Abonnee worden? Kies je leesformule

1.862 gevangenen meer dan begroot: onze gevangenissen kreunen meer dan ooit onder overbevolking

1.862 gevangenen meer dan begroot: onze gevangenissen kreunen meer dan ooit onder overbevolking

Donderdag volgt een grote nationale staking in alle gevangenissen. Foto: Photo News

Brussel -

Onze gevangenissen zitten meer dan ooit overvol. Uit cijfers die onze redactie kon inkijken, blijkt een nieuwe spectaculaire stijging. Sinds afgelopen zomer, toen het Gevangeniswezen afklopte op 9.984 gedetineerden, steeg het aantal met net geen negenhonderd extra mensen achter tralies. Reden? Het einde van de jarenlange uitstroom aan geïnterneerden, strengere rechters en meer gevangenen die tot het einde van hun straf blijven zitten.

Gemiddeld zitten er in 2019 10.556 mensen in onze gevangenissen.’ Exact 10.883 mensen zitten vandaag in de cel in België. Onder die 10.883 gevangenen en geïnterneerden ook 483 vrouwen en dertien kinderen. Het zijn absolute cijfers die ze op het hoofd­bureau van het Directoraat-Generaal Penitentiaire Inrichtingen in Brussel in jaren niet gezien hebben. “Zulke hoge cijfers hebben we de voorbije vier jaar inderdaad niet meer gehad”, zegt woordvoerster Kathleen Van De Vijver. “Vooral de laatste maanden stellen we een opvallende piek vast van het aantal gedetineerden.”

In Vlaanderen: 1.044 boven capaciteit

Onze 36 Vlaamse, Waalse en Brusselse gevangenissen kreunen onder de overbevolking, blijkt uit cijfers van 2019 die deze krant in detail kon bestuderen. Alleen al in de 17 Vlaamse gevangenissen zitten momenteel liefst 1.044 mensen te veel. Voor heel België is er een overbezetting van liefst 1.862 personen. “De bouw van nieuwe gevangenissen als Haren en Dendermonde liet op zich wachten door vertragingen wegens vergunningen, net als de geplande renovaties in de gevangenis van Ieper en de bouw van ­Leopoldsburg en Nieuw Antwerpen.”

1.862 gevangenen meer dan begroot: onze gevangenissen kreunen meer dan ooit onder overbevolking
Het FPC in Gent, waar veel geïnterneerden een tweede “thuis” vonden. Alleen is de uitstroom er niet bijster groot. Foto: fvv
1.862 gevangenen meer dan begroot: onze gevangenissen kreunen meer dan ooit onder overbevolking
Het FPC in Gent, waar veel geïnterneerden een tweede “thuis” vonden. Alleen is de uitstroom er niet bijster groot. Foto: fvv

“Magische barrière”

De gevangenispopulatie onder het “magische” cijfer van 10.000 krijgen, was bij de aanstelling van justitieminister Koen Geens (CD&V) in 2014 een van de meest uitgesproken doelstellingen. De “erfenis” van voorgangster Annemie Turtelboom (Open VLD): gemiddeld 11.578 gedetineerden. In de zomer van vorig jaar zaten er “amper” 9.984 mensen achter tralies. De missie leek geslaagd.

“Onder Geens is er de eerste jaren een opmerkelijke daling geweest. De verklaring daarvoor lag deels in de uitstroom van geïnterneerden richting speciale Forensische Psychiatrische Centra als Gent en Antwerpen”, legt Van De Vijver uit. In cijfers: van 904 geïnterneerden in 2015 naar 539 nu. “Er is geen impact op de uitstroom in die centra waardoor de geïnterneerden in de gevangenissen op de wachtlijst tot overplaatsing komen. De volgende fase om geen geïnterneerden meer in de gevangenissen te hebben, is gekoppeld aan de bouw van de centra van Paifve, Wavre en Aalst.”

Strengere rechters, rechtser beleid, meer “einde straffen”

Meer nog, het afgelopen anderhalf jaar barsten onze gevangenissen opnieuw uit hun voegen. Sinds de zomer van 2018 zijn er liefst 899 gevangenen bijgekomen. Het is een van de redenen waarom het gevangenispersoneel donderdag een nationale staking houdt.

Een eenduidige verklaring voor die nieuwe spectaculaire stijging is er niet. Maar wat zeker meespeelt zijn de strengere straffen die rechters ­opleggen, de lagere uitstroom van geïnterneerden en mensen die langer in voorhechtenis blijven tijdens strafonderzoeken. Opmerkelijk ook: ­almaar meer gedetineerden blijken hun opgelegde straf volledig uit te zitten. Omdat ze de moed niet vinden om hun reclasseringsdossier in te dienen, maar ook omdat ze na hun “einde straf” zonder voorwaarden vrijkomen.

1.862 gevangenen meer dan begroot: onze gevangenissen kreunen meer dan ooit onder overbevolking
Ontslagnemend minister van Justitie Koen Geens (CD&V) zag cijfers eerst spectaculair dalen, nu opnieuw spectaculair stijgen. Foto: ISOPIX

Slakkengang

Het kabinet van minister Geens erkent dat de gevangenisbevolking gemiddeld opnieuw aangroeit, “hoewel het cijfer lager ligt dan bij de aanstelling in 2014”. Er wordt ­gewezen op de jaarlijks weerkerende piek in de eindejaarsperiode, maar ook op de verhoogde capaciteit van politie en parket, wat resulteert in meer strafonderzoeken, en daarnaast het uitspreken van strengere straffen. “We hebben vooral ook dringend nood aan nieuwe gevangenissen”, klinkt het. “Pas nu, na tien jaar, hebben we eindelijk groen licht gekregen om te beginnen bouwen in Haren en Dendermonde.”

1.862 gevangenen meer dan begroot: onze gevangenissen kreunen meer dan ooit onder overbevolking
In Haren (Brussel) is niet iedereen gediend met de bouw van nieuwe “supergevangenis.” Foto: Photo News

Nieuwe gevangenissen: een slakkengang

Het kabinet van minister Geens erkent dat de gevangenisbevolking gemiddeld opnieuw aangroeit, “hoewel het cijfer lager ligt dan bij de aanstelling in 2014.” Er wordt gewezen op de jaarlijks weerkerende piek in de eindejaarsperiode, maar ook op de verhoogde capaciteit van politie en parket, wat resulteert in meer strafonderzoeken, en daarnaast het uitspreken van strengere straffen. “We hebben vooral ook dringend nood aan nieuwe gevangenissen”, klinkt het. “Pas nu, na tien jaar, hebben we eindelijk groen licht gekregen om te beginnen bouwen in Haren en Dendermonde.”

AANGERADEN