NAVO viert zeventigste verjaardag, maar interne verdeeldheid kan feestje vergallen

Bron © BELGA

Naar aanleiding van de verjaardag ontmoette secretaris-generaal Jens Stoltenberg (links) dinsdag al de Amerikaanse president Donald Trump (rechts). De felle financiële discussie, in combinatie met wel meer eigenzinnige beslissingen van Trump, laat vermoeden dat de eensgezindheid binnen het bondgenootschap niet optimaal is. Stoltenberg minimaliseert echter de berichten over verdeeldheid. Foto: EPA-EFE

Exact zeventig jaar nadat de NAVO in Washington boven het doopvont werd gehouden, komen de ministers van Buitenlandse Zaken van de verdragsorganisatie opnieuw samen in de Amerikaanse hoofdstad. De NAVO wil daarmee zijn eigen verjaardag vieren, op een moment dat er vragen gesteld worden bij de eensgezindheid binnen de organisatie. Ook worden in Washington beslissingen verwacht over de houding van de alliantie ten opzichte van Rusland.

Twaalf landen uit Noord-Amerika en Europa, waaronder ook België, ondertekenden op 4 april 1949 in Washington een verdrag waarmee de NAVO (Noord-Atlantische Verdragsorganisatie) werd opgericht. In volle Koude Oorlog moest zo tegengewicht worden geboden voor de dreiging vanuit de communistische Sovjet-Unie.

De ministers van Buitenlandse Zaken van de intussen 29 NAVO-lidstaten komen exact 70 jaar later opnieuw in Washington bijeen om de verjaardag van de alliantie te vieren. Ook de Belgische minister Didier Reynders is daarbij aanwezig.

Naar aanleiding van de verjaardag ontmoette secretaris-generaal Jens Stoltenberg, wiens termijn net nog verlengd werd tot 2022, dinsdag al de Amerikaanse president Donald Trump.

Woensdagvoormiddag (lokale tijd) zal hij het verzamelde Amerikaans Congres toespreken. Volgens Kay Bailey Hutchison, de permanente vertegenwoordiger van de VS bij de NAVO, wordt het zelfs de eerste keer dat de leider van een multinationale organisatie die eer krijgt.

Voorts vindt woensdagavond ook een bijeenkomst plaats in het Andrew Mellon Auditorium, waar het verdrag 70 jaar geleden ondertekend werd.

Rusland en de rekening

Donderdag vindt vervolgens overleg plaats tussen de verschillende ministers van Buitenlandse Zaken. Een van de belangrijkste punten op de agenda is de waargenomen dreiging vanuit Rusland. De alliantie maakt zich namelijk zorgen over de Russische beslissing om zich, in navolging van de VS, terug te trekken uit het ontwapeningsakkoord INF. “Rusland blijft onze oproep negeren om het INF-verdrag opnieuw na te leven. En de tijd is bijna op. We moeten dus praten over de volgende stappen van de NAVO”, zo verduidelijkte Stoltenberg maandag op een persconferentie. Daar kondigde hij ook aan dat er in Washington wellicht maatregelen worden genomen om de NAVO-steun aan Oekraïne en Georgië te verhogen. Dat moet gebeuren via het opleiden van marine-eenheden en kustwachters, gezamenlijke militaire oefeningen, een grotere aanwezigheid van NAVO-schepen en het delen van informatie.

Ook de strijd tegen het terrorisme in Afghanistan en Irak zal worden besproken.

NAVO viert zeventigste verjaardag, maar interne verdeeldheid kan feestje vergallen
Foto: AP

Een laatste, nogal heikel, programmapunt wordt de verdeling van de lasten. Tijdens de laatste NAVO-top, die in juli vorig jaar in Brussel plaatsvond, had Donald Trump nog keet geschopt omdat hij vindt dat te veel NAVO-landen onvoldoende in defensie investeren. In 2014 hadden de leden op een NAVO-top in Wales afgesproken om 2 procent van het bbp aan defensie te spenderen. Volgens voorlopige cijfers die de alliantie vorige maand bekendmaakte, hebben vorig jaar maar zeven lidstaten – de VS, Griekenland, het Verenigd Koninkrijk, Estland, Polen, Letland en Litouwen – die norm gehaald. België zit met 0,93 procent in de staart van het peloton.

Heeft NAVO wel reden tot vieren?

De felle financiële discussie van vorige zomer, in combinatie met wel meer eigenzinnige beslissingen van Trump, laat vermoeden dat de eensgezindheid binnen het bondgenootschap niet optimaal is. Verschillende waarnemers vragen zich dan ook af of de NAVO donderdag wel iets te vieren heeft.

“De zeventigste verjaardag zou een reden tot vieren moeten zijn, en zou ons moeten doen herinneren aan de grote historische successen van de NAVO. Maar niemand doet dat”, zegt Heinrich Brauss, gewezen adjunct-secretaris-generaal van de NAVO, aan de Financial Times. “Iedereen is bezorgd over de huidige toestand van de NAVO, over de toekomst en over het wijzigende trans-Atlantische partnerschap. En terecht.”

Stoltenberg zelf minimaliseert de berichten over verdeeldheid. “Het valt niet te ontkennen dat er meningsverschillen zijn tussen de NAVO-partners”, verklaarde hij maandag. “Maar dat is niet de eerste keer: het maakt al decennialang deel uit van onze geschiedenis.” Stoltenberg verwijst onder meer naar de Suez-crisis (1956), de tijdelijke terugtrekking van Frankrijk (1966) en de Irak-oorlog (2003).

Overigens zal het verjaardagsfeestje in Washington eind dit jaar nog een vervolg krijgen in Londen. Daar zullen in december de staatshoofden en regeringsleiders van de NAVO-landen samenkomen.