Gevaar op kinderen met afwijkingen: hoe ouder de vader, hoe groter het risico

Mannen die op latere leeftijd nog beslissen om vader te worden, hebben meer risico op kinderen met afwijkingen. Hun biologische klok tikt met andere woorden net zo snel als bij vrouwen. Fertiliteitsexpert Petra De Sutter pleit voor een NIPT-test bij oudere aanstaande vaders, net zoals dat nu al bij vrouwen gebeurt.

Als we u zeggen dat moeder worden na de leeftijd van 35 jaar risico’s inhoudt voor moeder en kind, dan schrikt u wellicht niet. De biologische klok is een goed ingeburgerd begrip. Veel minder geweten is dat die klok ook bij mannen tikt.

“De meeste mannen zijn zich daar niet van bewust”, zegt Gloria Bachmann. Die Amerikaanse gynaecologe, ook directeur van het Instituut van de Gezondheid voor Vrouwen, onderzocht alle studies die de voorbije 40 jaar over het onderwerp gebeurd zijn omdat ze vaststelde dat steeds meer mannen op latere leeftijd nog vader worden. En dat is gevaarlijk, concludeert ze. Zowel voor de moeder als voor het kind.

Afwijkingen

Tijdens de zwangerschap van een vrouw met een oudere partner is er verhoogde kans op zwangerschapsdiabetes, zwangerschapsvergiftiging en vroeggeboorte, aldus de onderzoekers. Het ongeboren kind heeft dan weer een hogere kans op onder andere vroeggeboorte, laag geboortegewicht, een beroerte, hartafwijkingen en een gespleten gehemelte. Op latere leeftijd heeft het kind meer kans op kanker, psychiatrische en cognitieve afwijkingen en autisme.

“De kwaliteit van het sperma kan door meerdere factoren afnemen”, zegt fertiliteitsexpert Willem Ombelet (Ziekenhuis Oost-Limburg) . “Roken is er daar één van, maar leeftijd zeker ook. Mannen die ouder worden, hebben meer afwijkingen in hun genetisch materiaal en dus ook in hun zaad.”

Het risico perfect in kaart brengen, kan op dit moment niet. “Via DNA-fragmentatie kunnen we wel zien hoeveel zaadcellen afwijken van het DNA. Maar ooit komt er sowieso een test die perfect zal kunnen zeggen welke afwijkingen er zijn, en dan kunnen we die verbeteren via vitaminepreparaten. We merken al dat meer mensen de kwaliteit van hun sperma willen controleren”, zegt Ombelet.

Geen specifieke leeftijd

De biologische klok tikt bij mannen wel anders dan bij vrouwen. “Bij een vrouw doet er zich op een bepaald moment duidelijk een verandering in de vruchtbaarheid voor, meestal tussen hun 35ste en 45ste”, zegt fertiliteitsexpert Petra De Sutter (UGent). “Bij mannen is dat niet zo: daar neemt de kwaliteit van het sperma jaar na jaar af. Hoe ouder de man, hoe groter het risico.” De Sutter noemt het zinnig om mannen vanaf hun 50 of 60 jaar net als vrouwen een NIPT-test te laten ondergaan, een prenatale test op het syndroom van Down.

Bachmann en haar team schrijven in de studie dat mannen moeten overwegen om sperma voor hun 35ste te laten invriezen. Ombelet ziet daar geen heil in. “De kwaliteit van het sperma neemt door invriezing ook af, maar we kunnen nog niet zeggen hoeveel. Nu zeggen dat alle mannen op hun dertigste hun sperma moeten laten invriezen, zou voorbarig zijn.” “Het zou ook te veel kosten”, voegt De Sutter toe.

Door Guy Stevens