Waar moeten daklozen hun stem uitbrengen voor de gemeenteraadsverkiezingen?

Ze hebben geen huis en dus ook geen brievenbus. Toch hebben een paar duizend daklozen in ons land een oproepingsbrief gekregen voor de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober. En moeten ze dus gaan stemmen zoals u en ik.

Wie een stembrief krijgt weet waar hij moet gaan stemmen. Meestal in de gemeente waar hij woont. Maar wat met mensen die geen vaste verblijfplaats hebben? Naar welk stemlokaal moeten daklozen gaan bijvoorbeeld?

“Iedere gemeente of stad in ons land moet een bevolkingsregister bijhouden waarin Belgen en vreemdelingen met een verblijfsrecht worden ingeschreven, klinkt het bij de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten vzw. Op basis van dat bevolkingsregister wordt een kiesregister opgesteld waarin iedereen is opgenomen die in die gemeente of stad moet gaan stemmen.

Sommige mensen verblijven wel in België, maar hebben er geen hoofdverblijfplaats, zoals mensen die op een schip verblijven, rondtrekkende woonwagenbewoners of daklozen, ... “De wet voorziet dat zij kunnen worden ingeschreven in de bevolkingsregisters met een referentieadres. Dat is een juridische fictie om personen die geen hoofdverblijfplaats hebben, toch administratief te verankeren zodat zij bereikbaar zijn voor officiële instanties en een beroep kunnen blijven doen op hun rechten, bijvoorbeeld uitkeringen”, klinkt het.

OCMW verzamelt post

Een referentieadres wordt in principe genomen bij een natuurlijke persoon, zegt een woordvoerder van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten. Dat kan bijvoorbeeld bij de ouders zijn, bij een broer of een vriend. In de praktijk zijn maar weinig mensen bereid om hun adres te laten fungeren als referentieadres voor daklozen. Men is vooral bang dat de dakloze schulden heeft en dat de gerechtsdeurwaarder ook de eigen goederen zal in beslag nemen. Ten onrechte, want beslag op een referentieadres is wettelijk niet mogelijk.

Daarom hebben de meeste daklozen die in ons land zijn ingeschreven en recht hebben op een uitkering, zo’n referentieadres bij een OCMW. Daar kunnen ze dan af en toe hun post en dus ook hun kiesbrief ophalen voor 14 oktober.

“Mensen met een referentieadres zijn ingeschreven burgers en moeten zich zoals iedere meerderjarige in het stembureau aanmelden. In Mechelen zijn 18 mensen met een referentieadres die we als dakloos catalogeren, al wonen die wel niet op straat. Hoeveel van die mensen bij vorige verkiezingen effectief gaan stemmen zijn, weten we niet”, zegt OCMW-voorzitter Koen Anciaux van Mechelen.

In het hele Brussels Gewest alleen al zwerven ruim zesduizend daklozen rond. In Ukkel bijvoorbeeld hebben 260 mensen hun referentieadres bij het OCMW, in Evere 56. “Wie niet opdaagt in het stemlokaal riskeert een boete van 58 euro. Dat geldt uiteraard ook voor daklozen die stemplichtig zijn.”

Verkiezingfoldertjes

Of er in het verleden ook boetes werden gegeven aan daklozen die niet kwamen stemmen, kan men zich op het Brusselse OCMW niet herinneren.

Op de vraag of daklozen dan ook verkiezingspropaganda toegestuurd krijgen op hun referentieadres, zegt de OCMW-voorzitter van Sint-Agatha-Berchem “dat er wel andere belangrijke taken zijn dan verkiezingspropaganda tussen de post van de thuislozen te schuiven”.

Alle namen van de stemgerechtigden worden meegedeeld aan de verkiezingskandidaten zodat die weten waar ze stemmen kunnen ronselen. Zij die een referentieadres bij het OCMW hebben, zijn dus bij elke politicus of kandidaat politicus bekend. Sommige kandidaten maken geen onderscheid en sturen effectief foldertjes naar daklozen.

Door tg