Feiten en fictie: de 10 zaken die de serie ‘Chernobyl’ fout heeft

‘Chernobyl’, de HBO-serie over de kernramp die zich 33 jaar geleden afspeelde in het noorden van Oekraïne, wordt alom geprezen. Voor het oog voor detail, voor de waarheidsgetrouwe decors, voor het acteerwerk én voor de historische correctheid. Al klopt niet alles, zo zegt de Britse professor Jim Smith. Hij deed jarenlang onderzoek naar de kernramp en vond deze tien fouten in de serie:

Opgelet: dit artikel kan spoilers bevatten voor wie de serie Chernobyl nog niet gezien heeft

1. De helikoptercrash

Een poging om over de kernreactor te vliegen, loopt dramatisch af in de serie. De eerste helikopter die uitgestuurd wordt, crasht door te hevige straling. “Dat is nooit gebeurd”, aldus Smith. “Al tonen archiefbeelden wel aan dat het besturingssysteem van de helikopter wel verstoord werd en dat de piloten na hun vlucht leden aan stralingsziekte.”

2. De "brug des doods”

De onvergeeflijk late reactie van de autoriteiten betekende dat de inwoners van Pripyat buiten keken naar de kernramp. Sommigen gingen zelfs naar de “brug des doods”, om de vlammen in Tsjernobyl van nog dichterbij te aanschouwen. “Ik heb echter nog geen bewijs gezien dat al die mensen op de brug ook effectief om het leven kwamen. Noch dat de stralingsdosis ter plaatse zo gevaarlijk hoog was.”

LEES OOK. Met dank aan de serie: Tsjernobyl zit flink in de lift als reisbestemming

3. De stralingsziekte in Pripyat

“In feite kregen de burgers van Pripyat een gemiddelde dosis van ongeveer 30 millisievert binnen. Dat is ongeveer gelijk aan drie volledige CT-scans. In een van de scènes zien we kinderen met stralingsziekte in een lokaal ziekenhuis. Experts bevestigden dat er 134 gevallen waren van stralingsziekte bij brandweermannen en medewerkers van de kerncentrale, maar niemand van de inwoners van Pripyat.”

4. Baby komt om

In erg emotionele scènes zien we een zwangere vrouw op bezoek bij haar man, een brandweerman die aan het acuut stralingssyndroom lijdt en in Ziekenhuis Nummer 6 van Moskou ligt. Dat is echt gebeurd. Maar volgens de serie absorbeerde het ongeboren kind zo veel straling dat het ook niet kon overleven. “Studies na Tsjernobyl hebben geen overtuigende bewijzen gevonden dat zwangerschappen beïnvloed zijn door de straling.”

5. Reactoren zijn geen nucleaire bommen

Het smelten van de reactorkern zou gepaard gaan met een nucleaire explosie, met een kracht van twee tot vier megaton. Die zou, volgens de serie, de stad Kiev verwoesten en grote delen van Europa onbewoonbaar maken. “Klopt niet”, aldus Smith. “Kerncentrales ontploffen niet zoals nucleaire bommen. En zeker niet met zo’n kracht.”

6. De drie duikers

In ‘Chernobyl’ proberen drie heldhaftige duikers om de watertanken onder de voornaamste insluitingskamer te draineren om zo te voorkomen dat er splijtstof in het water terechtkomt. Want dat zou een explosie veroorzaken. Tevergeefs, helaas. In het echte leven waren de tanken eigenlijk al zo goed als leeg, zo blijkt uit het onderzoek. “En de interactie met het water zou de splijtstof mogelijk zelfs helpen afkoelen”, zegt Smith.

7. De helikopterpiloten

De ongelooflijk moedige pogingen van de helikopterpiloten om boor, zand en lood op de splijtstofstaven te droppen - zoals te zien in de serie - hebben vermoedelijk geholpen om de brand in de grafietreactor te blussen. De drops misten echter grotendeels de splijtstof en de smeltende reactorkern. Nadat die door de voornaamste insluitingskamer brandde, koelde die vermoedelijk zelf af.

8. De mijnwerkers

De mijnwerkers die (naakt) een tunnel graven onder de reactor, zodat er een warmtewisselaar geplaatst kan worden, deden dat ook tevergeefs. De warmtewisselaar werd nooit gebruikt, aangezien de kern zelf afkoelde voor de machine geïnstalleerd kon worden.

LEES OOK. Tragisch familieverhaal inspireerde acteur voor zijn rol in Chernobyl: “De kernramp heeft mijn leven beïnvloed”

9. De schoonmakers

Op het einde van de serie wordt beweerd dat er na afloop van de ramp geen studies waren gemaakt over de honderdduizenden mensen verantwoordelijk voor de schoonmaak van de site. “Maar in feite waren er vele studies”, zegt Smith. “Al konden die niet aantonen of er een hoger risico op kanker was bij de doelgroep. Veel andere factoren - zoals roken en overmatig alcoholgebruik - spelen in die regio nog altijd een veel grotere rol.”

10. De wetenschappers

Wetenschappers zijn de echte helden van de serie. De redders. Zij zorgen ervoor dat alles goed komt. “Er zijn inderdaad ontelbare helden in dit verhaal, en sommige van hen zijn wetenschappers. Maar uiteindelijk is zowel de wetenschappelijke gemeenschap van de Sovjet-Unie als het politieke systeem verantwoordelijk voor de ontwerpfouten in de kernreactor, voor het gebrek aan veiligheidsvoorschriften en voor het onvergeeflijke gebrek aan voorbereidheid op zo’n incident.”

Door mtm