Verkoeling zoeken in zwemvijvers of meren? Moeilijk nu de blauwalg oprukt, en daar is niets aan te doen

In De Blaarmeersen in Gent geldt een algemeen zwemverbod door blauwalg in het water. Foto: DVH

Net nu de temperaturen de hoogte ingaan, groeit de lijst met kanalen en meren waar een zwem- en recreatieverbod geldt. Reden: blauwalg, een bacterie die giftig is voor mens en dier. Door de klimaatopwarming komt het fenomeen steeds vaker voor. En een oplossing is er niet. “Blauwalg kan je niet voorkomen en ook niet bestrijden”, zegt biologe Elie Verleyen (UGent).

“De burgemeester van Geraardsbergen vaardigt een recreatieverbod uit op provinciaal domein De Gavers. Er drijft een verdachte laag op de vijver, waarschijnlijk blauwalg.” Of: “Voor het tweede jaar op rij moet de Neerpeltse Watersportclub de wedstrijd noodgedwongen annuleren omdat het kanaal geteisterd wordt door blauwalgen.” Ook in De Gentenaar verscheen zo’n bericht: “Net nu het weekend heerlijk warm weer belooft, heeft de burgemeester een zwemverbod van veertien dagen uitgevaardigd voor de Blaarmeersen. Net als eind augustus ­vorig jaar zijn in het water blauwalgen gesignaleerd.”

Het probleem lijkt alleen maar groter te worden. “Blauwalgen kan je niet voorkomen en ook niet bestrijden”, zegt biologe Elie Verleyen (UGent). “Bij lagere temperaturen of bij regen, die het water doet afkoelen, houdt de bloei van blauwwier spontaan op. De opwarming van de aarde is dus slecht nieuws voor bijvoorbeeld natuurlijke zwemvijvers, want daardoor komt de bacterie meer en meer voor.”

Giftig

Blauwwieren zijn in feite geen algen en evenmin wieren, maar bacteriën. Ze zijn zowel voor mensen als dieren giftig. Alle contact met besmet water is slecht voor de gezondheid. De verschillende gifstoffen tasten ofwel de lever, het zenuwstelsel, de ogen, de huid of de darmen aan. Het is afhankelijk van bloei tot bloei welke gifstoffen voorkomen en in welke concentraties. Er zijn gevallen bekend van koeien en honden die doodvielen nadat ze besmet water hadden gedronken.

Verkoeling zoeken in zwemvijvers of meren? Moeilijk nu de blauwalg oprukt, en daar is niets aan te doen
De algen zijn te herkennen aan de blauw-groene of soms roodbruine kleur. Foto: DVH

De algen zijn te herkennen aan de blauw-groene of soms roodbruine kleur die ze aan het water geven als ze in hoge concentraties aanwezig zijn en een zogenaamde bloei vormen. De kleur hangt af van de soort blauwalg.

Niet nieuw

Helemaal nieuw is het fenomeen niet. In de jaren tachtig en negentig werd ook al een forse opstoot van blauwalgen genoteerd. Dat had toen nog een andere oorzaak dan louter de opwarming van de aarde. “In die tijd bevatten detergent en wasmiddel nog veel fosfaten en die waren ideaal voedsel voor de bacterie”, zegt Verleyen.

Door Geert Neyt, Amy Cornelissen en Tommy Huyghebaert