Dit N+ artikel is exclusief voor jou als abonnee.

Abonnee worden? Kies je leesformule

02/10/2019 - Binnenland
camera closecorrect down facebook gplus Het Nieuwsblad nextprevquote share twitter video

  

Het akkoord van de regering-Jambon I doorgelicht

302 pagina’s, 697 keer het woord ‘Vlaamse’ en vier pijnlijke conclusies

Ook in 302 pagina’s kan je weinig zeggen. Dat is de voornaamste conclusie voor wie zich de moeite heeft getroost het hele regeerakkoord van Jambon I te doorploeteren. Ja, er staat 697 keer ‘Vlaamse’ in vermeld, maar naar een coherent beleid blijft het ook tussen de lijnen zoeken. Vier conclusies.

1 Op zoek naar een beleid

Nadat de partijvoorzitters maandag al een eerste samenvatting hadden gegeven, werd gisteren urenlang uitgekeken naar het definitieve regeerakkoord. Maar het geduld werd extra lang op de proef gesteld: pas tegen iets voor één ’s middags kwam er een definitieve versie. Al is definitief ook relatief: meer dan een samenraapsel van allerlei verschillende hoofdstukken – waar tot dinsdagochtend vroeg aan gewerkt was – is het niet. Een handvol verschillende lettertypes, geen inhoud, alle opmaakstijlen door elkaar… Als een student zo’n knip- en plakwerk zou indienen als thesis, de prof stuurde het meteen ongelezen terug.

Het is zoeken naar een coherent beleid voor de ploeg van Jan Jambon. Ja, de drempel wordt een pak hoger voor nieuwkomers, in het onderwijs moet het weer meer gaan om excelleren en tegenover heel veel rechten komen ook nadrukkelijker plichten te staan. Maar hoe de Vlaamse regering dat wil aanpakken? Dat zal toch vooral de komende jaren moeten blijken. Als er al een duidelijk pad voor veel van die ambities is uitgestippeld, dan staan dat toch niet in het regeerakkoord.

Natuurlijk staan er ook heel concrete actiepunten in vermeld, maar die doen vooral vermoeden dat ze er bewust moesten instaan uit rancune. Neem nu de passage over de Vlaamse bouwmeester. Dat wordt nu een Bouwmeestersteam dat “zich moet terugplooien op zijn kerntaken”. De huidige bouwmeester, Leo Van Broeck, die zich graag uitlaat over de gebrekkige klimaatambities en de wankele betonstop, schopte de afgelopen legislatuur wellicht net iets te vaak tegen de schenen.

Ook de grens tussen concreet en te concreet is vaak erg dun. Zo zullen tweetakttoestellen voor groenonderhoud verdwijnen, mogen kleuters pas naar de klas als ze zindelijk zijn en komt er een uitdoofbeleid voor het houden van kermispony’s. Het staat allemaal te lezen in die 302 pagina’s...

Andere thema’s waar de voorbije maanden veel inkt over is gevloeid, blijven onder de verwachtingen in het nieuwe regeerakkoord. Denk aan de bouwshift, het rekeningrijden of forse klimaatambities. Doelstellingen worden afgezwakt, deadlines uitgesteld of formuleringen bewust vaag gehouden.

2 Angstvallig wachten op cijfers

“De nieuwe Vlaamse regering wil een echte investeringsregering zijn.” Een titel heeft het regeerakkoord van Jambon I niet, maar investeren is wel de rode draad. Alles samen gaat het om niet minder dan 1,65 miljard euro. Geld dat vooral bestemd is voor mobiliteit en openbare werken, scholenbouw, de bouw van infrastructuur voor onderzoek en ontwikkeling, het hoger onderwijs én mensen. Investeringen die nodig zijn om “Vlaanderen voor te bereiden op de snel veranderende wereld”.

Wie evenwel had gehoopt dat het volledige regeerakkoord ook cijfers zou bevatten over de inkomsten, is eraan voor de moeite. Waar Jambon en co. straks hun geld zullen halen om de portefeuille open te trekken, is onduidelijk. Efficiëntiewinst op alle niveaus en activatie van langdurig werklozen is het mantra. Maar hoeveel dat dan moet opleveren? Geen concreet spoor daarvan in het akkoord. Krijgen we de cijfers straks dan maar, tijdens zijn regeerverklaring in het Vlaams Parlement?

Als er de voorbije uren toch cijfers zijn uitgelekt – zoals voor het wegwerken van de wachtlijsten voor mensen met een handicap – dan zijn die lang niet altijd voldoende. 270 miljoen trekt de regering daar naar verluidt voor uit, terwijl de administratie uitrekende dat er minstens 660 miljoen nodig is om het probleem voor die groep helemaal uit de wereld te helpen.

3 Weg met de tussenniveaus

De Vlaamse regering wil de overheid fundamenteel herdenken: het moet allemaal slanker en efficiënter. Veel organen en instellingen worden afgeschaft of gefusioneerd met andere diensten. Zo wordt de Vlaamse Milieuholding ontbonden, wordt Syntra Vlaanderen opgeheven, gaan het Agentschap Wonen en de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen in elkaar op en komt er één nieuwe Omgevingsraad. Ook de VREG, de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt, wordt opgeslorpt door één overkoepelende regulator voor elektriciteit, gas, warmte, kabel, water en riolering.

Maar ook elders moeten er tussenniveaus op de schop. In het onderwijs, bijvoorbeeld, wordt er strenger toegekeken of het geld wel degelijk naar de leerlingen gaat en niet voor een of andere ondersteunende dienst wordt gebruikt. Eenzelfde verhaal bij de ambitie om een volwaardige Vlaamse sociale zekerheid uit te bouwen: het geld moet zo veel mogelijk rechtstreeks naar wie het nodig heeft, niet naar de koepels.

Toch gaan niet alle tussenschotten eruit: de samenwerking met het federale Unia wordt dan wel stopgezet, maar in de plaats komt er een Vlaams gelijkekansencentrum.

4 Hopen op federale en lokale steun

N-VA kan straks maar beter hopen dat ze in een federale regering geraakt. Voor nogal wat krachtlijnen of intenties van de nieuwe Vlaamse regering rekent ze op de hulp van de federale. Een aangepast spreidingsplan voor vluchten boven Zaventem, bijvoorbeeld. Of de dreiging dat wie zich niet aan zijn inburgeringstraject houdt door DVZ bestraft kan worden. Idem voor de artsenquota, RIZIV-uitkeringen, het activeringsbeleid voor mensen met een leefloon, maatregelen in de geestelijke gezondheidszorg, de terugbetaling van psychologische zorg en het takenpakket van justitieassistenten.

En er wordt ook naar beneden toe gekeken. Neem nu armoedebestrijding: dat wordt vooral een taak van de lokale overheden. Gezinscoaches moeten de meest kwetsbare gezinnen opsporen en helpen. Voor zover nodig wil Vlaanderen ook een bovenlokaal kader creëren om de lokale besturen bij te staan in die aanpak.