Von der Leyen speelt groene en vrouwelijke troefkaarten uit in poging om Europees Commissievoorzitter te worden

Bron © Bloomberg

Ursula von der Leyen Foto: AFP

Ursula von der Leyen heeft dinsdagochtend in het Europees Parlement in Straatsburg een ultieme oproep gelanceerd om haar voordracht tot nieuwe voorzitter van de Europese Commissie te steunen. Om weifelende volksvertegenwoordigers over de brug te halen, beloofde de Duitse christendemocrate werk te maken van de strijd tegen de klimaatopwarming, en wil ze evenveel vrouwelijke als mannelijke Eurocommissarissen aanstellen.

“Europa moet tegen 2050 het eerste klimaatneutrale continent in de wereld worden”, zo betoogde Von der Leyen dinsdagochtend in het Europees Parlement. Daartoe wil ze onder meer een eerste Europese klimaatwet voorstellen en de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met “50, zo niet 55 procent” verminderen.

Von der Leyen verzekerde de Europarlementsleden ook dat ze als baas van het dagelijks bestuur van de Europese Unie streng zal toezien op het respect voor de democratische beginselen en de rechtsstaat in de lidstaten. Ook beloofde ze een faire belasting van multinationals en ‘een nieuw pact’ dat de diepe verdeeldheid onder de lidstaten over de aanpak van de migratiekwestie moet overstijgen.

Het is de eerste keer dat de Europese regeringsleiders een vrouwelijke kandidate hebben voorgedragen om de Commissie te leiden. Von der Leyen speelde die troefkaart volop uit en beloofde een gendergelijk team samen te stellen. Ze wees erop dat minder dan 20 procent van alle eurocommissarissen sinds 1958 een vrouw was. “We vertegenwoordigen de helft van de bevolking. We willen ons eerlijk aandeel.”

Absolute meerderheid nodig

De 60-jarige Von der Leyen werd begin juli door de staatshoofden en regeringsleiders van de 28 lidstaten voorgedragen om de komende vijf jaar het dagelijks bestuur van de Europese Unie te leiden. Maar om Jean-Claude Juncker vanaf november op te mogen volgen, moet de afscheidnemende Duitse minister van Defensie de steun krijgen van een absolute meerderheid van 374 van de 747 Europarlementsleden.

LEES OOK. Hoe de nieuwe koningin van Europa haar troon dreigt te verliezen nog voordat ze is gekroond (+)

Om 18 uur vellen de volksvertegenwoordigers hun verdict in een geheime stemming. Het belooft spannend te worden, want in het halfrond bestaat er onvrede over het feit dat Von der Leyen niet aan de Europese verkiezingen heeft deelgenomen als één van de Spitzenkandidaten. Dat zijn kandidaten die in de verkiezingscampagne door hun Europese politieke partij als topkandidaat voor de functie naar voren zijn geschoven.

Gepasseerde Weber past voor krachtmeting

Op de steun van haar eigen Europese Volkspartij, met 182 zetels de grootste in het halfrond, kan ze alvast rekenen. De Duitse fractieleider Manfred Weber had zelf als Spitzenkandidaat een gooi naar het Berlaymontgebouw gedaan, maar hij past voor een krachtmeting tussen parlement en lidstaten die de Europese Unie maanden zou kunnen verlammen. “We kunnen de schade niet herstellen door nog meer schade aan te richten.”

Weber lanceerde ook een oproep aan de 153 sociaaldemocraten om Von der Leyen te steunen. Hun Italiaanse fractiegenoot David Sassoli schopte het immers dankzij de steun van de EVP tot voorzitter van het Europees Parlement. Fractieleider Iratxe Garcia Perez kon echter geen duidelijke steunbetuiging laten horen. Ook zij wil geen institutionele crisis, maar centrumlinks wil volgens de Spaanse meer garanties op domeinen als armoedebestrijding. Haar verdeelde fractie beraadt zich dinsdagmiddag nog eens over de voordracht van von der Leyen.

Op de steun van groenen (74 zetels) en uiterst links (41 zetels) hoeft ze dan weer niet te rekenen. Haar beleidsprogramma blijft te vaag en bevat te weinig concrete engagementen, stelde de groene fractieleider Philippe Lamberts opnieuw vast. Het uiterst rechtse ID zal von der Leyen evenmin steunen, maar die stemmen wil de Duitse naar eigen zeggen ook niet. Over het stemgedrag van de 62 verkozenen van de conservatieve ECR tenslotte bestaat nog onduidelijkheid.

Erop of eronder

Voor Von der Leyen is het erop of eronder. Indien ze geen absolute meerderheid haalt, moeten de staatshoofden en regeringsleiders binnen de maand een nieuwe kandidaat voorstellen. Haalt ze het wel, dan wordt ze de eerste Duitse voorzitter van de Europese Commissie sinds Walter Hallstein in 1958 de eerste voorzitter van de instelling werd. Von der Leyen zou dan ook kunnen beginnen met de samenstelling van haar ploeg. Het is dan aan elke lidstaat om snel een kandidaat-commissaris voor te dragen.

Door jvh