Huis ver van centrum? Beter slopen dan renoveren

Maak nieuwbouw op centrale plaatsen goedkoper, zegt Leo Van Broeck.

Sloop slecht gelegen woningen en bouw nieuwe dichter bij het centrum van dorpen en steden. Alleen zo haalt België de klimaatdoelstellingen. Met dit pleidooi toont de Vlaamse Bouwmeester Leo Van Broeck zich een opvallende bondgenoot van de Belgische vastgoedsector. Gedeeltelijk toch, want de projectontwikkelaars vragen een lager btw-tarief voor álle nieuwbouw, ook in het stadscentrum.

Sinds deze week heeft elk adres in Vlaanderen naast de energiescore ook een mobiliteitsscore. Die ‘Mobiscore’ van de Vlaamse overheid geeft een indicatie van de bereikbaarheid van scholen, winkels en openbaar vervoer, en kan zo uitgroeien tot een werktuig om premies en registratierechten te personaliseren. Het wordt dan minder aantrekkelijk om een slecht gelegen huis te kopen.

“Om een premie te krijgen wanneer je je woning energiezuiniger maakt, telt nu niet mee waar je woont”, zegt Bouwmeester Leo Van Broeck. “Nochtans is de locatie de moeder van de private uitstoot. Als je op een plek woont vanwaaruit je alleen met de auto naar de winkel kan, zal je een grote ecologische voetafdruk hebben. Ook als je zo’n huis energiezuinig maakt. Een premie daarvoor is dus contraproductief. Wat we nodig hebben zijn locatiekortingen en op ligging gebaseerde stimulansen.”

Daarbij zal ook nieuwbouw een belangrijke rol spelen, zelfs in tijden van betonstop, door bijvoorbeeld verouderde huizen op slechte locaties te slopen en dichter bij de centra nieuwe huizen te bouwen. “Het zou intelligent beleid zijn om dat te stimuleren met een premie voor sloop en wederopbouw, want belonen werkt beter dan straffen”, zegt Van Broeck.

Lagere btw op nieuwbouw

Zijn visie ligt deels in lijn met de oproep van de Belgische vastgoedsector. Die publiceert vandaag een open brief aan de regeringsonderhandelaars, met de vraag om de btw op nieuwbouw te verlagen van 21 naar 6 procent. “De 5,5 miljoen woningen in België zijn gemiddeld 50 tot 55 jaar oud”, zegt topman Olivier Carrette van beroepsvereniging BVS. “38 procent dateert van voor het einde van de Tweede Wereldoorlog en een kwart zelfs van voor WO I. Veel van die woningen hebben een energiescore van D of E in plaats van A+, A of B. Bij het huidige tempo lukt het nooit om die tegen 2050 energiezuinig te maken.”

Op dit ogenblik krijgen alleen private huiseigenaars een premie voor sloop en wederopbouw. De sector vraagt om meteen hele appartementsblokken en achtergestelde woonwijken te kunnen omvormen tegen een lager tarief. Wat voor de toekomstige bewoners meteen ook een betere Mobiscore oplevert dan een renovatie op het platteland. “Op dit ogenblik betaal je voor een energieverslindende woning op het platteland 7 procent registratierechten en voor een nieuwbouw 21 procent btw”, zegt Olivier Carrette. “Nieuwbouw is compacter en centraler gelegen dan oudere huizen, want dat is waar kopers om vragen. Het huidige tempo van 55.000 nieuwbouwwoningen per jaar is ten opzichte van het verouderde patrimonium van 5,5 miljoen geen inhaaloperatie.”

De Vlaamse Bouwmeester zelf pleit ervoor om alleen slecht gelegen woningen te slopen. “Het wederopbouwen van goed gelegen woningen is iets minder urgent, aangezien de creatie van natuur en open ruimte nog net iets dringender is dan het terugdringen van onze uitstoot.”

Door Koen Baumers
VOOR ABONNEES