Dit N+ artikel is exclusief voor jou als abonnee.

Abonnee worden? Kies je leesformule

10/10/2019 - Buitenland
camera closecorrect down facebook gplus Het Nieuwsblad nextprevquote share twitter video

Demonstranten clashen met de politie in Quito.  AFP

Zeven dagen van gewelddadige protesten leggen Ecuador lam

President op de vlucht voor indianenopstand

Ecuador

-

Ecuador ligt plat, na een week van protesten tegen de besparingspolitiek van president Moreno. Die is met zijn regering gevlucht uit de hoofdstad Quito nadat demonstranten het parlement hadden bestormd. Alle wegen zijn afgesloten, alle scholen zijn dicht en de winkels geraken leeg. “Het zijn de inheemse groepen, die decennialang werden uitgebuit, die nu het hardst getroffen worden door de besparingen.”

Vlaamse gids: “Tientallen toeristen zitten hier al een week vast” “Ex-president trekt vanuit België aan de touwtjes”

Zeven dagen van massaprotesten, van gewelddadige clashes met de oproerpolitie, en van demonstranten die tot in het parlement stormen, waardoor de president moest vluchten uit zijn hoofdstad. En dat allemaal omdat die president, Lenin Moreno, het had aangedurfd om de brandstofprijzen te verhogen. Niet een klein beetje, dat klopt. De prijs voor petroleum in het Latijns-Amerikaanse land is op korte tijd meer dan verdubbeld. Ecuador pompt zelf olie op, en de prijs ervan wordt al ruim veertig jaar laag gehouden door middel van overheidssubsidies.

Het is ook niet alleen maar de olieprijs. Ecuador leent zowat 3,8 miljard euro van het Internationaal Muntfonds (IMF), maar moet in ruil daarvoor wel een besparingspolitiek doorvoeren. Daardoor krijgen werknemers in de publieke sector geen overuren meer uitbetaald en wordt hun aantal vakantiedagen teruggebracht van dertig tot vijftien.

Uit protest tegen die politiek kwamen een week geleden studenten op straat en gingen transportvakbonden staken. Daarna sloten ook organisaties van inheemse volkeren zich aan bij het protest. Geen goed teken voor Moreno, want inheemse protesten hebben tussen 1997 en 2007 drie Ecuadoraanse presidenten doen aftreden.

Noodtoestand en avondklok

Magaly Rodriguez Garcia Historica KU Leuven  “De inheemse groepen die decennialang werden uitgebuit, worden nu het hardst getroffen door de besparingen”

Ook nu zakten tienduizenden indianen af naar de hoofdstad Quito. Snelwegen werden geblokkeerd, demonstranten richtten vernielingen aan en baanden zich dus een weg tot in het parlement. De politie antwoordde met traangas, met honderden arrestaties en met het afkondigen van de noodtoestand en het instellen van een avondklok.

“Deze protesten worden gedomineerd door mensen uit de rurale gebieden, die massaal naar de steden komen en werkelijk alles lamleggen en kapotslaan”, zegt Magaly Rodriguez Garcia, die opgroeide in Ecuador en historica is aan de KU Leuven. “Het zijn inheemse groepen, die decennialang werden uitgebuit, en die nu het hardst getroffen worden door de besparingen. Zij moeten hun landbouwproducten naar de stad brengen, en ze zien hun transportkosten enorm stijgen. En hoewel de meeste economen zeggen dat de prijsstijgingen beperkt zullen zijn en dat het schrappen van de subsidies verantwoord is, slagen de aanhangers van de vorige, linkse, president er wel in om ze voor te stellen als neoliberale maatregelen ten koste van de armste groepen.”

Financiële ramp

Maar volgens sommigen is het massaprotest in Ecuador terug te brengen tot de rivaliteit tussen Moreno en zijn voorganger, Rafael Correa (zie hiernaast). Een politiek spel. “Het klopt dat de protesterende inheemse groepen worden geïnfiltreerd door mensen die werken voor Correa”, zegt Diana Dávila Gordillo, een Ecuadoraanse politicologe die verbonden is aan de universiteit van Leiden. “Maar er is vooral een massale mobilisatie van mensen die zwaar getroffen worden door besparingsmaatregelen die wel nodig waren, maar al te abrupt worden doorgevoerd. Dat komt aan, bij mensen die geen inkomen hebben en die amper te eten hebben. En er is vandalisme en geweld door demonstranten, maar het meeste geweld komt van de staat. Op het moment dat de oproerpolitie het bestormde parlement ontruimde, heeft men in één moeite door de plekken aangevallen waar de demonstranten van buiten de stad verblijven. Er zijn al doden gevallen, en mijn grote angst is dat het geweld in de komende dagen zal toenemen. Het land ligt plat, het bereikt een kantelpunt, en het is heel onduidelijk naar welke kant het zal kantelen.”

