Nieuw VN-rapport: “Verregaande en ongeziene ingrepen nodig” om klimaatdoelstelling te halen

Bron © Belga, VRT

Foto: if

Een nieuw rapport van de klimaatexperts van de Verenigde Naties schetst een erg somber beeld van de toekomst als we niet snel “verregaande en ongeziene veranderingen” doorvoeren. De Belgische milieubewegingen roepen de overheid dan ook op om het klimaatbeleid “vijf versnellingen hoger te schakelen”.

Twee maanden voor de volgende VN-klimaatconferentie heeft het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) een nieuw rapport uitgebracht. Daarin wordt gewaarschuwd voor de gevolgen als de klimaatdoelstelling niet gehaald wordt: het rapport schetst namelijk een erg somber beeld (zie infografieken) over een opwarming van 2 graden tegenover pre-industrieel niveau, de bovengrens uit het klimaatakkoord van Parijs uit 2015.

In dat geval zou de Noordelijke IJszee minstens éénmaal per decennium volledig ijsvrij zijn, zou het zeeniveau aanzienlijk verder stijgen, zouden dubbel zoveel dieren- en plantensoorten uitsterven, zouden twee miljoen kilometer permafrost en dubbel zoveel oogsten verloren gaan, en is het bijna zeker dat alle koraalriffen zouden verdwijnen.

Ambitie

Maar als het ambitieuzere scenario van 1,5 graden gehaald wordt, zou dat volgens de experts al een groot verschil maken: zo zou het zeeniveau met 10 centimeter minder stijgen. “Dat zou het aantal overstromingen verminderen, en mensen die wereldwijd langs kusten, op eilanden of rivierdelta’s wonen, tijd geven om zich aan te passen aan de klimaatverandering”, aldus het rapport. Daarvoor zou tegen 2050 hernieuwbare energie 70 tot 85 procent van de wereldwijde elektriciteitsproductie moeten uitmaken (tegenover 25 procent nu).

De effecten van een opwarming met 1 graad zijn trouwens nu al te zien, luidt het: extreem weer, een stijgend zeeniveau en smeltende ijskappen. “Elk klein beetje extra opwarming speelt een rol”, zegt Hans-Otto Pörtner van het IPCC. Hij waarschuwt voor “langdurige of onomkeerbare veranderingen” bij een overschrijding van de drempel van 1,5 graden opwarming. Het rapport besluit dat drastische bijsturingen (“verregaande en ongeziene veranderingen”) in verschillende beleidsdomeinen nodig zijn.

(Lees verder onder de infografieken.)

Nieuw VN-rapport: “Verregaande en ongeziene ingrepen nodig” om klimaatdoelstelling te halen
“Een halve graad opwarming maakt een groot verschil: extreme hitte, ijsvrije poolzeeën en gestegen zeeniveau.”
Nieuw VN-rapport: “Verregaande en ongeziene ingrepen nodig” om klimaatdoelstelling te halen
“Verloren soorten: gewervelden, planten, insecten en ecosystemen.”
Nieuw VN-rapport: “Verregaande en ongeziene ingrepen nodig” om klimaatdoelstelling te halen
“Verloren permafrost, oogstopbrengst, koraalriffen en visserij.” Foto: WRI Climate
Nieuw VN-rapport: “Verregaande en ongeziene ingrepen nodig” om klimaatdoelstelling te halen
Klimaatexpert Philippe Huybrechts noemt de komende 10 jaar “cruciaal”. Foto: BDW

“Komende 10 jaar cruciaal”

Volgens klimatoloog Philippe Huybrechts van de VUB dringt de tijd. “De komende tien jaar zijn cruciaal als we nog een redelijke kans willen hebben om de opwarming onder 1,5 graden te houden”, volgens Huybrechts. Er moet volgens de klimatoloog sneller een massale omschakeling komen zodat we veel minder CO2 en andere broeikasgassen uitstoten. Gemakkelijk wordt dat niet. Alle scenario’s om onder de 1,5 graden te blijven “veronderstellen zeer drastische verminderingen van de uitstoot, tot een nuluitstoot tegen midden eeuw”, zegt Huybrechts.

“Het zal extreem moeilijk zijn om 1,5 graad te halen en zelfs te beperken tot 2 graden, rekening houdend met de traagheid waarmee samenlevingen zich transformeren. Maar we hebben geen andere keuze dan zo snel mogelijk van de uitstoot van fossiele brandstoffen af te raken. Hoe sneller, hoe beter.”

Milieubewegingen roepen op tot actie

De Belgische milieubeweging roept eerste minister Charles Michel en minister-presidenten Geert Bourgeois, Rudi Vervoort en Willy Borsus in een reactie op om de klimaatdoelstellingen stevig te verhogen, en onze samenleving op weg te zetten naar een duurzame transitie.

Nieuw VN-rapport: “Verregaande en ongeziene ingrepen nodig” om klimaatdoelstelling te halen
Foto: Shutterstock

“Het klimaatbeleid moet vijf versnellingen hoger om een opwarming van meer dan 1,5 graden Celsius te vermijden”, volgens de milieubewegingen Bond Beter Leefmilieu, IEW, Greenpeace en WWF. De milieubeweging waarschuwt dat als we het klimaatbeleid niet dringend een paar versnellingen hoger schakelen, we afstevenen op een klimaatopwarming van 3,5 graden Celsius of meer. “Dat zou een onomkeerbare impact tot gevolg hebben: verlies van biodiversiteit, de gedwongen migratie van miljoenen mensen, snel smeltende poolkappen en stijgende zeespiegels”, klinkt het.

“Ambities stevig bijstellen”

Het rapport stelt dat de netto CO2-emissies op mondiaal niveau nul moeten zijn tegen 2050. Daarvoor moeten de ontwikkelde landen koolstofneutraliteit bereiken rond 2040. De ambities voor 2030 van België (-35 procent CO2) en Europa (-40 procent CO2) moeten volgens de organisaties dus stevig naar boven worden bijgesteld.

“Onmiddellijke politieke maatregelen zijn noodzakelijk om deze maatschappelijke verandering in te zetten”, klinkt het. “De regionale en federale Energie- en Klimaatplannen 2030 die nu op tafel liggen, zijn duidelijk niet op maat van deze uitdaging. Zowel de ambitie als de concrete maatregelen moeten dringend versterkt worden.”

Nieuw VN-rapport: “Verregaande en ongeziene ingrepen nodig” om klimaatdoelstelling te halen
Volgens de milieubeweging bewijst premier Michel momenteel vooral lippendienst aan de klimaatzaak. Foto: BELGA

De milieubeweging zegt dat klimaatverandering nu vooral een onderwerp is van de premier in zijn toespraken voor de Verenigde Naties of het parlement. “Dat is niet genoeg: het hoort de prioriteit te zijn van elke daad van zijn regering. Bovendien biedt de overstap weg van fossiele energievormen unieke economische mogelijkheden”, aldus de milieuorganisaties. Volgens hen kan gevaarlijke klimaatverandering maar afgewend worden door maatschappelijke doelstellingen voor een meer rechtvaardige en veerkrachtige wereld hoger op de agenda te plaatsen dan economische groei.

Door jvh