Italiaanse regeringscrisis naar hoogtepunt: draait potje poker averechts uit voor Matteo Salvini?

Bron © BELGA

Matteo Salvini. Foto: AFP

Heeft Matteo Salvini zijn hand overspeeld? De Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken en leider van de rechts-populistische partij Lega Nord weet dinsdagnamiddag meer na de speech van premier Giuseppe Conte voor de Senaat. Salvini liet zijn coalitiepartner Vijfsterrenbeweging (M5S) vallen met het oog op nieuwe verkiezingen. Die zouden hem het premierschap moeten opleveren, maar mogelijk draait Salvini’s potje poker averechts uit.

LEES OOK. Het begon met een trein en eindigt met… de terugkeer van Silvio Berlusconi? De regeringscrisis in Italië uitgelegd

Salvini kondigde op 8 augustus aan dat zijn partij zou breken met de anti-establishmentpartij M5S, omdat de regering die sinds juni 2018 aan de macht is, niet langer houdbaar zou zijn. Doel van de demarche van de Lega-leider is het uitlokken van vervroegde verkiezingen later dit jaar. Salvini wil de hoge scores die zijn partij momenteel boekt in de peilingen - tot 38 procent, 20 procentpunten meer dan in de lente vorig jaar - verzilveren. Hij zou dan als premier aan het hoofd kunnen komen te staan van een rechtse regering, samen met voormalige partners Forza Italia van Silvio Berlusconi en de extreemrechtse Broeders van Italië (FdI).

Maar de uitgelokte regeringscrisis verloopt niet helemaal zoals Salvini ze had uitgestippeld. Eigenlijk wilde hij vorige week al een vertrouwensstemming forceren in het parlement, maar daar stak een front van de M5S met onder meer de Democratische Partij (PD) - de centrumlinkse oppositiepartij van oud-premier Matteo Renzi - een stokje voor. Ze vroegen premier Conte in de plaats daarvan om op 20 augustus een verklaring af te leggen voor de Senaat.

Naar verrassende coalitie?

Ondanks die tegenslag bleef Salvini vol vertrouwen. Na Conte’s verklaring zou de Lega een motie van wantrouwen tegen de regeringsleider door de Senaat krijgen, waarna de partij zou aansturen op nieuwe verkiezingen, zei de binnenlandminister woensdag nog op de radio. “Hoe sneller er wordt gekozen, hoe beter.”

De voorbije dagen moest de populaire politicus echter onverwacht in de verdediging gaan. Mogelijk is een verrassende coalitie in de maak tussen de rivalen M5S en PD, hoewel beide partijen in het verleden beledigingen naar elkaars hoofden slingerden en op de meeste belangrijke dossiers uiteenlopende visies hadden. Kopstukken van zowel de M5S als de PD - onder wie M5S-oprichter Beppe Grillo en de voormalige PD-premiers Matteo Renzi en Romano Prodi - gaven al te kennen dat Salvini een hak zetten het waard is om hun vijandschap aan de kant te schuiven.

“Opnieuw om de tafel zitten”

Uit vrees voor een dergelijke anticoalitie zag Salvini zich al genoodzaakt om gas terug te nemen. Zo verklaarde hij zondag dat hij bereid is om “opnieuw om de tafel te zitten” met de M5S. Die liet na een bijeenkomst van een partijtop dezelfde dag nog weten geen interesse te hebben. “We zijn het er allemaal over eens dat Salvini geen geloofwaardige partner meer is”, luidde het. Het is echter niet duidelijk of een samenwerking tussen de M5S en de PD wel levensvatbaar is. Beide partijen hebben te kampen met interne verdeeldheid.

Volgens analisten zou een coalitie van de M5S en de PD alvast het beste scenario zijn voor de financiële markten. Ook de Europese Commissie, waarmee de huidige Italiaanse regering op gespannen voet staat, ziet liever een meer meegaande coalitie in Rome dan een regering met de eurosceptische Salvini aan het hoofd. Italië torst een kolossale schuld van 2.300 miljard euro (132 procent van het bbp). Het land heeft daarmee na Griekenland de hoogste schuldgraad van de eurozone.

Voorlopig blijft het echter koffiedik kijken hoe de Italiaanse regeringscrisis zal uitdraaien. Premier Conte zou na zijn speech kunnen aankijken tegen een vertrouwensstemming, of spontaan zijn ontslag indienen bij president Sergio Mattarella. Ook is niet duidelijk of Conte op post zou blijven als de M5S zou voortregeren met de PD.

Overgangsregering?

Mocht de regering dinsdag het definitieve nekschot krijgen, komt het initiatief bij Mattarella te liggen. De president start dan een consultatieronde om te kijken of een nieuwe regering gevormd kan worden. Mochten onderhandelingen tussen de M5S en de PD op niets uitdraaien, zou een overgangsregering van technocraten in het zadel worden gehesen. Tussen 45 en 70 dagen na de ontbinding van het parlement moeten nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven. Zowel 27 oktober als 3 november zijn al genoemd als mogelijke data.