Leraren vrezen voor hun vak: is het binnenkort gedaan met de lessen aardrijkskunde?

Dreigt aardrijkskunde te verdwijnen? Bij de opmaak van de nieuwe leerplannen voegt het katholiek onderwijs het vak toe aan de cluster Wetenschappen & Techniek. “Aardrijkskunde stimuleert het ruimtelijk bewustzijn. Geschiedenis het bewustzijn van tijd. Waarom blijft het ene vak onaangeroerd en wordt het andere opgeslokt?”

Van de kwalificatie “eenheidsworst” tot “ik snap het echt niet” en “het is wel heel kort dag”. Leerkrachten aardrijkskunde zijn niet te spreken over de opmaak van de nieuwe leerplannen voor de eerste graad van het secundair onderwijs. Het katholiek onderwijs werkt aan een nieuw vak waarin natuurwetenschappen en techniek geclusterd zijn met aardrijkskunde onder de naam ‘Wetenschappen & Techniek’. Scholen krijgen de keuze: ofwel behouden ze die afzonderlijke vakken, ofwel kiezen ze voor de geïntegreerde aanpak met een sterke STEM-component. De leerkrachten aardrijkskunde vrezen dat de scholen vooral voor die laatste optie zullen kiezen.

“Er is gigantisch grote ongerustheid”, bevestigt Rita Heyrman, voorzitter van de Vereniging Leraars Aardrijkskunde. “Aardrijkskunde heeft zijn plaats tussen de natuurwetenschappen en de humane wetenschappen. De fysische aardrijkskunde past binnen dat nieuwe clustervak, maar aardrijkskunde is meer dan dat: het is ook nadenken over geopolitieke problemen, over ruimtelijke ordening of over duurzaamheid. Er is evengoed aansluiting te vinden bij economie en geschiedenis.”

De leraren vrezen dat met deze interdisciplinaire aanpak hun eigen expertise zal verdwijnen. Alleen al de afschaffing van het woord ‘aardrijkskunde’ voelt aan als een symbolische klap, klinkt het. “Aardrijkskunde stimuleert het ruimtelijk bewustzijn. Geschiedenis het bewustzijn van tijd. Beide vakken zijn complementair. Waarom blijft het ene onaangeroerd en wordt het andere opgeslokt?”

De directeur-generaal van het Katholiek Onderwijs Vlaanderen, Lieven Boeve, begrijpt de ongerustheid. Maar hij benadrukt meteen dat het katholiek onderwijs een netwerkorganisatie is van scholen. “De vraag om dit te doen, is specifiek vanuit de scholen gekomen. We sluiten hiermee ook aan op het basisonderwijs waarbij in het nieuwe leerplan bewust gekozen werd voor een integratie van ruimtelijke, wetenschappelijke en technische aspecten. Zowel het behoud van het vak als het opnemen in een clustervak zijn legitieme opties.”

Strakke timing

Een bezorgdheid die Boeve en de leraren aardrijkskunde wel delen is de strakke ­timing: op 1 september 2019 moeten de nieuwe eindtermen en dus ook de nieuwe leerplannen van start gaan, met bijhorende handboeken en correct getrainde leerkrachten. “En het opleiden van een goede aardrijkskundeleerkracht kost drie jaar intensieve inspanning”, zegt Heyrman.

Boeve hoopt de ontwerpen binnenkort beschikbaar te maken voor de scholen. Het Gemeenschapsonderwijs GO! communiceert volgende week over de nieuwe ontwerp-leerplannen.

Door Stijn Cools