Reclame voor iets wat niét in fles zit, mag niet meer

“Zonder parabenen!” “Nul procent siliconen!” Die boodschappen op flessen shampoo en andere cosmeticaproducten zijn door Europa aan banden gelegd. “Vaak gaat het om pure marketing, of zijn de claims ronduit misleidend”, zegt de FOD Volksgezondheid. Fabrikanten die de nieuwe spelregels aan hun laars lappen, mogen ook in België boetes verwachten.

Cosmeticabedrijven spelen de laatste jaren meer en meer in op de vraag van consumenten naar natuurlijke producten. Op hun flacons en tubes prijzen ze daarom vooral aan wat er níét in zit. “Zonder parabenen”, “Vrij van sulfaten” of “Nul procent siliconen” zijn boodschappen die je tegenwoordig op allerhande shampoos, huidcrèmes en douchegels vindt.

Europa stelt daar nu paal en perk aan. Sinds 1 juli mogen fabrikanten die claims niet langer gebruiken, tenzij ze écht nuttig zijn voor de consument. Ook in België gelden die regels. “Die beweringen op cosmetica werden te veel gebruikt als marketingtruc”, zegt Jan Eyckmans, woordvoerder van de FOD Volksgezondheid. “Als een ingrediënt er nooit heeft ingezeten, waarom zou je daar dan mee moeten uitpakken? In sommige gevallen worden bovendien stoffen vermeld waar helemaal niets mis mee is. Dat is misleidend en maakt consumenten onterecht ongerust.”

Neem nu parabenen. Dat bewaarmiddel zit in zowat alle cosmetica. “Parabenen zijn de voorbije jaren onder druk gekomen omdat ze de hormonen zouden verstoren”, zegt professor Vera Rogiers (VUB), toxicologe gespecialiseerd in cosmetica. “Maar de parabenen die nu toegelaten zijn, zijn helemaal niet schadelijk. Ze worden zelfs beschouwd als bewaarmiddelen die het minste allergische reacties veroorzaken. Bovendien hangt alles af van de concentratie van een ingrediënt. Ook daar zijn wettelijke grenzen voor.”

Fijne geurtjes

Een andere voorbeeld: parfums waarop staat dat ze geen bewaarmiddelen bevatten. Door het hoge alcoholpercentage in veel fijne geurtjes is dat overbodig. Het komt er dus vooral op neer dat fabrikanten eerlijker moeten communiceren, en gebaseerd op wettelijke en wetenschappelijke richtlijnen. “Voor sommige producten kan bijvoorbeeld ‘vrij van alcohol’ wél een correcte claim zijn, en relevant voor de consument die gevoelig is aan alcohol op de huid”, zegt Eyckmans.

Consumentenorganisatie Test-Aankoop juicht de stappen van Europa toe, maar vraagt zich af hoe heet de soep gegeten zal worden. “De eigenlijke verordening over claims op cosmetische producten dateert van 2013”, zegt woordvoerder Simon November. "In een nieuw technisch document verduidelijkt Europa nu hoe de lidstaten die wetgeving moeten toepassen, maar dat document is op zich niet bindend. Het is dus aan de FOD om in te schatten wanneer een claim misleidend is.”

Die laatste maakt zich sterk dat er controles zullen komen op basis van die criteria. “Boetes zijn mogelijk bij inbreuken”, klinkt het.

Door Jens Vancaeneghem