Dit N+ artikel is exclusief voor jou als abonnee.

Abonnee worden? Kies je leesformule

20/10/2019 - Buitenland
camera closecorrect down facebook gplus Het Nieuwsblad nextprevquote share twitter video

Johnson was gisteren naar het parlement getrokken om te winnen, maar een stemming over zijn Brexit-deal kwam er niet.  AP

Parlement verplicht premier om opnieuw uitstel te vragen voor Brexit

Dat verliep niet zoals Johnson het gehoopt had

Het Britse parlement heeft een nieuwe tik uitgedeeld aan Boris Johnson. Het keurde zijn Brexit-deal gisteren niet goed en verplichtte hem om nieuw uitstel te vragen bij de EU. Hoewel de premier dat eerst weigerde te doen, zou hij gisteravond alsnog een brief naar Europees president Donald Tusk gestuurd hebben met een verzoek tot uitstel. Wellicht komt er al in de komende dagen een nieuwe stemming in het Lagerhuis. “Verliest Johnson die ook, dan liggen alle denkbare Brexit-pistes weer open”, zegt professor Hendrik Vos.

Wat nu, na zoveelste Brexit-klucht? Betogers willen nieuw referendum

Boris Johnson was op Super Saturday naar het parlement gekomen om te winnen. Maar in plaats van zijn “excellente” akkoord goed te keuren, eisten de leden van het Lagerhuis dat hij het eerst zou onderbouwen met concrete wetteksten én verplichtten ze hem om bij de EU opnieuw Brexit-uitstel te vragen, tot 31 januari. De premier weigerde dat laatste te doen. “Ik ga niet met de Europese Unie onderhandelen over uitstel, en de wet verplicht me ook niet om dat te doen”, reageerde hij.

Die koppigheid was echter van korte duur, want rond 20 uur onze tijd belde Johnson naar Europees president Tusk om uitstel te vragen. Om 23 uur gisteravond liet die laatste via Twitter weten dat hij de officiële brief in ontvangst had genomen. Tusk zal nu de andere Europese leiders consulteren, wat enkele dagen in beslag kan nemen.

Dat Johnson hoe dan ook op 31 oktober uit de Europese Unie wil stappen, bewees hij volgens de BBC met een tweede brief, toegevoegd aan het verzoek tot uitstel. Daarin zou de Britse premier benadrukken dat hij zo’n uitstel een vergissing vindt. Volgens de BBC zou Johnson het officiële verzoek ook niet ondertekend hebben.

Spoedberaad

Hoewel Johnson zelf deed uitschijnen dat de EU een verlenging niet meer zou toestaan, bleek dat gisteravond niet het geval. Bronnen bevestigden aan de Britse krant The Guardian dat de EU-leiders niet afkering staan tegenover een uitstel. Vanochtend komen de EU-ambassadeurs alvast samen in spoedberaad om de kwestie te bespreken.

“Maar Johnson wil hoe dan ook op 31 oktober uit de Europese Unie stappen, en wil die lijn dus consequent en koppig aanhouden”, zegt Hendrik Vos, professor Europese politiek van de UGent. “En hij krijgt nu dan wel een tegenslag, hij belooft wél dat de nodige wetteksten er maandag zullen liggen. Hij is daar ook al wel een tijdje mee bezig, en er zullen nog slordigheden inzitten, maar er zal straks wel iets klaarliggen. En dan kan er dinsdag al opnieuw gestemd worden. Als hij die stemming opnieuw verliest liggen alle Brexit-pistes weer open.”

Échte debat moet nog beginnen

En wat als het Lagerhuis de deal van Boris Johnson wél goedkeurt? Dan zou een Brexit op 31 oktober dus mogelijk zijn, al kan dat ook een maand later pas zijn, op 30 november. Het Europees Parlement ging namelijk normaal begin deze week de deal ratificeren – pas na goedkeuring van het Lagerhuis, die er gisteren dus niet kwam – en de volgende zitting is pas half november.

Of het nu 31 oktober, 30 november of 31 januari wordt: eigenlijk begint het echte spelletje pas bij de start van de Brexit zelf. “Er zal een overgangsperiode komen van minstens anderhalf jaar, die kan worden verlengd met nog eens twee jaar”, zegt Hendrik Vos. “Daarin moet worden onderhandeld over hoe dat Britse leven buiten de EU er dan precies moet uitzien. Gaan ze nog deelnemen aan het Erasmusprogramma voor studeren in het buitenland? Gaan ze nog gebruikmaken van het Europese voedselagentschap? Hoeveel zal men willen betalen voor Europese landbouwproducten?”

“Heel dat debat over de concrete invulling van de Brexit moet nog beginnen. En vooraleer de Britten aan tafel kunnen gaan met EU-onderhandelaars, zullen ze voor zichzelf duidelijk moeten maken wat ze willen. Ze hebben dat debat altijd voor zich uitgeschoven. Omdat er geen eensgezindheid is. Omdat men weet: hoe meer afstand men neemt van Europa, hoe groter de economische kosten zullen zijn.”

Boris Johnson: vernederd en gedwongen om Brexit-uitstel te vragen.  AFP

Wat nu, na zoveelste Brexit-klucht?

