Gentse stadslucht verbetert sneller dan Vlaamse: "Beste bewijs dat circulatieplan werkt”

Foto: fvv

Gent - Sinds de invoering van het circulatieplan is de hoeveelheid stikstofoxiden in de stadslucht van Gent-centrum met een vijfde gedaald. Dat blijkt uit nieuwe metingen van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). De daling is dubbel zo sterk als het gemiddelde in de rest van Vlaanderen.

Anderhalf jaar na de invoering van het circulatieplan van mobiliteitsschepen Filip Watteeuw (Groen) zijn er voor het eerst objectieve metingen bekend over de impact op de stadslucht. En die tonen dat het veelbesproken plan aan de luchtkwaliteit alvast geen kwaad heeft gedaan.

De Vlaamse Milieumaatschappij deed op vraag en kosten van de Stad Gent metingen van de hoeveelheid stikstofdioxide (NO2) voor en na het circulatieplan. Dat gebeurde met proefbuisjes in twintig straten, drukke en minder drukke.

Om de impact van de weersomstandigheden uit te schakelen werd twee keer over een lange periode gemeten: van 2 juni 2016 tot aan de start van het circulatieplan op 3 april 2017 en daarna nog eens een jaar, tot 4 april 2018.

Er is enkel gemeten op stikstofdioxide omdat dit de beste indicator voor verkeer, zegt de VMM. Fijn stof kan bijvoorbeeld ook afkomstig zijn van houtkachels of landbouw.

“Aanzienlijk effect”

De resultaten, die De Gentenaar kon inzien, tonen over de hele lijn een positieve evolutie. Gemiddeld is de hoeveelheid gemeten stikstofdioxide in de twintig straten voor en na april 2017 afgenomen met 18 procent. Dat komt neer op 7,4 microgram per kubieke meter.

Dit concludeert de VMM: "De data tonen een gemiddelde daling van 7,4 microgram per kubieke meter of 18 procent, met uitschieters tot -17,9 microgram per kubieke meter of 32 procent. Opvallend is bovendien dat op geen enkele meetplaats de concentraties toenamen."

De VMM vergeleek de Gentse metingen met de rest van Vlaanderen. Daar was in dezelfde periode een gemiddelde daling van 3,7 microgram per kubieke meter te zien, vooral door de algemene vergroening van het wagenpark. 

In Gent-centrum is de daling dubbel zo groot. “Een sterke indicatie dat er een aanzienlijk lokaal effect is”, concludeert de VMM. Dat lokaal effect? Het circulatieplan.

(lees verder onder de grafiek)

Stadsring R40

Verrassend is dat ook op de R40, de kleine stadsring, geen verslechtering te zien is van de gemeten hoeveelheden stikstofdioxide. Op de R40 werd voor extra autodruk gevreesd omdat automobilisten de stadsring op worden gestuurd.

De impact blijft voorlopig beperkt. Dit zegt de VMM: "Op de meetplaatsen langs de Gentse binnenring R40 zien we wel een minder grote daling. De relatief beperkte daling op deze locaties langs de R40 is kleiner of gelijk aan het gemiddelde effect voor het VMM-meetnet (in heel Vlaanderen, nvdr)."

“Men zei de hele tijd dat de vervuiling zich zou verplaatsen, maar dat blijkt niet het geval”, zegt schepen Filip Watteeuw. "Voor rationele mensen ligt het voor de hand dat de concentraties zouden dalen als er minder auto's zijn. Maar ik heb het vaak anders gehoord. Wat blijkt nu: ook op een deel van de grote assen, zoals de Rooigemlaan, de Begijnhoflaan, de Keizervest... zien we positieve cijfers."

In deze twintig straten is er gemeten. Deze straten zijn specifiek gekozen omdat men er een gevoelige verandering verwachtte in autoverkeer voor en na het circulatieplan.

Minder auto’s

In globo verrassen de resultaten niet. Minder autoverkeer betekent minder uitstoot. Het circulatieplan wou vooral auto’s die niet in het centrum van Gent moeten zijn verhinderen om er nog dwars door rijden. Dat lukte ook.

Dit voorjaar bleek al dat bij tellingen in de ochtend- en avondspits het aantal doorrijdende voertuigen fors was afgenomen van 5.309 voor het circulatieplan naar 813 erna. Enkel taxi's, bussen, leveranciers of bewoners mogen nog door de binnenstad.

Er zijn ook andere effecten. Aan de Phoenixbrug in Gent is bijvoorbeeld de grootste daling vastgesteld in stikstofdioxide in de lucht. Positief voor de duizenden fietsers en wandelaars die er dagelijks passeren, maar de handelaars rond de brug klagen over lagere omzet en minder klanten.

Was dat het waard? "Een vreemde vraag", antwoordt Watteeuw. "Dit gaat over gezondheid. Stikstof heeft een zware impact op de gezondheid en wordt aanzien als de schadelijkste stof uit het verkeer. Dan is het toch belangrijk dat we voor een gezondere omgeving zorgen? Dit is een effect dat zich over de hele stad uitspreidt."

Lage-emissiezone

Buiten de R40 zijn voorlopig geen metingen gedaan. Daar spelen andere factoren zoals de zware uitstoot van de ArcelorMittal-fabriek of de drukke snelwegen rondom de stad. “Het kan altijd beter, maar we zijn op de goede weg”, zegt Watteeuw.

“Deze resultaten zijn het beste bewijs dat het circulatieplan werkt”, zegt milieuschepen Tine Heyse (Groen). “De volgende belangrijke stap is de invoering van een lage-emissiezone op 1 januari 2020. De meest vervuilende wagens worden dan geweerd uit de stad.”

Watteeuw: “De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelt 40 microgram per kubieke meter als richtlijn. Voor het circulatieplan zaten negen van de twintig meetpunten daarboven, nu nog twee. Dat is een opmerkelijke verbetering. Na het gebied binnen de kleine ring is het nu tijd om voor alle Gentenaars voor properdere lucht te zorgen.”

Door Bert Staes

Lees ook

  • VOOR ABONNEES