Te ziek om te werken, maar niet om stiekem geld te verdienen: steeds meer gesjoemel met invaliditeitsuitkeringen

Inspecteurs van het Riziv hebben vorig jaar voor meer dan zes miljoen euro aan sociale fraude vastgesteld, ofwel een vijfde meer dan in 2016. Het gaat onder andere om mensen die een uitkering krijgen wegens arbeidsongeschiktheid en tegelijk in het zwart aan het werk zijn.

Al zes jaar lang arbeidsongeschikt, inclusief uitkering, maar tegelijk al vier jaar zaakvoerder van een bouwbedrijf. Zo bont maken sommigen het. Ze strijken onterecht een uitkering op én werken in het zwart: twee keer sociale fraude voor de prijs van één.

Wie arbeidsongeschikt is, heeft onder bepaalde voorwaarden het recht om opnieuw aan het werk te gaan. Maar dan verlies je wel (een deel van) je uitkering. “En dat proberen sommigen te omzeilen”, zegt Karl Deridder, chef van de inspectiedienst van de RSZ.

Te ziek om te werken, maar niet om stiekem geld te verdienen: steeds meer gesjoemel met invaliditeitsuitkeringen

De controleurs van de ziekteverzekering betrappen soms op heterdaad, maar ze werken ook op basis van bewijsstukken of verhoren, bijvoorbeeld van klanten. En er zijn ook thematische controles, in het verleden onder meer bij garagisten. Die schakelen soms werklozen of langdurig zieken in om auto’s heen en weer te rijden naar de keuring.

Verklikt door buurman

Hoeveel controles er vorig jaar waren op zwartwerk bij zieken, kon het Riziv niet kwijt. Een jaar eerder, in 2016, werden bij 1.091 controles exact 312 arbeidsongeschikten betrapt (of 28 procent).

De controles gebeuren heel gericht, na een klacht bijvoorbeeld. Dat verklaart mee het hoge aantal overtredingen. “Soms komen die klachten van burgers die het niet dulden dat hun buurman bijvoorbeeld een uitkering krijgt, maar wel overal in het zwart bijklust”, zegt Deridder. “Terwijl ze zelf moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen.”

Een zieke die op zwartwerk wordt betrapt, riskeert een boete maar moet ook on­terecht gekregen uitkeringen terugbetalen. Vorig jaar vorderde het Riziv zo 2,2 miljoen euro terug.

Spookbedrijven

In totaal spoorde de ziekteverzekering vorig jaar dik zes miljoen euro aan fraude met uitkeringen op. Er zijn in ons land zelfs fictieve bedrijven actief die de overheid oplichten. Ze betalen bijdragen en hebben zogezegd werknemers maar voeren eigenlijk geen echte activiteiten uit. Voor een paar duizend euro kan je als valse werknemer een rist valse so­ciale documenten krijgen, waarmee je een veelvoud aan inkomsten kunt opstrijken.

Door Jonas Mayeur
  • VOOR ABONNEES