Vluchteling die vastzit op eiland wint belangrijke literatuurprijs voor WhatsApp-boek

Behrouz Boochani Foto: rr

Behrouz Boochani is een Iraanse journalist, auteur en dichter van Koerdische afkomst en vluchtte in 2013 uit Iran. Hij werd op zee onderschept door de Australische autoriteiten en schreef een boek vanuit het detentiecentrum op Manus. Nu krijgt hij daarvoor de belangrijkste literaire prijs van Australië. Een prijs die hij zelf niet in ontvangst kan nemen, want hij zit nog steeds vast.

‘No Friend But the Mountains’ werd door Boochani op zijn telefoon geschreven en via Whatsapp of Messenger in fragmenten naar buiten gesmokkeld. Deze zomer kwam het werk uit in Australië.

Door zijn boek is Boochani een belangrijke stem geworden in het Australische debat over het lot van de bootvluchtelingen. Vanuit Manus geeft hij zelfs lezingen aan universiteiten, als de internetverbinding dat toelaat. Hij won de Victorian Prize for Literature, een prijs die 100.000 Australische dollar waard is (63.149 euro). Daarnaast won hij ook de Victorian Premier’s Literary Award in de categorie non-fictie, goed voor 25.000 Australische dollar (15.787 euro).

Maar dat geld verandert niets aan de politieke situatie van de man. Hij werd dan wel als vluchteling erkend door Papoea-Nieuw-Guinea, hij mag het eiland nog steeds niet verlaten. Aan de BBC vertelt hij dat de prijs hem een “paradoxaal gevoel” geeft. “Ik ben aan de ene kant blij dat we aandacht krijgen, aan de andere kant heb ik niet het gevoel dat ik iets te vieren heb, omdat veel van mijn vrienden hier nog steeds afzien. We willen van dit eiland weg en een nieuw leven starten”, aldus Boochani.

Kyriarchy

In zijn boek vergelijkt Boochani het detentiesysteem op Manus, een eiland van Papoea-Nieuw-Guinea, met ‘kyriarchy’, een term uit het feminisme die zoveel betekent als een sociaal systeem dat gebaseerd is op dominantie en onderdrukking. Papoea-Nieuw-Guinea is enkel op papier onafhankelijk van Australië, en van die regering mogen de vluchtelingen het eiland niet af. “Zij hebben ons hier gedumpt en ons aan ons lot overgelaten”, zegt Boochani.

Hij vluchtte in 2013 voor de Iraanse Revolutionaire Garde. Hij probeerde met een bootje Australië te bereiken, maar werd op zee onderschept en door Australië naar het eiland Manus (Papoea-Nieuw-Guinea) gebracht. Eerst werd hij opgesloten in een detentiecentrum, maar dat werd gesloten. Sinds eind 2017 verblijft hij in East Lorengau, een open kamp enkele kilometers verderop. “Na vijf jaar weet ik nog altijd niet wanneer ik hier weg kan. Het is genoeg geweest. Laat ons gaan”, vraagt Boochani.

Artsen en vluchtelingenwerkers hebben de slechte omstandigheden op het eiland al meermaals aangeklaagd.

Door mg