Ze zit op ieders huid, maar deze ‘onschuldige’ bacterie wordt stilaan een echte killer die resistent is voor antibiotica

Bron © Universiteit Melbourne

Jean Lee bestudeert Staphylococcus epidermidis. Foto: isopix - belga

Australische wetenschappers hebben ontdekt dat een bacterie die bij iedereen voorkomt op zijn of haar huid, stilaan resistent geworden is voor de belangrijkste antibiotica. “De resistentie heeft een punt bereikt waarop sommige gevallen bijna onbehandelbaar zijn geworden.”

Gewoonlijk wordt een infectie met Staphylococcus epidermidis afgedaan als een tamelijk onschuldige ziekte die met de juiste behandeling snel weer opgelost is. De bacterie komt namelijk bij iedereen voor op de huid en helpt die zelfs te beschermen. Niet meteen de eerste verdachte dus, wanneer er een mogelijk dodelijke infectie opduikt.

Toch is het exact die bacterie die in 2012 een verder kerngezonde man plots ernstig ziek maakte. Onder normale omstandigheden zou hij zelfs dan nog op een dag in en uit het ziekenhuis zijn, maar zijn behandeling duurde uiteindelijk twee maanden omdat de infectie maar niet reageerde op de antibiotica en hij heel wat complicaties kreeg.

Toen de Australische wetenschapster Jean Lee het verslag van die behandeling onder ogen kreeg, wist ze dat ze op onderzoek uit moest. Kon het zijn dat een bacterie die ons eigen lichaam moet beschermen, infecties kan veroorzaken die we niet meer kunnen behandelen?

Het moet gezegd worden, Staphylococcus epidermidis is een van de voornaamste oorzaken van infecties die opgedaan worden in het ziekenhuis. Dat komt omdat de bacterie op je huid wel goed werk verricht, maar kan infecteren wanneer ze in je bloedbaan terecht komt. Vooral in het ziekenhuis, waar de huid veelvuldig doorprikt wordt voor infusen en operaties, is dat risico dus groot. Maar anders dan haar neefje MRSA (Staphylococcus Aureus) was S. epidermidis nog makkelijk te behandelen met een mix van antibiotica rifampicine en vancomycine. En omdat het beestje sowieso al op onze huid leeft, maken dokters zich er gewoonlijk niet al te veel zorgen over.

Verspreid over de hele wereld, ook ontwikkelde landen

Lee ontdekte echter drie stammen van de bacterie die hun DNA zodanig gewijzigd hadden dat ze zowel resistent waren geworden tegen rifampicine als vancomycine. Daarmee werden de twee voornaamste behandelingen voor een infectie met S. epidermidis meteen buitenspel gezet. “We hebben ontdekt dat de resistentie een punt bereikt heeft waarop sommige gevallen al bijna onbehandelbaar zijn”, aldus Lee. Vancomycine wordt namelijk gezien als de laatste hoop in de strijd tegen heel wat infecties.

Zes jaar lang deed ze onderzoek naar hoe wijdverspreid de resistente stammen zijn, en dat onderzoek werd nu gepubliceerd in het vakblad Nature Microbiology. “We hebben honderden gevallen onderzocht van 78 instituten over de hele wereld, en hebben ontdekt dat het mondiaal verspreid is”, aldus Lee. “Het is er ook in geslaagd zich te verspreiden in ontwikkelde landen, ondanks de goede infectiecontrole daar die MRSA binnen de perken houdt.”

Ze zit op ieders huid, maar deze ‘onschuldige’ bacterie wordt stilaan een echte killer die resistent is voor antibiotica
Professor Ben Howden en doctor Jean Lee. Foto: AFP

Huidige praktijken maken het erger

De ontdekking roept heel wat vragen op, vooral omdat niet helemaal duidelijk is hoe de resistentie ontstaan is en hoe de resistente stammen zich internationaal verspreiden. Volgens professor Ben Howden, die het onderzoek van Lee overzag, kan haar ontdekking wel eens grote implicaties hebben voor de werkwijzen in ziekenhuizen wereldwijd.

“Katheters en andere geïmplanteerde voorwerpen worden vaak geïmpregneerd met antibiotica om infecties te voorkomen”, vertelt Howden. “Maar deze benadering zou de ontwikkeling van resistentie wel eens net kunnen bevorderen. Tel daar nog eens bij dat deze infecties het meest voorkomen op afdelingen intensieve zorgen, waar de patiënten het ziekst zijn en krachtige antibiotica vaak worden toegediend, en je ziet hoe makkelijk de bacterie nog eens extra resistentie kan opbouwen.”

“We weten dat wat we nu doen, enkel leidt tot meer resistentie. Dus we moeten dringend beginnen nadenken over wat we dan wel zouden moeten aanraden”, besluit Howden.

Door nkdr
AANGERADEN