Dit N+ artikel is exclusief voor jou als abonnee.

Abonnee worden? Kies je leesformule

10/10/2019 - Buitenland
camera closecorrect down facebook gplus Het Nieuwsblad nextprevquote share twitter video

Een rookpluim stijgt op boven de stad Ras al-Ain, die Turkije heeft gebombardeerd.  AFP

Al vijftien doden bij Turkse inval in Syrië, VN-Veiligheidsraad komt straks met spoed samen

De inval van het Turkse leger in het noordoosten van Syrië is officieel begonnen. Dat heeft Turks president Recep Tayyip Erdogan woensdag zelf aangekondigd. “Om vrede te brengen in de regio”, zei hij op Twitter. Maar zijn militaire actie dreigt net een bloedvergieten op gang te brengen en wordt streng veroordeeld door de rest van de wereld. Bij de eerste explosies vielen al minstens vijftien dodelijke slachtoffers.

Woensdagavond raakte bekend dat het Turkse grond- en luchtoffensief in het noorden van Syrië al aan minstens vijftien mensen het leven heeft gekost. Daarbij acht burgers, van wie twee kinderen. Nog eens meer dan veertig mensen raakten gewond. Dat zei directeur Rami Abdel-Rahman van het in Groot-Brittannië gevestigde Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR). Het lijkt nog maar het prille begin van wat wel eens een internationaal conflict en een bloedbad zou kunnen worden.

Amper een dag nadat de Amerikaanse president Donald Trump had aangekondigd dat hij de Amerikaanse militairen weghaalt uit de regio, liet zijn Turkse ambtgenoot verstaan dat de “militaire operatie is begonnen”. Erdogans bericht op Twitter kreeg de hashtag “OperationPeaceSpring” mee. Maar de kans dat het nieuwe wapengeweld effectief vrede met zich meebrengt, lijkt bijzonder klein.

Terroristen opruimen

Erdogan valt Syrië binnen om twee redenen. “Enerzijds ziet hij de Koerdische militie in Noord-Syrië als deel van de PKK (de verboden Koerdische Arbeidspartij, nvdr.) en daarom als terroristen”, zegt Dries Lesage, professor internationale politiek aan de UGent. “Die PKK pleegt al jaren bloedige aanslagen voor meer autonomie in Turkije. Die groep heeft nu uitzicht op een eigen staat, vlak over de grens met Syrië.” Maar dat ziet Turkije dus niet zitten. “Anderzijds wil Erdogan de bijna 4 miljoen vluchtelingen van de Syrië-oorlog die het nu opvangt dringend kwijt. Dat zou in de strook kunnen waar de Koerden nu zitten.”

Zelf spreekt Erdogan liever over een “veiligheidscorridor”, een regio die zijn eigen natie zou moeten beschermen voor dat geweld. Maar in werkelijkheid zou zo’n zone met vluchtelingen een gigantische mensenstroom op gang brengen, met alle gevolgen van dien. Niet alleen zou de demografie van Syrië veranderen, de overwegend Arabische Syriërs die destijds wegvluchtten van de oorlog zouden de Koerden ook verdringen. Als die op hun beurt nergens terechtkunnen, is het reëel dat een deel doorreist naar Europa. Bovendien hielden de Koerden heel wat voormalige leden van ISIS gevangen in kampen. De kans is groot dat zij door de chaos van een oorlog ontsnappen.

Syriëstrijders in België

Het Turkse offensief werd al door verschillende wereldleiders veroordeeld. Op vraag van onder meer België, Frankrijk, Duitsland, Polen en Groot-Brittannië komt de VN-Veiligheidsraad donderdag samen voor een spoedzitting achter gesloten deuren. Ook Trump laat verstaan dat hij de aanval afkeurt. “De Verenigde Staten hebben het Turkije duidelijk gemaakt dat deze operatie een slecht idee is”, aldus de president. Toch hoeft er volgens professor Lesage nog niet worden gevreesd voor een nieuw internationaal conflict. “Ik zou dit een van de oorlogen binnen de Syrië-oorlog noemen. Die is begonnen met de strijd van Assad tegen lokale rebellen. Dan dook plots ISIS op en werd de focus daarnaar verlegd. Nu is er de strijd van Turkije tegen de Koerden. Het zijn allemaal fases van dezelfde oorlog. Het ziet er momenteel naar uit dat het conflict lokaal zal blijven. Deze strijd zal de VS niet tegenover Rusland plaatsen. Al weet je natuurlijk nooit hoe zoiets kan escaleren.”

In ons land rijst intussen de vraag wat er moet gebeuren met de Belgische Syriëstrijders die door Koerden gevangen worden gehouden. Aangezien het risico bestaat dat ze ontsnappen of gewoon verdwijnen, pleitte OCAD-topman Paul Van Tigchelt er woensdagavond voor hen naar ons land te halen en hier te berechten. “Dan we hebben we tenminste controle. Anders riskeren ze in de natuur op te gaan”, verklaarde hij. Maar zijn pleidooi valt bij de meeste partijen op een koude steen. Zeker de (gewezen) regeringspartijen willen er niet van weten. Zowel N-VA, CD&V als Open VLD willen dat de betrokkenen in Irak worden berecht. Door het Iraakse gerecht of door een internationaal tribunaal. Daarover moeten met Irak én met andere EU-landen wel nog afspraken worden gemaakt. Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) merkte op dat de regering in lopende zaken alles op de voet volgt. “De regering zal hierin haar verantwoordelijkheid nemen en beslissen wat het beste is voor de veiligheid van de burgers.”