Gen dat mensen beschermt tegen de pest verantwoordelijk voor ziekte van Crohn?

Bron © BELGA

Foto: Shutterstock.

Brussel -

Zou het gen, NOD2 genaamd, dat in de middeleeuwen misschien verantwoordelijk was voor het niet overlijden aan de pest, een besmettelijke ziekte die miljoenen mensen het leven kostte, nu ook verantwoordelijk kunnen zijn voor het uitbreken van de ziekte van Crohn? Het is een hypothese die naar voren wordt geschoven door professor maag- en darmziekten Jean-Pierre Hugot van het Hôpital Universitaire Robert-Debré in Parijs. “We gaan zeker in die richting moeten zoeken om de oorzaak van de ziekte van Crohn te vinden”, zegt zijn collega gastro-entrologie Séverine Vermeire van UZ Leuven.

De ziekte van Crohn is een chronische darmziekte, genoemd naar de Amerikaanse arts Burrill Bernard Crohn, die in 1932 in het Mount Sinai Ziekenhuis in New York voor het eerst de ziekte beschreef. De ziekte treft enkele tienduizenden landgenoten en openbaart zich meestal tussen het 15de en 30ste levensjaar, en iets meer bij vrouwen. In Europa gaat het om drie miljoen patiënten.

De precieze oorzaak van de ziekte is niet bekend, maar erfelijke factoren spelen zeker een rol, net als omgevingsfactoren. Tot nu toe worden medicijnen ingezet om de levenskwaliteit te verbeteren en complicaties en darmoperaties te voorkomen. Daarnaast helpen ze een opvlamming in te perken en nieuwe opvlammingen te voorkomen. Wanneer medicatie niet meer helpt, kan een operatie noodzakelijk zijn. De ziekte van Crohn is dus niet dodelijk, heel anders dan de pest, die bijvoorbeeld tussen 1347 en 1352 niet minder dan 30 tot 40 procent van de Europese bevolking fataal werd.

Hoe komt Jean-Pierre Hugot bij de link tussen de middeleeuwse pestepidemies en de hedendaagse ziekte van Crohn? “Hugot heeft alle uitbraken van de pest tussen 800 en 1850 in Europa in kaart gebracht en het voorkomen van mutaties in het NOD2-gen, dat hij in 2001 had ontdekt, in Europese landen daarnaast gelegd. Het NOD2-gen speelt een rol in het afweersysteem van ons lichaam tegen bacteriën en mutaties in dit gen komen bij 30-40 procent van de Crohnpatiënten voor. Het blijkt nu uit zijn studie dat pestuitbraken en voorkomen van mutaties van het NOD2-gen met elkaar correleerden”, zegt prof. Vermeire van UZ Leuven.

“Het kan dus betekenen dat mutaties in het gen destijds een rol speelden bij het overleven van besmetting met de bacterie ‘Yersinia pestis’ en toen dus erg nuttig bleken, maar nu - vele eeuwen later - niet langer een positief, maar een negatief effect hebben bij het bestrijden van bacteriën en aldus kunnen leiden tot de ziekte van Crohn”, zegt prof. Vermeire.

De Leuvense prof denkt dat de ontdekking van Hugot tot een beter begrip van de ziekte kan leiden en misschien ook tot een betere behandeling.

Door adm