Het zou Super Saturday worden. Gisteren zou dé Brexit-climax brengen die alle Brexit-climaxen van de afgelopen 3,5 jaar zou doen verbleken. Maar er kwam niet eens een stemming over het akkoord dat Boris Johnson sloot met de EU. Maar wat is er nu precies gebeurd in de schouwburg die het Britse Lagerhuis heet?

Wat is er gebeurd?

In zekere zin kan je zeggen: niets. Super Saturday was een opbouw naar een climax die er niet gekomen is. Het Britse Parlement was voor het eerst sinds de Falklandoorlog op een zaterdag samengekomen, om er te stemmen over het Brexit-akkoord dat Boris Johnson verrassend uit de brand sleepte in Brussel. Alleen werd er uiteindelijk niet over gestemd. Omdat het parlement eist – via het Letwin-amendement – dat de premier zijn akkoord eerst in concrete Britse wetteksten giet. Daarvoor moet hij dan alweer uitstel vragen aan de Europese Unie. Meteen na de stemming weigerde Johnson dat te doen, maar later op de avond draaide hij toch bij. Rond 23 uur onze tijd gaf Europees president Tusk op Twitter aan dat hij een officiële aanvraag had ontvangen. Een antwoord van de EU zou enkele dagen op zich kunnen laten wachten, omdat de regeringsleiders hun zegje moeten kunnen doen. Toch zouden ze een verlenging vermoedelijk toestaan, zo citeert The Guardian bronnen binnen de EU, al kunnen er natuurlijk voorwaarden zijn.

Wat is dat Letwin-amendement?

Parlementsvoorzitter John ‘Order!’ Bercow besliste dat eerst gestemd zou worden over een amendement, dat gesteund wordt door de oppositie, dat zegt dat het Lagerhuis de deal van Johnson alleen maar voorwaardelijk kan goedkeuren. Tot ook de Britse wetgeving is goedgekeurd die die deal ondersteunt. Dat amendement werd goedgekeurd met 322 stemmen tegen 306. Het werd voorgesteld door Oliver Letwin, een parlementslid dat vorige maand uit de Conservatieve Partij werd gezet omdat hij de Benn Act steunde. Die wet zegt dan weer dat er een goedgekeurd akkoord moest zijn op 19 oktober – nu dus – of dat de regering anders uitstel moest vragen aan de EU tot 31 januari.

Komt er dan opnieuw Brexit-uitstel?

De wet zegt dus dat de premier nu verplicht is om een brief te schrijven naar de EU met de vraag om drie maanden uitstel. Aanvankelijk zei Johnson in het parlement expliciet dat hij niet naar Brussel zou gaan om een nieuw uitstel te onderhandelen, maar ’s avonds bleek hij dus wél contact te hebben opgenomen met Tusk. Zoals het amendement dus voorschrijft. Daarnaast beloofde hij ook dat de gevraagde wetteksten er zullen liggen tegen morgen. Zo zou er dinsdag al een nieuwe stemming kunnen komen over zijn akkoord, waarbij Johnson hoopt op een “overweldigende meerderheid” zodat hij gewoon kan doorgaan met een ordelijke Brexit tegen 31 oktober, waardoor dat gevraagde uitstel dus niet nodig is.

Johnson is dus opnieuw met zijn kop tegen de muur gelopen?

Hij heeft opnieuw een stemming verloren. En hij is vernederd. De perceptie was dat de parlementsleden die van plan waren voor zijn akkoord te stemmen, tegen Letwin zouden stemmen. Het Letwin-amendement heeft het gehaald, dus leeft de veronderstelling dat het akkoord van de premier geen meerderheid gehaald zou hebben. Wellicht komt het dinsdag – nadat Johnson de Brexit-wetten heeft voorgelegd – tot een nieuwe stemming. Wint hij die, dan blijft een ordelijke Brexit op 31 oktober mogelijk. Verliest hij, dan ligt het hele spel weer open en is alles mogelijk. Van een harde Brexit op 31 januari, tot een nieuw referendum, tot helemaal geen Brexit meer.(jvr)

Volgens de organisatoren kwamen een miljoen mensen op straat.  AP

Betogers willen nieuw referendum

Terwijl zich binnen vers politiek drama ontspon, vulden de Londense straten zich met demonstranten voor de People’s Vote March. Volgens de organisatoren waren er een miljoen deelnemers, de politie hield het erbij dat het “heel druk” was. De demonstranten eisen een nieuw referendum over de Brexit. Ze willen een “laatste zeg” over het akkoord van Johnson, ze willen checken of het volk de Europese Unie wel wil verlaten met de voorwaarden die hun premier heeft onderhandeld.

Vanaf de middag stapten ze op van Hyde Park tot het grote plein voor het parlement. Toen in Westminster gestemd werd voor een nieuw uitstel, werd dat buiten op luid gejuich onthaald. Toen later de parlementszitting was afgesloten, moest een aantal conservatieve ministers en parlementsleden een politie-escorte krijgen, omdat ze fel werden uitgejouwd door de betogers.(jvr)