Amen & Beyond: hoe kunst en muziek troostend kunnen werken om verdriet te verwerken

Foto: DvH

Gent - In het café van kunstencentrum Vooruit staat een metershoog houten kunstwerk van de Indonesische kunstenaar Toni Kanwa Adikusumah. Die specialiseert zich al langer in rituelen die hij in de Indonesische archipel bestudeerde en vorm geeft in sculpturen. De kunstenaar leeft zowel in België als Java. Het kunstwerk, dat de naam Surrender - Uit handen geven meekreeg, is een onderdeel van het festival Amen&Beyond dat nog tot 26 mei in de Vooruit loopt. De Indonesische kunstenaar maakte het kunstwerk op vraag van en in samenwerking met kunstenares Barbara Raes en Colin H. Van Eeckhout, de zanger-frontman van de metalgroep Amenra. Raes en Van Eeckhout zijn de curatoren van het tiendaagse festival Amen&Beyond.

Barbara Raes en Colin H. Van Eeckhout zijn elk op hun manier met rituelen rond afscheid bezig. Voor Vooruit hen vroeg om samen het curatorschap van het festival op zich te nemen kenden ze elkaar niet. “Maar wat mij betreft had ik al snel begrepen dat we ondanks de verschillende manier waarop wij met afscheid _ onder welke vorm dan ook _ omgaan, elkaar konden aanvullen. Ik werk, zeg maar ‘heel klein’, vaak 1 op 1 om mensen te begeleiden om met afscheid en verdriet om te gaan, Colin doet dat via zijn muziek en zijn optredens.”

Barbara Raes was eerder artistiek leider van BUDA en van Vooruit, en is nu onderzoeker en oprichter van Beyond hhe spoken, (de woorden voorbij)  een werkplaats voor ‘niet-erkend’ verlies. Ze begeleidt mensen tijdens periodes van groot en klein verlies: dat kan zowel gaan over positieve gebeurtenissen als over pijnlijke momenten zoals de scheiding of een overlijden. 

Raes doet dat niet aan de hand van gesprekken, zoals een pyscholoog of psychiater dat zou doen, maar via rituelen, waarbij in de meeste gevallen een kunstenaar ingeschakeld wordt. 

“Voor buitenstaanders misschien een ietwat vreemde switch, maar na een aantal jaren in de kunstensector had ik de behoefte om eens iets te doen dat compleet buiten mijn comfortzone lag. Ik volgde een opleiding uitvaartbegeleiding, iets waar ik helemaal, maar dan ook helemaal niets van kende.”

Maar Raes liet de kunstsector niet helemaal achter zich, en richtte na haar opleiding de werkplaats Beyond The Spoken op, waarin ze mensen begeleidt op vlak van rouwverwerking en verstopte rouw en ze schakelt daarvoor kunstenaars in.

Zo werkte ze samen met actrice Karlijn Sileghem naar aanleiding van Theater Aan Zee, waarvan Raes curator was, de ‘voorstelling’ , of eerder het ‘ritueel’ Zon dag kind uit. “Een kind dat op een of andere manier met verlies te maken kreeg, wordt meegenomen op een boot op zee, en gaat met de actrice, de zonnekoningin, mee in een verhaal waarbij ze de zon op zingen. Op die manier proberen we dat kind te helpen om de rouw te doen omkantelen naar een positief verhaal: dat elke dag opnieuw de moeite is, want samen met de zonnekoningin zong het kind de zee op.  Het is een troostend verhaal” aldus Raes, die zelf haar vader verloor toen ze tien was. 

Levenspijn

Colin H. Van Eeckhout is zanger en frontman van de post-metalband Amenra. “Onze muziek vertrekt inderdaad vanuit levenspijn en helt inderdaad over naar het donkere en is nogal confronterend. Toen mijn vader overleed heb ik ontdekt dat ik muziek kracht kon halen om die substantiële pijn te verwerken. “Die pijn vertaalde zich niet alleen in mijn gedrag, maar ook in het schrijven van mijn muziek. Ik kon me gewoon niet meer amuseren zoals een twintiger dat doet. Na verloop van tijd stelde ik vast dat de muziek die ik maakte niet alleen voor mezelf therapeutisch werkte, maar dat ook mensen er iets aan hadden. Luid schreeuwen helpt blijkbaar, niet enkel fysiek, ook mentaal. Uit gesprekken en mails met mensen die met onze muziek bezig zijn leerde ik dat ons ‘geschreeuw’, zonder dat we het eigenlijk zelf beseften, meewerkt aan het welzijn van bepaalde mensen”, aldus Colin H. Van Eeckhout.

Amen & Beyond loopt nog tot en met 26 mei in de Vooruit. Tot 25 mei kunnen bezoekers an café Vooruit in het kunstwerk ‘Uit handen geven’ op een briefje hun eigen klein of groot verlies achterlaten. Zaterdag 25 mei wordt het kunstwerk overgebracht naar het Citadelpark waar het op een rituele manier verbrand wordt, begeleid door livemuziek van Amenra. Tickets en info via www.vooruit.be

 

 

Door Rudy Tollenaere