Stamcelonderzoek van wereldberoemde Leuvense prof ligt zwaar onder vuur

Foto: BELGA

Leuven -

De KU Leuven neemt een tiental papers onder de loep waarvoor Catherine Verfaillie, de directeur van het Stamcelinstituut Leuven, medeverantwoordelijk is. Andere vorsers stellen zich publiekelijk vragen over afbeeldingen in die papers.

Meer dan tien wetenschappelijke papers waarvan de gerenommeerde stamcelonderzoeker Catherine Verfaillie (KU Leuven) mede- of eindverantwoordelijke is, staan ter discussie. Op het wetenschappelijke forum Pubpeer worden publiekelijk vragen gesteld over de correctheid van de papers. Verfaillie leidt momenteel het Stamcelinstituut van de KU Leuven. De universiteit onderzoekt de beschuldigingen.

Er zou met name iets loos zijn met de afbeeldingen in de papers: sommige beelden of delen van afbeeldingen uit het lab die als bewijs dienen voor een onderzoeksresultaat lijken gecopy-pastet of via Photoshop gewijzigd.

Tot die conclusie komt Elisabeth Bik, een Nederlandse onderzoekster die voor een Amerikaans biotechbedrijf werkt. Ze is een van ’s werelds meest bekende jagers van vervalste beelden in biomedische onderzoekspapers. Bik heeft al tienduizenden papers gescreend op problematische afbeeldingen en daar ook verslag over uitgebracht in vaktijdschriften.

Op Pubpeer heeft Bik de voorbije dagen haar opmerkingen bij de papers van Verfaillie gepost. Het gaat om papers uit de periode 1999 tot 2014. Vorige nacht nog werd een vraag gesteld over een bijkomende paper van Verfaillie uit 2018. Ook daarbij gaat het weer over een mogelijk problematische afbeelding.

Als bij nader onderzoek blijkt dat de conclusies van de gecontesteerde papers niet overeind blijven, is de impact op het stamcelonderzoek niet te onderschatten. Veel papers uit het instituut van Verfaillie gebruiken andere vorsers om hun eigen onderzoek op te zetten. Ook de oudere papers blijven tot vandaag een rol spelen voor de wetenschap.

Luc Sels, de rector van de KU Leuven, zegt dinsdag op de hoogte te zijn gebracht van de zaak. “Voor ons is het een nieuw gegeven. Wij houden dezelfde lijn aan als in alle casussen waar er sprake is van vermeende integriteitsinbreuken: we nemen elke melding heel ernstig. De Commissie Wetenschappelijke Integriteit is ondertussen al samengekomen en zal dit verder opvolgen. Maar over de ernst kan ik momenteel nog niets zinnig zeggen.”

“Wij behouden het vertrouwen in de onderzoeker. Dat vertrouwen wil ik nu echt wel uitspreken. De procedure loopt. We zullen daar verder in transparantie over communiceren en willen daar ook snel in gaan. Wat ons aanbelangt zijn de vier, mogelijk vijf, publicaties van de KU Leuven. Is daar sprake van fouten, onzorgvuldigheden of falsificaties? Dat zullen we nauwgezet bekijken.”

Al eerder ophef

Het is in elk geval niet de eerste keer dat de wetenschappelijke integriteit van Catherine Verfaillie en haar medewerkers in vraag wordt gesteld. Tussen 2005 en 2008 kreeg Verfaillie kritiek over zich omdat andere onderzoekers er maar niet in slaagden om haar “baanbrekende” resultaten te herhalen. Er bleken ook problemen te zijn met afbeeldingen in belangrijke papers waarvoor Verfaillie de verantwoordelijke professor was. Meerdere papers moesten worden gecorrigeerd of teruggetrokken.

Haar vorige werkgever, de University of Minnesota, heeft Verfaillie indertijd weliswaar niet zelf van fraude beschuldigd, maar ze werd hevig bekritiseerd voor “inadequate” opleiding en toezicht op de onderzoekster die data wel had vervalst.

Professor Verfaillie zelf was niet bereikbaar voor commentaar.

Door Maxie Eckert, Stijn Cools
VOOR ABONNEES
Laad meer berichten...