Sprakeloos is het favoriete boek van Uitgelezen

Gent - Sprakeloos, het naar de keel grijpende verhaal dat Tom Lanoye schreef over de aftakeling van zijn moeder, is het favoriete boek van het publiek van Uitgelezen, het boekenevenement dat nu al 15 jaar in de Vooruit plaats vindt. Dinsdagavond was er de 300ste aflevering van het evenement dat volgens Franky Devos, algemeen coördinator van Vooruit, het onomstotelijke bewijs is dat er wel een publiek is voor een boekenprogramma, en dat er wel nog mensen zijn die boeken lezen.

Lanoye was dinsdagavond zelf niet aanwezig op Uitgelezen Deluxe, maar bedankte in een videoboodschap het publiek van Uitgelezen om zijn boek op nummer 1 van de lijst te zetten. "Het is het boek dat ik moest schrijven, maar dat ik eerlijk gezegd liever niet had moeten schrijven" aldus nog Lanoye. De volledige top 10 van de favoriete boeken van  het Uitgelezen publiek van de afgelopen 15 jaar ziet er als volgt uit:

1. Sprakeloos (Tom Lanoye)

2. Stoner (John Williams)

3. Een klein leven (Hanya Yanagihara)

4. Alsof het voorbij is (Julian Barnes)

5. Gloed (Sándor Márai)

6. Tirza (Arnon Grunberg)

7. Honderd jaar eenzaamheid (Gabriel García Márquez)

8. Norwegian Wood (Haruki Murakami)

9. Het smelt (Lize Spit)

10. Jij zegt het (Connie Palmen)

Bezieler, trekker, organisator en coördinator van Uitgelezen is Peter Van den Eede, die binnen Vooruit vooral voor het literaire en de actualiteit de lijnen uitzet. :"Als je met zo'n initiatief begint, dan denk je uiteraard niet in termen van hoeveel afleveringen je zal maken. En ja, blijkt nu dat we na 15 jaar aan 300 edities zitten. Voor 2003 had Vooruit niet echt een eigen literatuurprogramma, al waren er natuurlijk wel gastvoorstellingen, ondermeer door Behoud de Begeerte", aldus Van den Eede.

Het concept van Uitgelezen is vrij eenvoudig: er zijn een aantal terugkerende gasten, aangevuld met gelegenheidsgasten die uit alle sectoren van de maatschappij kunnen komen: dat kan een atleet, een minister, een regisseur zijn. "Maar ze zitten in het panel als lezer, niet als atleet, minister of regisseur" benadrukt Van den Eede. De panelgasten krijgen vooraf drie titels van boeken die ze moeten gelezen hebben, en vertellen tijdens Uitgelezen wat ze er van vinden. Dat ze daar al eens grondig van mening verschillen maakt het voor het publiek interessant."

"Ik herinner mij een editie waarbij Wim Helsen voor de aanvang van het panelgesprek in alle eerlijkheid zei dat hij één van de boeken niet had gelezen" aldus Van den Eede. "Er klonk toen gegrom op vanuit de zaal. Het publiek wil zich met de panelgasten kunnen identificeren, ze komen om te weten wat de panelgasten van het boek vinden. Uitgelezen gaat over de boeken, niet over de panelgasten zelf" aldus Van den Eede. Ook afgelopen dinsdag gaf panellid Lieve Blancquaert in alle eerlijkheid toe dat ze één van de drie boeken niet volledig had uitgelezen.

Tombola en muziek

Het format van Uitgelezen is eenvoudig, maar evolueerde in de loop van de jaren. er kwamen muziekoptredens (dinsdag was dat Radio Candip), en zowaar een tombola met als prijs ... een boek. 

Van den Eede: "Je kan Uitgelezen best vergelijken met een leesclub, maar dan groter. Dat Uitgelezen al die tijd een succes geworden en gebleven is komt volgens mij omdat het allemaal niet te academisch is. Fien Sabbe, die de gesprekken modereert, zorgt er voor dat de tussenkomsten kort, bondig en toegankelijk zijn, zonder dat we in de buurt van verkleutering komen. Niet elk boek is even toegankelijk; maar het wordt wel toegankelijk voorgesteld. Vergelijk het met de manier waarop Wim Helsen destijds poezie op televisie bracht: niet alle gedichten die hij voorlas waren toegankelijk, hij bracht ze wel op een toegankelijke manier."

300 voorstellingen op de teller, en daar zijn dan de schooledities van Uitgelezen nog niet bij gerekend. Dat zijn er ondertussen ook al 45. Het begon met een bevriende leraar van Peter Van den Eede die vroeg of zo'n Uitgelezen op zijn school niet kon. Eenmalig bedoeld, maar het sloeg aan.

Peter Van den Eede: "Het begon in derde graad humaniora, maar ondertussen loopt Uitgelezen op School al in alle graden secundair onderwijs (zowel ASO, BSO als TSO), lager onderwijs en sinds kort ook op de Hogeschool. Nu de UGent nog!"  Door de toegankelijke formule krijgen leerlingen de kans om creatief te zijn en  zien ze 'lezen' niet meer als iets verplicht of iets saais: leerlingen die muzikaal zijn, verzorgen bijvoorbeeld het muziekgedeelte, leerlingen die graag tekenen, ontwerpen alternatieve covers voor een boek die dan geprojecteerd worden. Het format van Uitgelezen is kneedbaar, het is geen harnas dat beklemmend  werkt."

 

Van de terugkerende panelleden heeft journaliste Phara De Aguirre de meeste aanwezigheden op de teller. Dinsdagavond kon ze er niet bij zijn, maar sprak ze de volgelopen theaterzaal van de Vooruit toe via een videoboodschap vanop haar vakantiebestemming. Wouter Deprez, die er dinsdag wel bij was, heeft er al 13 deelnames aan Uitgelezen opzitten. Dinsdag was Deprez er in het gezelschap van Jos Geysels en Anna Luyten, Lieve Blancquaert en schrijfster Margot Vanderstraeten. 

Tom Lanoye bedankte in zijn videoboodschap niet alleen de aanwezigen van Uitgelezen om Sprakeloos op 1 te stemmen, hij was ook vol lof voor de organisatoren, en zei met ongeveer identiek dezelfde woorden als Vooruitcoördinator Franky Devos dat Uitgelezen het tegendeel bewijst van de bewering dat er geen publiek zou zijn voor een boekenprogramma. Initiatiefnemer Peter Van den Eede had het in het voorafgaand gesprek ook gezegd: "Ik wil er niet pompeus over doen, maar ik denk dat ik met Uitgelezen toch wel iets gedaan heb voor de literatuur."

 

 

 

 

 

 

 

Door Rudy Tollenaere en Magali Degrande