Dit artikel is exclusief voor jou als abonnee

Abonnee worden? Kies je leesformule

Impeachment eindelijk van start, maar historisch proces over afzetting Trump begint met slag… over het proces zelf

Impeachment eindelijk van start, maar historisch proces over afzetting Trump begint met slag… over het proces zelf

21 jaar nadat in januari 1999 in de Amerikaanse Senaat het proces over de afzetting van Bill Clinton van start ging, schoot het proces over de impeachment van Donald Trump dinsdagavond uit de startblokken. Of beter: het bleef daar al meteen haperen, want meteen was er onenigheid tussen Republikeinen en Democraten over hoe het proces precies moet verlopen.

Nadat vorig jaar al drie maanden hoorzittingen gepleegd werden om Trump van machtsmisbruik (ten aanzien van de Oekraïense president) en belemmering van het onderzoek daarnaar te beschuldigen, is het vanaf vanavond aan de Senaat om als een 100-koppige jury te oordelen of het effectief tot een afzetting moet komen. Daarmee zou Trump de eerste president zijn die een impeachment-procedure niet overleeft, de voor de eindmeet opgestapte Nixon buiten beschouwing. Waarnemers voorspellen dat ook deze keer geen tweederde meerderheid gevonden zal worden om het daadwerkelijk tot een gedwongen aftreden te laten komen. Temeer omdat de Trump-gezinde Republikeinen in de Senaat in de meerderheid zijn, en de Democraten in de minderheid.

En dan is er ook Mitch McConnell, de Republikein die het proces in de Senaat leidt. Hij gaf maandag al te kennen hoe hij de procedure deze keer wil zien verlopen: snel, niet zo lang als bij Clinton. De Democraten krijgen 24 uur of twee dagen om hun argumenten tegen Trump op tafel te leggen, de verdediging van Trump daarna ook. Het is een publiek geheim dat McConnell zijn president wil beschermen.

In het holst van de nacht

Tot een echt inhoudelijk debat kwam het dinsdag niet. Dat zal voor woensdag zijn. Wat dinsdagmiddag Amerikaanse tijd in het Capitol-gebouw van Washington al meteen onderwerp van discussie was, is het proces zelf. Of beter: het kader waarin dat zal plaatsvinden. Mitch McConnell zei bij de start al dat hij amendementen op de procedure zoals hij ze voor ogen heeft, zal opschorten of teniet doen. Dat stuitte uiteraard op verzet bij leider van de Democraten Chuck Schumer, die repliceerde dat McConnell eigenlijk vraagt aan de Senaat “om zich zo snel mogelijk te haasten en het vinden van bewijs (tegen Trump, red.) zo moeilijk mogelijk te maken.”

Volgens Schumer kan McConnell er zo voor zorgen dat uiteenzettingen in het holst van de nacht plaatsvinden, zodat veel geruisloos kan passeren. Eén van Trumps advocaten, Pat Cipollone, sprak dinsdag over “een eerlijk proces” dat zal gevoerd worden volgens de regels van McConnell. Impeachment-leider bij de Democraten Adam Schiff kwam dan weer waarschuwen dat de Senaat vooral moet doorduwen om achtergehouden documenten over Oekraïne-gate tijdens het proces te zien te krijgen. “Zoniet is het gewoon geen proces.”

Toegevingen

In de openingspleidooien ging het er dinsdagavond al bitsig aan toe. De Democraten vroegen en kregen van McConnell enkele aanpassingen van de regels. Zo zullen zowel de aanklagers als de advocaten van de verdediging 24 uur de tijd krijgen, maar dan wel verspreid over drie dagen in plaats van over twee dagen. Daarmee hopen de Democraten haastwerk te vermijden. Een andere verandering is dat extra bewijsstukken nu toegelaten worden tenzij ze weggestemd worden.

De verdediging stak van wal tegen die veranderingen en noemde ze “belachelijk”. Onder meer over extra getuigen en de lengte van het proces wordt op dit moment nog druk gesproken.

State of the Union

Trump zelf wil het hele circus vóór 4 februari achter de rug hebben, als hij zijn State of the Union moet uitspreken, een traditioneel moment voor een president om het over de staat van de VS te hebben. Een vereniging van Staten waar hij het hoofd van is, zoals hij hoopt zonder zwaard boven dat hoofd.

Voor een goed memorie: Bill Clinton werd in februari ‘99 uiteindelijk niét afgezet als Amerikaans president, omdat in de Senaat geen tweederde meerderheid gevonden werd om het zover te laten komen. Clinton kon zijn tweede ambstermijn gewoon uitdoen. Dat laatste is ook wat de Republikeinen achter Trump vandaag absoluut willen: hun president piloteren richting succesvolle verkiezingen verder in het jaar, zodat die zijn tweede ambtstermijn kan uitvoeren. Het is meteen ook wat waarnemers verwachten na, zo klinkt het meermaals, ‘het schijnproces’ dat van start gegaan is.