Geëmotioneerde Theresa May kondigt vertrek als Brits premier aan: “Ik heb het echt geprobeerd”

Theresa May stapt op als Brits premier. Dat heeft ze vrijdagmiddag aangekondigd. Ze blijft eerste minister tot er een nieuwe partijleider gekozen is. “Ik heb het echt geprobeerd”, aldus een geëmotioneerde May.

De stoel van May was al geruime tijd aan het wankelen, omdat ze er maar niet in slaagde om goedkeuring te vinden voor het Brexit-akkoord dat ze met de Europese Unie onderhandeld had. Het ging niet ver genoeg, vond de meerderheid van de parlementsleden, en herhaaldelijk werd gevraagd om het ontslag van de strijdvaardige May.

LEES OOK. De Britten over hun premier: “Theresa May is taai, maar ze zullen haar dóén aftreden. En snel” (+)

Geëmotioneerde Theresa May kondigt vertrek als Brits premier aan: “Ik heb het echt geprobeerd”
Foto: AFP

Na een gesprek met de voorzitter van het May-kritische ‘1922 Committee’ (bestaande uit invloedrijke Conservatieve parlementsleden) vrijdagvoormiddag, kondigde de premier omstreeks 11 uur haar afscheid zelf aan tijdens een persmoment voor haar ambtswoning in Downing Street.

May stapt op 7 juni op als partijleider. Ze blijft wel aan als eerste minister tot er een nieuwe partijleider aangeduid is, dat kwam ze overeen met de Britse koningin Elisabeth. Het proces om een partijleider te kiezen zal in de komende week van start gaan, aldus May nog. “Ik heb de Queen constant op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen en heb haar laten weten dat ik haar eerste minister blijf tot dat proces is afgerond.”

Dat proces zou ten laatste tegen eind juli afgerond moeten zijn, meldt de Conservatieve Partij. Die nieuwe partijleider zou vervolgens meteen de post van premier overnemen van May. Indien er maar één kandidaat is, wordt die automatisch voorzitter, maar het lijkt er nu op dat er veel gegadigden zijn. Namen die circuleren zijn onder meer die van voormalig minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson, Brexit-minister Dominic Raab en minister van Binnenlandse Zaken Sajid Javid.

“Ik hoop dat mijn opvolger wel slaagt in Brexit-onderhandelingen”

“In een democratie heb je de plicht om te doen wat de mensen willen”, zei May. “En dat heb ik echt geprobeerd. Ik geloof ook dat het de moeite was om door te zetten. Jammer genoeg is het mij na drie pogingen niet gelukt om tot een akkoord te komen over de Brexit. Het is me nu duidelijk dat het in het belang van het land is dat een nieuwe premier die inspanningen leidt. En ik hoop dat mijn opvolger wel slaagt. Maar daarvoor zullen alle partijen wel bereid moeten zijn tot compromissen.”

“Ik ben fier op de vooruitgang die we de voorbije jaren geboekt hebben. We hebben meer mensen dan ooit geholpen om een job te vinden. Ik weet dat de Conservatieven zichzelf kunnen vernieuwen de komende jaren. Ik weet dat de Brexit er komt. We kunnen dat.”

Het ontslag van May verandert niets aan het standpunt van de Europese Unie, aldus een woordvoerster van Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. De Commissie gaat er nog altijd van uit dat de Britten de EU eind oktober verlaten.

“Grootste eer van mijn leven”

Naar het einde van haar betoog was May zichtbaar geëmotioneerd. “Onze politiek ligt onder vuur, maar er is zoveel dat goed is aan dit land. We hebben zoveel om fier op te zijn. Ik ga deze functie binnenkort verlaten, het was de grootste eer van mijn leven om premier te zijn. Ik ben dankbaar dat ik het land waar ik van hou heb mogen dienen”, zei May met tranen in haar ogen.

Met het ontslag wordt May een van de premiers met de kortste ambtstermijn in de Britse geschiedenis. Ze doet het volgens BBC wel beter dan Gordon Brown (2007-10), die 2 jaar en 319 dagen in Downing Street zat. Die kaap rondt May op 29 mei.