Ecuador is een relatief stabiel land. Het is opmerkelijk dat net daar een protestbeweging zo snel zulke grote proporties aanneemt. “Het land heeft een lange geschiedenis van opstanden, staatsgrepen en regimewissels”, zegt Anne Vranckx, expert Latijns-Amerika. “Maar het kende een stabiele periode vanaf het moment dat Rafael Correa aan de macht kwam, in 2007. Alleen heeft die linkse president nogal wat ingrepen in zijn voordeel gedaan. Hij heeft ervoor gezorgd dat een president oneindig aan de macht kan blijven. En hij heeft de presidentiële macht ook uitgebreid ten koste van die van het parlement. De regels van het spel zijn uitgehold, waardoor de bevolking niet meer gelooft dat het zijn protest via parlementaire weg, op een vredelievende manier, kan uiten. Dus wordt het heel snel heel gewelddadig, nu er een wissel van de macht is. Nu er een president is die maatregelen durft te nemen die minder populair zijn, maar die misschien wel nodig zijn om het land voor een financiële ramp te behoeden.”

Tom Schelstraete   

Vlaamse gids: “Tientallen toeristen zitten hier al een week vast”

Terwijl het in hoofdstad Quito voor de zevende dag op rij erg onrustig was, was het 250 kilometer verderop, in het bergstadje Guamote in de Andes, net stiller dan anders. Tom Schelstraete (32) uit Deinze woont er al zeven jaar en werkt er als gids. “Dit is een plek met een louter inheemse bevolking”, zegt hij. “Heel veel indianen zijn naar de hoofdstad getrokken om te manifesteren. Ze kamperen er letterlijk op straat, tot hun strijd beslecht is. Het probleem is dat alle wegen zijn afgesloten, niemand kan hier dus weg. Voor mij is dat geen groot probleem, omdat ik hier woon. Maar hier zitten ook zowat zeventig toeristen. Zij lopen geen gevaar, er is geen veiligheidsprobleem, maar ze zitten hier wel al een week vast, en de winkels zijn dicht of leeg.”

“De mensen hier hebben echt niks. Sommigen wonen in een lemen hut. En de maatregelen van de regering richten precies bij de arme, inheemse bevolking de meeste schade aan. Dus zijn ze vastberaden om iets te doen. In de grondwet staat dat het land waarop ze leven van hen is, en dat zij ook zelf de noodtoestand erover kunnen uitroepen. Dus dat hebben ze gedaan, en ze hebben overal wegversperringen opgetrokken, zodat het leger geen toegang heeft tot dit gebied.”(jvr)

Rafael Correa met zijn Belgische vrouw Anne (midden) tijdens zijn presidentiële campagne in 2013.  BELGAIMAGE

“Ex-president trekt vanuit België aan de touwtjes”

Volgens de Ecuadoraanse president Lenin Moreno zijn de protesten een poging tot staatsgreep, die wordt georkestreerd door zijn voorganger Rafael Correa. Vanuit België. Correa is getrouwd met onze landgenote Anne Malherbe en was de politieke mentor van Moreno. Maar die beschuldigt hem van corruptie, waardoor Correa nu in zelfgekozen ballingschap leeft in Louvain-la-Neuve. Daar was hij gisteren niet bereikbaar voor commentaar. Tegenover het persagentschap Reuters bestempelde hij de beschuldigingen van Moreno eerder als leugens. “Ze zeggen dat ik zo machtig ben dat ik met een iPhone vanuit Brussel de protesten kan leiden. De realiteit is dat het volk het niet meer aankan.” Waarnemers wijzen er wel op dat de protesten misschien niet worden aangestuurd door Correa, maar dat zijn aanhangers – en die van de Venezolaanse president Maduro, die hij steunt – zich mengen onder de betogers. Correa verdient hier overigens zijn boterham als adviseur van de Venezolaanse regering.(jvr)