Dit N+ artikel is exclusief voor jou als abonnee.

Abonnee worden? Kies je leesformule

29/05/2019 - Buitenland
camera closecorrect down facebook gplus Het Nieuwsblad nextprevquote share twitter video

De Maleisische minister van Energie en Milieu Yeo Bee Bin is het beu.  EPA-EFE

Aziatische landen willen ons afval niet meer en sturen het terug

“EIGEN PLASTIC EERST”

Maleisië

-

Maleisië heeft gisteren 450 ton plastic afval teruggestuurd naar de landen waar het vandaan kwam. Onder meer Groot-Brittannië, de VS, Australië, Japan, China en ook Nederland krijgen zo hun rommel terug. “We weigeren om nog langer de vuilnisbak van het westen te zijn”, zeg minister Yeo Bee Bin. Andere Aziatische landen gaan volgen.

België voert half miljoen ton plastic uit

“Wij zijn geen vuilnisbelt van de wereld. We sturen het gewoon allemaal terug van waar het komt. Mijn land gaat terugvechten.” De Maleisische minister van Energie en Milieu Yeo Bee Bin zei het gisteren bij de eerste lading van 450 ton afval die werd teruggestuurd vanuit de havenstad Port Klang, dichtbij Kuala Lumpur. Bestemming: de VS, Groot-Brittannië, Japan, China, Australië, Saudi-Arabië, Bangladesh, Singapore en Nederland. Binnenkort worden de ‘push backs’ uitgebreid: in totaal gaat het om drieduizend ton plastic die de boot op moet.

Maleisië wordt de afgelopen maanden overspoeld met afval uit westerse landen. Hoe komt dat daar in godsnaam? Het is begonnen toen China vorig jaar zijn Groene Hek bouwde. Met die operatie, Green Fence, legde het land alle import van plastic afval uit andere landen aan banden. Een forse tegenvaller voor veel landen, want China had het tot dan toe lang heel makkelijk en goedkoop ontvangen.

“En toen China het niet meer wou doen, is die enorme stroom van afval andere bestemmingen gaan zoeken”, zegt Karl Vrancken, onderzoeksleider Duurzame Materialen bij VITO. “Plots stapelde het afval zich op in de havens van Thailand, in Maleisië, in Indonesië, in Turkije.”

Zelf recycleren?

Maar waarom gaat westers afval daarheen? Recycleren westerse landen dat niet zelf? “Daar is absoluut niet genoeg capaciteit voor”, zegt Vrancken. “De fabrieken die er zijn, kunnen het niet aan. Het is makkelijker en goedkoper om het de boot op te zetten. Dezelfde schepen die bestellingen uit China, bijvoorbeeld van de webshop Ali Baba, naar westerse landen brengen, vertrekken in plaats van leeg dan met tonnen afval terug naar huis.”

Maar ook Maleisië sluit nu dus zijn deuren voor westers afval. Daar zijn de afgelopen maanden inderhaast tientallen recyclagefabrieken opgericht. Europa staat toe dat lidstaten hun plastic afval naar daar exporteren, als de normen daar ongeveer vergelijkbaar zijn met die bij de afvalverwerking hier. “Maar er is weinig toezicht op”, zegt Vrancken.

Tot nu dus. “De containers komen hier illegaal toe: we hebben geen toestemming gegeven, er hangen verkeerde etiketten op, ze bevatten niet alleen plastic maar ook ander afval”, zegt minister Yeo Bee Yin. Ook de Filipijnen zijn al een oorlog begonnen tegen afvalimport. President Duterte huurde vorige week een schip om 69 containers afval terug naar Canada te varen.

Redding: rietjes

“Het komt vooral door de zogenoemde Conventie van Bazel die twee weken geleden is aangepast”, zegt Vrancken. “Daar hebben 180 landen afgesproken dat ook plastic wordt opgenomen op de lijst met producten die je maar kan uitvoeren als er een akkoord is met het land dat het ontvangt. Dat heeft veel ontwikkelingslanden gesterkt dat ze al dat afval niet zomaar meer moeten aanvaarden. Die landen willen de capaciteit die ze hebben ook inzetten voor hun eigen plastic.”

En wat is de oplossing dan? “Je kan lachen met zo’n Europees verbod op single use plastics - “och, het zijn maar rietjes” - maar het zijn dat soort ingrepen die helpen”, zegt Vrancken. “We kunnen niet blijven plastic materiaal in de maatschappij pompen, dat na één keer gebruiken al weggooien en dan denken dat dat op wonderbaarlijke wijze ook weer verdwijnt. Al wat we maken, moet érgens naartoe. En de afzetmogelijkheden slinken.”

België voert half miljoen ton plastic uit

Moet ons land ook vrezen voor schepen met plastic die vanuit Maleisië worden teruggestuurd? “Die kans bestaat”, zegt Karl Vrancken van VITO. “We zijn een zeer grote exporteerder van recycleerbaar plastic.”

In totaal voerde ons land vorig jaar liefst 531.000 ton uit, blijkt uit cijfers van VITO. Een forse stijging tegenover 2014 (270.000 ton). Een groot deel daarvan ging naar Nederland (meer dan 150.000 ton). “Dan gaat het vooral om recyclage van petflessen uit onze pmd-zak”, zegt Vrancken.

Tot een paar jaar geleden was China bestemming nummer één voor ons plastic. “Maar daar is dus een grote omslag gekomen”, zegt Vrancken. “Maleisië en Vietnam zijn vorig jaar bijvoorbeeld elk gestegen naar 25.000 ton. En ook onder meer Pakistan en Indonesië zijn erbij gekomen.”

Welk plastic is dat dan? “Het gaat niet om huishoudelijk plastic uit de pmd-zak”, zegt Fatima Boudjaoui van Fostplus, dat de inzameling van huishoudelijk plastic beheert. “Bij ons wordt alles binnen Europa verwerkt.”

Industrieel plastic is een ander verhaal: folies om dakpannen of bakstenen te verpakken op palletten, bidons, enzovoort. “Daarvan wordt het grootste deel naar het Verre Oosten verscheept”, zegt Francis Huysman van Valipac, dat het industriële verpakkingsafval verzamelt in ons land. “Het verschil met andere landen is wel dat ons plastic proper is: homogeen, niet gekleurd. In andere landen is dat veel minder het geval. Maar ook wij zullen uiteraard de gevolgen voelen van de nieuwe aanpak van de Aziatische landen: ze gaan niet voor één land wel en voor alle andere geen plastic meer toelaten.” (tlb)