Experts slaken noodkreet: “Betonstop doet Vlaanderen sneller volbouwen”

Illustratie. Foto: BELGA

Als de ‘betonsnelheid’ even hoog blijft als vandaag, zullen bepaalde gemeenten binnen enkele jaren al hun bebouwbare oppervlakte hebben volgebouwd. Lang voor de betonstop die de Vlaamse regering uitriep tegen 2040, dus. “Als Vlaanderen geen strenge criteria vastlegt, dreigt iedereen gewoon voort te bouwen”, waarschuwt Natuurpunt.

Officieel is er in Vlaanderen nog 80.000 hectare bouwgebied over. Daarvan mag voor de betonstop in 2040 nog 22.500 hectare worden ingenomen. “Maar zolang de overige 57.500 hectare niet geschrapt wordt, kan op grote delen daarvan nog altijd worden gebouwd”, zegt Natuurpunt. De vzw stelde een rapport op waarin ze voor elke Vlaamse gemeente naging hoeveel vierkante meter er al is ingenomen, en hoe snel er de afgelopen dertig jaar beton is bijgekomen. Tussen 2005 en 2015 bleek dat de betonmolens nergens sneller draaien dan in Hoogstraten: elke dag wordt daar 815 vierkante meter bijgebouwd (zie onder). “Het kan nochtans anders”, zegt Frederik Mollen, expert Ruimte bij Natuurpunt. “We zien dat sommige gemeenten al krachtdadig woonuitbreidingsgebieden definitief omzetten in bouwvrij agrarisch gebied, of die gebieden voor lange tijd bevriezen.”

Maar over het algemeen verliest de open ruimte in Vlaanderen nog steeds terrein: 6 hectare per dag in de periode tussen 2005 en 2015. Natuurpunt baseerde zich voor de berekening overigens op de cijfers van het kadaster, omdat Vlaanderen behalve een momentopname uit 2012-2013 nog niet over cijfers beschikt die de evolutie kunnen schetsen van de verharding en het ruimtebeslag. In afwachting is er dus het kadaster. “Dat geeft van 1985 tot en met 2016 vrij nauwkeurig aan hoeveel vierkante meter is aangesneden voor woningen, bedrijven of sportaccomodatie”, zegt Mollen.

Kwistig Limburg

De snelheid waarmee in sommige gemeenten wordt gebouwd betekent overigens niet dat die gemeenten gebieden aansnijden waar dat niet voorzien is. Maar in de meerderheid van de gemeenten wordt wel nog altijd gebouwd in gebieden die niet gunstig gelegen zijn. In de Kempen en Limburg is de betonsnelheid zelfs nog toegenomen. Per inwoner wordt er gemiddeld ook steeds meer ruimte ingenomen.

In de aanloop naar de verkiezingen zijn er maar weinig partijen die aankondigen dat ze de woonuitbreidingsgebieden gaan inperken. Natuurpunt: “Gemeenten hangen voor hun financiering heel erg af van het aantal inwoners. Zolang ze geen strenge criteria opgelegd krijgen over welke grond ze nog mogen aansnijden, is de verleiding dus groot om te kiezen voor bijkomende bebouwing.” Maar volgens minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V) klopt het niet dat er geen criteria zijn. “We hebben daarover in juli beslist. Tegen het einde van het jaar zullen ze volledig uitgewerkt zijn. De gemeenten moeten zich daarin inschrijven en de gemeentelijke structuurplannen moeten door Vlaanderen worden goedgekeurd.”

Door hannes cattebeke