klein strookje Saudisch land ook nog eens een militaire basis en een kernstort installeren.

Ontspoorde rivaliteit

Qatar huisvest de grootste Amerikaanse legerbasis in het Midden-Oosten, en is de thuisbasis van televisiezender Al Jazeera. Het emiraat gold in de ogen van het Westen dan ook lange tijd als een baken van vrijheid. Maar de onophoudelijke kritiek van Al Jazeera voor de autocratische regimes in Saudi-Arabië en andere Midden-Oosterse landen (maar niet voor de Qatarese emir), is al langer een doorn in het oog van de buurlanden van het kleine emiraat. Zij beschuldigen Qatar er bovendien al langer van in het geheim extremistische groeperingen zoals ISIS, Al Qaeda, Hamas, en de Egyptische Moslimbroederschap te steunen.

Een kanaal, een militaire basis en een kernstort: Saudi-Arabië dreigt ermee van Qatar een eiland te maken
Qatar is steenrijk door de olieopbrengsten Foto: AFP

Saudi-Arabië wordt er zelf natuurlijk ook van beschuldigd terroristen te financieren, maar het salafistische regime zou dat uit religieuze overtuiging doen. Het olierijke Qatar bespeelt daarentegen alle partijen in de regio, volgens experts in een poging om wereldwijd instabiliteit te veroorzaken en zo de olieprijzen de hoogte in te jagen: het paait de Amerikanen door een grote legerbasis toe te laten, het Westen met Al Jazeera, maar ook Iran met heimelijke steun aan het Palestijnse Hamas.

De emir weigert dan ook blindelings het marsorder van de Saudi’s te volgen, terwijl Saudi-Arabië als het veruit grootste land in de regio verwacht dat alle buurlanden braafjes in de pas lopen. De steun aan het sjiitische Iran is bovendien extra ergerlijk voor de extreem soennitische Saudi’s.

Een kanaal, een militaire basis en een kernstort: Saudi-Arabië dreigt ermee van Qatar een eiland te maken
De Qatarese emir Tamim al-Thani plooit niet voor Saudische druk Foto: REUTERS

Saudische blokkade

Die crisis culmineerde in juni 2017 in een ruwe breuk tussen beide landen. Niet alleen de diplomatieke betrekkingen, maar ook alle handel en transport werden opgeschort. Problematisch voor Qatar, want het schiereiland waarop het emiraat ligt wordt enkel via Saudi-Arabië met het vasteland verbonden. Het woestijnland moet zo alle voedsel invoeren over zee. Maar als de Saudi’s hoopten dat ze de Qatarezen op die manier op de knieën zouden dwingen, kwamen ze bedrogen uit: het steenrijke Qatar doorstond de storm de afgelopen 10 maanden beter dan verwacht.

Reden genoeg voor de Saudi’s om nu een streep in het zand te willen trekken. Letterlijk, want het regime in Riyad overweegt om een permanente fysieke barrière tussen beide landen te creëren: het zogenaamde Salwa Marine Canal-project . Volgens de doorgaans goed ingelichte Saudische krant Sabq zouden nu negen Saudische firma’s zijn aangezocht om een 70 kilometer lang kanaal te graven op de grens tussen beide landen: tussen Salwa in het westen en de Khor Al Adaid-inham van de Perzische Golf in het oosten.

Toerisme en handel?

Officieel zodat Saudi-Arabië langs die nieuwe waterweg toerisme zou kunnen ontwikkelen: er zouden al plannen bestaan voor minstens vijf luxehotels, privéstranden, (jacht)havens en een vrijhandelszone. Maar dat is weinig realistisch: de regio is dunbevolkt en ver weg van grote steden. En een uitstapje naar Qatar zou om voor de hand liggende redenen ook geen optie zijn.

Ook grote cargo- en passagiersschepen zouden door het 200 meter brede en 20 meter diepe kanaal moeten gaan varen. Maar ook dat lijkt weinig realistisch: waarom zouden grote vrachtschepen de drukke vaarweg van de Perzische Golf verlaten om 70 kilometer kanaal door een lege woestijn te bevaren? Het is bovendien niet duidelijk wat er dan moet gebeuren met de bedoeïenen die de regio traditioneel doorkruisen, en is de kostprijs astronomisch: 2,8 miljard Saudische riyal, omgerekend zo’n 600 miljoen euro.

Een kanaal, een militaire basis en een kernstort: Saudi-Arabië dreigt ermee van Qatar een eiland te maken
De Saudische koning Salman wil de Qatarezen isoleren Foto: REUTERS

Legerbasis en kernafval

Toch willen de Saudi’s doorzetten: het kanaal moet één kilometer op Saudisch grondgebied worden gegraven, zodat een dunne strook grondgebied aan de overkant van het kanaal overblijft. Daar zou het Saudische leger een grote legerbasis bouwen, want veiligheid is ook een belangrijke overweging voor het Saudische regime. Het kwam in het verleden immers al vaker tot geweld tussen beide landen, die pas in 2001 een overeenkomst bereikten over de exacte locatie van de grens.

Daarnaast zou die strook ook de locatie worden voor een opslagplaats voor het afval van de kerncentrales die de Saudi’s willen bouwen. Als het project doorgaat, zou het volgens Saudische media in 12 maanden een realiteit kunnen zijn. En zo een nieuw dieptepunt vormen in de relaties tussen beide landen en in de situatie in het Midden-Oosten.

Een kanaal, een militaire basis en een kernstort: Saudi-Arabië dreigt ermee van Qatar een eiland te maken
Door Jef Van Hoofstat
AANGERADEN