Dit N+ artikel is exclusief voor jou als abonnee.

Abonnee worden? Kies je leesformule

11/05/2019 - Binnenland
camera closecorrect down facebook gplus Het Nieuwsblad nextprevquote share twitter video

Voor sommige mensen is de financiële drempel om naar de dokter te gaan, te groot.  FRED DEBROCK

Onderzoek bewijst: sociale kloof in gezondheid bijzonder groot

Arme Vlamingen hebben helft meer kans om binnen het jaar te sterven

Arm zijn schaadt uw gezondheid. Nieuw onderzoek maakt dat concreter dan ooit. Het Intermutualistisch Agentschap (IMA) berekende dat Vlamingen die onderaan de sociale ladder bengelen 58 procent meer risico lopen dan rijke Vlamingen om binnen het jaar te overlijden. “Het is de eerste keer dat we zo uitgebreid de gezondheidskloof kunnen aantonen”, zegt Johan Vanoverloop van het IMA.

Ze zijn meer invalide. Vaker arbeidsongeschikt. Slikken meer antipsychotica. Hebben vaker diabetes. Gebruiken minder anticonceptie. Belanden vaker in het ziekenhuis, psychiatrisch of algemeen. Doen minder mee aan preventieve bevolkingsonderzoeken, ook al zijn die gratis. Mijden de tandarts. Het lijstje dat het Intermutualistisch Agentschap – een samenwerkingsverband van de zeven ziekenfondsen in ons land – heeft aangelegd, bevat een schrijnende waarheid: op al die vlakken doen arme Vlamingen het stukken minder goed dan wie er wel warmpjes bij zit.

De onderzoekers verdeelden de bevolking in vijf sociale klassen op basis van het inkomen en de buurt, en koppelden die gegevens aan de uitgaven in de gezondheidszorg. De kloof tussen de laagste en de hoogste klasse blijkt zo op bijna alle vlakken bijzonder groot. “Het is de eerste keer dat we die analyse zo uitgebreid maken”, zegt Johan Vanoverloop van het IMA. Het cijfer dat de ongelijkheid het beste illustreert, is de vaststelling dat de Vlamingen in de armste wijken 58 procent meer risico lopen om te sterven binnen het jaar dan de rijkste, los van leeftijd of geslacht.

“Het erge is dat we al twintig jaar die ongelijkheid vaststellen en dat we er op sommige vlakken nog op achteruit zijn gegaan”, zegt professor emeritus in de huisartsgeneeskunde Jan De Maeseneer (UGent). “Europees doen we het goed op het vlak van gezondheid, behalve op één punt: de zorg voor onze meest kwetsbare mensen.” De oorzaken zijn complex. Mensen in armoede zetten minder snel de stap naar de dokter, hebben vaker een zware job, kampen meer met obesitas, en leven vaker in vochtige of tochtige huizen.

Gratis huisarts

Opvallend: de armsten lopen 2,7 keer meer risico om opgenomen te worden in een psychiatrisch ziekenhuis dan de rijksten. “Wanneer je in onzekerheid leeft of je de volgende factuur wel kan betalen, of dat je kinderen eten kunnen kopen op school: dat kan tot psychische problemen leiden”, zegt De Maeseneer. “Mensen in armoede worden sneller opgenomen om te herstellen. Thuis is dat moeilijker omdat ze dan met al hun problemen worden geconfronteerd.”

De professor en het IMA pleiten voor dringende actie om de kloof te verkleinen. Op alle fronten. “De financiële drempel in de gezondheidszorg moet omlaag”, zegt De Maeseneer. “De huisarts zou eigenlijk helemaal gratis moeten zijn.” Maar het gaat veel breder dan dat. “Het is nodig om de algemene levensomstandigheden, de huisvesting, de kinderopvang, de toegang tot de arbeidsmarkt, het onderwijs, enzovoort te analyseren en in vraag te stellen”, zegt het IMA.