Geëmotioneerde Theresa May kondigt vertrek als Brits premier aan: “Ik heb het echt geprobeerd”
Foto: REUTERS

Onhoudbaar

De situatie voor May leek de afgelopen week onhoudbaar geworden, en het ontslag komt dan ook niet onverwacht. Ze had eerder al aangekondigd een tijdslijn voor haar ontslag voor te stellen nadat nogmaals voor haar Brexit-akkoord werd gestemd. Dat akkoord werd door het parlement al drie keer met een aanzienlijke meerderheid afgekeurd. Afgelopen week raakte echter bekend dat zowel haar Conservatives als Labour opnieuw niet van plan waren om voor haar ‘Withdrawal Agreement Bill’ te stemmen. Donderdag raakte bovendien bekend dat het ‘1922 Committee’ een motie van wantrouwen wilde indienen indien May vandaag geen duidelijke tijdslijn zou geven voor haar ontslag.

Oppositiepartij Labour wil alvast nieuwe verkiezingen, dat zei partijleider Jeremy Corbyn. “May heeft gelijk dat ze ontslag neemt. Ze heeft nu ingezien wat het land al maandenlang weet: ze kan niet regeren en haar verdeelde en uiteenvallende partij kan dat ook niet”, aldus Corbyn. “Wie ook de nieuwe leider van de Tories wordt moet de mensen via onmiddellijke algemene verkiezingen laten beslissen over de toekomst van ons land.”

Nigel Farage, leider van de Brexit Party meent dat May de “mood” in het land en binnen haar partij “verkeerd heeft ingeschat”. Na David Cameron - die na het Brexit-referendum ontslag nam- zijn er nu al twee conservatieve regeringsleiders met - dixit Farage - “pro-EU-insticten” moeten aftreden. Als de conservatieve partij daar geen “lessen uit trekt, zal ze sterven, zegt Farage op twitter.

Geëmotioneerde Theresa May kondigt vertrek als Brits premier aan: “Ik heb het echt geprobeerd”
Macron (links) en Merkel (rechts) loven Theresa May voor haar politieke moed. Foto: AP

Merkel “respecteert” beslissing May, Macron looft haar “moedig werk”

Angela Merkel “respecteert” de beslissing van May, en wil in de toekomst nauw blijven samenwerken met de Britse regering. En de Franse president Emmanuel Macron looft het “moedige werk” van May en hoopt dat de Britten snel duidelijkheid verschaffen over de Brexit. Zowel Merkel als Macron willen niet speculeren over de gevolgen van het vertrek van May. Het Elysée benadrukt wel dat het de prioriteit blijft om de goede werking van de EU te vrijwaren. Daarvoor moet er snel duidelijkheid komen over de Brexit, luidt het in een mededeling.

De Nederlandse premier Mark Rutte heeft zijn Britse collega May bedankt en zijn “respect overgebracht”. Mays vertrek betekent volgens Rutte niet het einde voor het door haar bereikte akkoord met de Europese Unie over de Brexit. Dat “blijft op tafel”. Nederland volgt de verwikkelingen in Londen op de voet, ook omdat het Verenigd Koninkrijk een belangrijke handelspartner en vaak een belangrijke bondgenoot in de EU is. “Het Verenigd Koninkrijk en Nederland zijn nauw verbonden”, benadrukte Rutte.

Michel: “May gaf blijk van openheid van geest”

“Ondanks onze meningsverschillen gaf Theresa May blijk van een openheid van geest om voor het Verenigd Koninkrijk en de EU een oplossing te vinden voor de Brexit”, is ook premier Charles Michel (MR) lovend. “Ik wil haar danken voor haar vastberadenheid en medewerking. Een ordentelijke Brexit blijft de beste manier om de belangen van onze mensen en economieën veilig te stellen. Laat ons op die weg verdergaan”, aldus Michel nog.

CD&V-vicepremier Kris Peeters benadrukt dat May voor een “bijzonder ondankbare taak stond om het puin van het referendum op te ruimen. Belangrijker dan wie haar opvolgt is dat we snel het werk hervatten en een onderhandelde oplossing zoeken voor het Brexit-kluwen. We moeten alles blijven doen om een ‘no deal’ te vermijden”.

Ook volgens Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) stond May in het Brexit-dossier voor een “onmogelijke opdracht”. Bourgeois vreest dat het ontslag van May de bestaande onzekerheid nog zal vergroten en hoopt dat haar opvolger “een pragmatische Brexiteer” wordt. “Het allerergste is dat de klok tikt. 31 oktober (de nieuwe deadline in het Brexit-dossier, red.) is kort dag. Ik weet niet hoe het zal opgelost worden”, verzucht hij.

Door gjs, jvh