Dit N+ artikel is exclusief voor jou als abonnee.

Abonnee worden? Kies je leesformule

08/04/2019 - Buitenland
camera closecorrect down facebook gplus Het Nieuwsblad nextprevquote share twitter video

Troepen van de LNA van maarschalk Haftar lanceerden al een reeks luchtaanvallen. REUTERS

Rebellerende maarschalk zet met zijn troepen koers naar de hoofdstad

En alweer staat Libië in brand

In Libië is vers geweld uitgebroken. De machtige maarschalk Khalifa Haftar (75) is met zijn troepen, die het oosten van het land controleren, opgerukt naar de hoofdstad Tripoli, waar de internationaal erkende regering zetelt. Het regent luchtaanvallen heen-en-weer, de VN vraagt een tijdelijk bestand om burgers en gewonden te kunnen evacueren.

Libië is al jaren onstabiel en wordt geplaagd door verschillende milities die elkaar bekampen. Nu is opnieuw geweld uitgebroken. Zowat vijftig kilometer ten zuiden van de hoofdstad Tripoli clashen troepen loyaal aan de regering met een rebellenleger uit het oosten van het land, terwijl diplomatiek stevig gemanoeuvreerd wordt om een regelrechte burgeroorlog te vermijden.

In Tripoli zetelt de Government of National Accord (GNA), de internationaal erkende regering van premier Fayez al-Sarraj. Die beschuldigt maarschalk Khalifa Haftar van een poging tot staatsgreep. Haftar en zijn Libyan National Army (LNA) rukten afgelopen week op richting Tripoli, met als doel de hoofdstad in te nemen. Zaterdag werden hun stellingen vanuit de lucht bestookt, zondag sloegen ze terug met een eigen reeks luchtaanvallen.

Secretaris-generaal António Guterres van de Verenigde Naties is Haftar eind vorige week persoonlijk gaan vragen van zijn aanval af te zien, maar zonder resultaat. Zondag vroeg de VN de strijdende partijen om een kort bestand in te lassen, zodat gewonden en burgers geëvacueerd konden worden uit het oorlogsgewoel. De landenorganisatie trekt ook al haar niet-essentieel personeel terug, terwijl de Amerikanen een contingent soldaten verplaatsen om niet tussen de strijders in te komen staan. Inwoners van Tripoli beginnen intussen water, voedsel en brandstof in te slaan. Zij vrezen een lange belegering van hun stad.

Het is ingewikkeld

De situatie in Libië is nogal ingewikkeld. Bij een opstand in 2011 werd kolonel Khaddafi, die ruim veertig jaar heerste, afgezet en vermoord. Sindsdien heerst onrust in het Noord-Afrikaanse land. Tientallen milities strijden er om territorium en macht. Sinds kort sluiten ze zich aan bij ofwel de GNA in Tripoli, die de steun van de VN heeft, ofwel bij de LNA van maarschalk Haftar, die sterk staat in het oosten van het land en steun krijgt van Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten.

De rebellerende maarschalk Khalifa Haftar.  AFP

Khalifa Haftar is een oudgediende. Hij bracht in 1969 mee kolonel Khaddafi aan de macht, maar de twee kregen ruzie en Haftar ging in ballingschap in de VS. Na de opstand van 2011 keerde hij terug en werd hij rebellencommandant. Hij maakte naam als harde anti-islamist, nadat hij de stad Benghazi terugwon op al-Qaeda. Toen de generaal eind 2016 ook een reeks belangrijke olieterminals veroverde op troepen loyaal aan de regering in Tripoli, promoveerde het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden hem tot maarschalk.

Haftar, die twintig jaar lang vanuit de VS geprobeerd heeft om Khaddafi omver te werpen, die de afgelopen acht jaar gewerkt heeft om zijn machtspositie in zijn thuisland uit te bouwen en die 75 is, ziet in zijn belegering van de hoofdstad wellicht de enige manier om de centrale macht in Libië naar zich toe te trekken. Komende zondag moesten in de stad Ghadames vredesgesprekken beginnen, met als doel een stappenplan naar verkiezingen. De VN willen die onderhandelingen laten plaatsvinden ondanks de explosieve situatie in Tripoli. En Haftar, die zweert dat hij alleen zal stoppen bij een overwinning.