“Boycot Black Friday”: groeiend verzet tegen zoveelste kortingfestijn van het jaar

Black Friday: één dag werd een weekend, dan een week… en zelfs langer. Foto: ISOPIX

Shopaholics en koopjesjagers hebben de vierde vrijdag van november al lang aangekruist in hun agenda. Dan is het Black Friday, de dag waarop elk jaar weer verkooprecords sneuvelen. Toch groeit almaar meer weerstand tegen die vanuit Amerika geïmporteerde (ver)kooporgie.

Een jaar of vijf geleden kwam Black Friday overgewaaid vanuit de Verenigde Staten. In 2016 was het al de op één na drukste winkeldag van het jaar (enkel de zomersolden scoorden toen beter) en in 2017 verpulverde Black Friday zelfs alle verkooprecords. Sindsdien spreken de grote ketens en internetreuzen van ‘Golden Friday’. Eén dag werd een weekend, dan een week… en zelfs langer: acht dagen bij Bol.com, elf bij elektrowinkel Krëfel en zelfs twaalf bij doe-het-zelfketen Hubo. Wie biedt meer?

Trop is te veel

Toch roept dit “feest van de consument” almaar meer bedenkingen op. Voedingsbedrijf Damhert van Grete Remen sluit zijn webshop zelfs 24 uur uit protest tegen “deze hoogdag van de graaicultuur”, die aanzet tot “overconsumptie die het klimaat nekt”. Het bedrijf roept de consument op om lokaal te shoppen: “De megakortingen, vooral van internetgiganten, verdringen onze lokale ondernemers die niet kunnen concurreren in deze ratrace naar dumping.”

Volgens een rondvraag van zelfstandigenorganisatie NSZ bij 728 handelszaken doet slechts 34 procent straks mee aan Black Friday. “En dan nog vaak met lange tanden, omdat anderen het ook doen”, zegt Christine Mattheeuws van NSZ. “Want wie niet meedoet, verliest omzet. Maar tegelijk moet wie wél meedoet een deel van zijn boterham afgeven.”

Initiatieven als Black Friday kunnen op langere termijn zelfs contraproductief worden. Zo blijkt dat veel consumenten nu al hun kerst- en nieuwjaarscadeautjes scoren. In plaats van meer te kopen, spreiden ze dus gewoon hun aankopen. Eigenlijk surft de consument van de ene afprijzing naar de andere, in die mate zelfs dat hij zich gerold voelt als hij eens iets koopt zonder korting. “De slinger van kortingen is doorgeslagen. Dat is niet langer houdbaar. En dat terwijl de kleinhandel elk jaar al in de top drie van de faillissementen staat”, zegt Mattheeuws.

Laat u niet rollen

Intussen groeit ook bij consumenten het besef dat het zo niet verder kan. Op Facebook circuleren oproepen om vrijdag niets te kopen, of om minstens bewust, groen en lokaal te kopen. Sommige winkels spelen daarop in door geen korting te geven, maar een bedrag te schenken aan een goed doel.

Tegelijk waarschuwen consumentenorganisaties voor kortingen die mooier lijken dan ze écht zijn. De Nederlandse Consumentenbond stelde vorig jaar vast dat de kortingen die winkeliers geven tijdens Black Friday gemiddeld niet hoger zijn dan op andere momenten in het jaar. De onderzoekers kwamen destijds ook veel nepaanbiedingen tegen, en ook valse ‘doorgestreepte’ prijzen. De Britse consumentenorganisatie Which? kwam zelfs tot de conclusie dat liefst 87 procent van de aanbiedingen tijdens Black Friday in andere periodes voor dezelfde prijs beschikbaar was of zelfs nóg goedkoper.

Door Kristof Simoens