Hoe een ogenschijnlijk onschuldig pact één jaar geleden tot de val van regering-Michel leidde

Bron © BELGA

Foto: ISOPIX

In de nacht van 8 op 9 december is het exact een jaar geleden dat de ‘Zweedse’ regering-Michel met N-VA, MR, Open Vld en CD&V ten val kwam. De regering struikelde over het zogenaamde Marrakesh-pact, dat de twee jaren voordien geruisloos richting goedkeuring leek te wandelen.

In de nacht van 8 op 9 december viel finaal het doek over de regering-Michel met N-VA, MR, Open Vld en CD&V. N-VA kon er niet mee akkoord gaan dat ons land zich in het Marokkaanse Marrakesh achter het ‘global compact on migration’ van de Verenigde Naties - beter bekend als het Migratiepact of het Marrakeshpact - zou scharen. De andere partijen wilden van geen wijken weten, ook niet van een onthouding. Bij de goedkeuring stelde premier Michel dat hij aan de goede kant van de geschiedenis wou staan.

LEES OOK. Een verloren jaar: wachten op een regering, met nefaste gevolgen voor de staatsfinanciën

Het is tot op vandaag verbazingwekkend dat de regering-Michel, die 4,5 jaar lang van de ene crisette in de andere struikelde, uiteindelijk ten val kwam over een op het eerste gezicht onschuldig pact. De Belgische regering onderhandelde al meer dan twee jaar over de tekst - er werden zelfs aanpassingen doorgevoerd op vraag van ons land, ons land was voorstander en zou de tekst zelfs actief promoten. Geen vuiltje aan de lucht dus.

Plots keert N-VA kar

Eind oktober steken er echter donkere wolken op, meer bepaald van over de Alpen. De Oostenrijkse premier Sebastian Kurz, toen voorzitter van de EU, verklaart dat zijn land toch niet zou meedoen met het pact. Hij zwengelt daarmee het debat aan in Europa en Tsjechië, Polen, Bulgarije en Slovakije volgen. Ook in Nederland en Denemarken gaan anti-stemmen op, maar die landen kunnen een uitstap vermijden door een interpretatieve nota vast te hangen aan het akkoord, waarin staat wat de tekst precies zal betekenen in eigen land.

In ons land springt N-VA op de kar. De partij ziet zich opgejaagd door Vlaams Belang, dat al stampij maakte over het pact en dat in oktober bij de gemeenteraadsverkiezingen een forse remonte had gemaakt en aast op de kiezers die enkele jaren voordien naar N-VA waren getrokken. Plots verklaren verschillende kopstukken van N-VA dat de tekst problematisch is. Het gaat vooral om de vraag of het pact juridisch afdwingbaar is. In de 34 pagina’s tellende tekst zelf staat van niet, maar de partij vreest dat rechters het pact toch zullen aangrijpen in hun rechtspraak. Ook voeren ze aan dat het pact wel erg positief is voor de voordelen van migratie en meer migranten naar Europa zou lokken.

Marrakech of niet

Het was in de eerste plaats toenmalig staatssecretaris Theo Francken (N-VA) die het verzet leidde, maar dat standpunt bleek nadien breed gedragen. Kamerfractieleider Peter De Roover haalde plots bijna dagelijks de media om de partijlijn toe te lichten, te verdedigen of de fameuze “rode lijnen” uit te zetten. Het leidde tot een regelrechte patstelling, waarin beide kampen elkaar een deloyale houding verweten en te diep in de loopgraven zaten om er nog zonder gezichtsverlies uit te kunnen. Een slecht getimede campagne van N-VA op de sociale media deed de onderlinge verstandhouding ook niet bepaald goed.

Hoe een ogenschijnlijk onschuldig pact één jaar geleden tot de val van regering-Michel leidde
Foto: BELGA

Begin december volgde een hallucinante week met opeenvolgende crisisvergaderingen en overlegrondes, binnen de regering en het parlement, waarbij de premier probeerde zijn ploeg bijeen te houden, maar het is de kroniek van een aangekondigde dood. De week mondt uit in een ministerraad die voor zaterdag om 20.00 uur geprogrammeerd staat. Terwijl de regen met bakken uit de lucht valt, is die vergadering op de Wetstraat 16 al snel afgelopen. De N-VA-regeringsleden verlaten de ministerraad en kondigen een persconferentie aan op de partijzetel van N-VA. Daar legt voorzitter Bart De Wever premier Michel een ultimatum voor: indien hij enkele dagen later vertrekt naar Marrakech, dan duwt hij N-VA uit de regering.

Michel is stap voor

Michel laat het zo lang niet duren. Enkele uren later bevestigde de premier al dat hij wel degelijk naar Marrakech zou gaan, in naam van de regering, en bedankte hij de N-VA’ers voor het geleverde werk binnen de regering. Meteen kondigde hij aan dat hun bevoegdheden zouden worden herschikt binnen de overgebleven ploeg en dat staatssecretarissen Pieter De Crem en Philippe De Backer promoveerden van staatssecretaris tot minister. Michel wilde verder gaan met een “verantwoordelijke oranje-blauwe coalitie”. Na een periode van schaduwboksen was op enkele uren tijd het doek gevallen over de “Zweedse kamikazeregering”.

AANGERADEN