Wetenschappelijk experiment met varkenspoten moet oude crematierituelen helpen verklaren

Bron © BELGA

Foto: Facebook Crumbel

Vorsers van de VUB, de ULB en de UGent, die onderzoek doen naar crematiepraktijken vanaf de Bronstijd tot de vroege Middeleeuwen, hebben recent experimenten uitgevoerd om te weten te komen of doden in die tijd naakt dan wel gekleed op hun brandstapel terechtkwamen. Met hun experimentele setting willen ze extra data verzamelen, waarmee ze de crematieresten uit bestaande collecties nog beter kunnen analyseren.

Voor het experiment werden vier brandstapels gemaakt, met in drie ervan telkens op een andere plek in het vuur drie varkenspoten. In elk van de brandstapels lag een volledig naakte varkenspoot, eentje met een open leren omhulsel en een derde in een gesloten leren verpakking. Het experiment moet een gedetailleerd beeld geven van de manier waarop in de loop van die periode, die in onze streken loopt vanaf ongeveer 3.500 tot 1.800 jaar geleden, crematie van doden evolueerde.

Aan de hand van de verbrande resten willen de onderzoekers via biochemische analyses een beter zicht krijgen op de restproducten die de drie crematieresten met zich meebrengen. Ze hopen door onderzoek naar welbepaalde isotopen, vooral koolstof- en zuurstofisotopen, en door microscopisch onderzoek met behulp van infrarood licht in en op de verbrande botresten, sporen te detecteren die tekenend zijn voor elk van de soorten verbranding.

Films en stripverhalen

“We stellen ons crematie waarschijnlijk teveel voor vanuit films en stripverhalen”, zegt projectleider Dries Tys. “En we vergelijken het rituele verbranden van doden te veel met de gewone begraving, alsof er een scherpe grens loopt tussen de christelijke en de Germaanse tradities.”

Dat geldt volgens Tys zeker voor de Merovingische tijd, bij ons de vroege Middeleeuwen. “Door crematie beter te begrijpen, kunnen we heel wat leren over de manier waarop onze voorouders het leven na de dood zagen, zowel voor het lichaam als voor de geest. Uit onze studies blijkt dat er sprake was van erg complexe rituelen. Vroeger stelde men zich die vragen niet, laat staan dat de methoden voorhanden waren om er diepgaand onderzoek naar te doen. We waren louter aangewezen op cultuur-etnische voorbeelden, zoals de lijkverbranding uit de Indusvallei, waar crematie nog altijd gebruikt wordt.”

Het zou volgens de onderzoekers kunnen dat er bij de rituelen heel andere dingen speelden dan we nu vermoeden, dat misschien de snelheid waarmee het lijk verbrand werd een belangrijke rol speelde. “Of dat men de dode zo op de brandstapel legde, zodat zijn hoofd snel uit elkaar spatte om de overgang naar het hiernamaals beter te verzekeren.”

Video: Crumbel

Video: Crumbel

Door jvh