Aangeboden door AXA

Hoe wordt een waardevol kunstwerk verzekerd?

© AXA & De Plezantste Gemeente

Van een kunstwerk wordt wel eens gezegd dat het van ‘onschatbare waarde’ is. Hoe bepaalt een verzekeraar dan de waarde van een kunstwerk? We vroegen het aan een expert.

Mediahuis Brand Studio

“Als je wil weten wat een koelkast waard is, ga je naar een elektrozaak en je weet meteen de prijs van een nieuw model. Bij kunst kan dat natuurlijk niet, want de waarde van een kunstwerk is altijd subjectief,” vertelt Alexandre Moretus. Hij werkt voor de firma Jean Verheyen, die als lid van de AXA-Groep instaat voor het verzekeren van kunst en andere unieke voorwerpen zoals oldtimers en muziekinstrumenten.

Werk op maat

Het verzekeren van kunst is dus een vak apart. Daarom werkt Jean Verheyen met een eigen team van kunstexperts. Zij kunnen de waarde van kunstwerken perfect inschatten, en doen veel meer dan dat. Ze geven de eigenaar ook tips voor het beheer en de bewaring van zijn collectie, en de preventie van schadegevallen. Dat is heel belangrijk, want een kunstwerk heeft naast zijn marktwaarde ook een emotionele waarde. “Als een kunstwerk verloren gaat, kan een som geld die emotionele waarde nooit vergoeden”, legt Alexandre Moretus uit.

In verzekeringscontracten voor kunstwerken wordt meestal gewerkt met een ‘overeengekomen waarde’. De experts bepalen die samen met de eigenaar en kijken daarbij ondermeer naar de marktwaarde van vergelijkbare kunstwerken. Als een verzekerd kunstwerk definitief verloren gaat, wordt het vergoed op basis van die overeengekomen waarde. Bij een gedeeltelijke schade betaalt de verzekeringsmaatschappij de kosten van expertise, transport, en restauratie. Als het werk niet in de oorspronkelijke staat hersteld kan worden, wordt een ‘minwaarde’ uitbetaald.

Een brandverzekering volstaat niet

Sommige kunstverzamelaars denken dat hun collectie mee verzekerd zit in hun gewone brandverzekering. Die biedt echter geen of onvolledige dekking van waardevolle kunstvoorwerpen, zegt Alexandre Moretus. Een gewone brandverzekering heeft immers meestal een maximumbedrag per verzekerd stuk. Een kunstwerk zit zeer gauw boven die limiet. De meeste verzamelaars kennen ook de echte risico’s niet, meent Alexandre Moretus. “We krijgen veel vragen van mensen die bang zijn voor diefstal. Maar kunstdiefstal komt – gelukkig – relatief weinig voor. De meeste schadegevallen zijn door beschadiging, en die wordt door een brandverzekering niet gedekt.”

Het ei van Fontana

Een ongeluk is inderdaad snel gebeurd. “Bij een klant stond een terracotta ei van de Argentijns-Italiaanse kunstenaar Lucio Fontana op een salontafel,” vertelt Alexandre Moretus. “De poetsvrouw had dat laten vallen, en het lag in duizend stukjes. We hebben de verzekerde waarde vergoed, want het was niet mogelijk om het in de oorspronkelijke staat te herstellen. Zelfs na restauratie zou het nooit meer op de markt kunnen komen.”

“Maar Fontana is een belangrijk kunstenaar, en het werk had wel historische waarde. Dus hebben we contact opgenomen met de Stichting Fontana. Met hun akkoord heeft de eigenaar een doos met alle grote stukjes, en een stofzuigerzak met alle kleine stukjes bezorgd aan de kunsthogeschool La Cambre. Een studente restauratietechnieken, Sophie Genin, heeft een vol jaar gewerkt om alle stukjes weer in elkaar te puzzelen. De sporen van die restauratie hebben we zichtbaar gelaten. We gebruiken dat ei nu om verzamelaars te wijzen op risico’s!”

Gemeenten zijn te weinig bezorgd

Jean Verheyen verzekert niet alleen privécollecties, maar ook de kunstcollecties van bedrijven, openbare besturen en musea. “AXA is heel actief in de openbare sector. Als een gemeente haar kunstcollectie wil verzekeren, doen ze vaak een beroep op onze expertise” legt Alexandre Moretus uit.

Volgens hem zijn veel gemeenten te weinig bezorgd om een goede verzekering van de kunst die ze bezitten. “Sommige gemeenten hebben zelfs geen inventaris van hun kunstcollectie, laat staan dat ze de waarde ervan kennen. Ik ben kunsthistoricus, en vind het jammer dat openbare besturen soms niet voldoende aandacht hebben voor hun kunstpatrimonium. Ze zouden dat veel beter moeten beschermen, zodat ook de volgende generaties ervan kunnen genieten.” De vaste collecties van musea zijn overigens vaak helemaal niet verzekerd. “De staat wil daar zijn eigen verzekeraar zijn,” zegt Alexandre Moretus. Bij een schadegeval is het dan de belastingbetaler die voor de kosten opdraait.

Van nagel tot nagel

Voor tijdelijke tentoonstellingen waarbij bruiklenen uit andere musea of privécollecties getoond worden, wordt wel een verzekering afgesloten. Jean Verheyen is zeer actief in de kunstwereld en zo heeft AXA met de expertise van Jean Verheyen al verschillende prestigieuze tentoonstellingen verzekerd. Namen wil Alexandre Moretus niet noemen: discretie wordt in de wereld van musea en kunstverzamelaars geapprecieerd. “Ik kan u wel uitleggen hoe het werkt. Meestal wordt een bruikleen verzekerd ‘van nagel tot nagel’. Wij dekken dan alle risico’s vanaf het moment dat het kunstwerk verwijderd wordt van de plek waar het gewoonlijk hangt of bewaard wordt, het verpakken, het transport, de tentoonstelling zelf, tot het moment dat het terugkeert.”

Over Jean Verheyen

De firma Jean Verheyen werd in 1919 opgericht en viert dit jaar dus haar honderdste verjaardag. Ze is nog steeds een familiaal bedrijf: met CEO Laurent Verheyen staat de vijfde generatie aan het roer. Als lid van de AXA-Groep beheert Verheyen verzekeringspolissen voor onder meer kunstvoorwerpen. AXA sponsort de jaarlijkse internationale kunstbeurs TEFAF in Maastricht, en ondersteunt het onderzoek en de restauratie van kunstwerken.

Waarom AXA en De Plezantste Gemeente?

Een gemeente waar het plezant vertoeven is, daar wint iedereen bij. Net daarom slaan AXA en Het Nieuwsblad de handen in elkaar. Waar Het Nieuwsblad een jaar lang de plezantheidsgraad in alle Vlaamse gemeenten zal vaststellen, staat AXA voor de gemeenten klaar om ze allemaal stuk voor stuk nog plezanter en veiliger te maken. Door met het juiste advies lokale besturen te ontzorgen, kun je je focussen op wat er echt toe doet: een betere en plezantere buurt!

Meer weten over hoe AXA jouw gemeente ontzorgt? Hier vind je meer informatie.