Files tijdens ochtendspits zijn fors zwaarder en langer geworden, ondanks alle initiatieven

Foto: BELGA

De Vlaming nam in 2019 nog massaler de auto om naar het werk te gaan en stond daardoor nog langer in de file dan een jaar eerder. Vooral de files in de ochtendspits zijn opvallend zwaarder en langer geworden, blijkt uit het jaarverslag van het Vlaams Verkeerscentrum. “We kunnen dit alleen oplossen door met z’n allen voor minder verkeer op de snelwegen te zorgen”, zegt woordvoerder Peter Bruyninckx.

Zeggen dat er veel files staan op de Vlaamse snelwegen, is een open deur intrappen. Geen onderwerp waar de Vlaming zoveel over klaagt. En toch bleek in 2019 dat, ondanks initiatieven als telewerken en het promoten van het openbaar vervoer, de Vlaming nog meer - 0,4 procent - dan in 2018 de auto heeft genomen voor verplaatsingen, vooral tijdens de spitsuren. Dat blijkt uit de metingen die werden uitgevoerd door het Vlaams Verkeerscentrum en gebundeld werden in het jaarverslag. In het weekend werd zelfs 1,1 procent meer autoverkeer waargenomen.

Al dat autoverkeer leidt in heel Vlaanderen tot fors meer fileleed tijdens de ochtendspits. Daar steeg de filezwaarte - de combinatie van de filelengte en de duur van de file - met gemiddeld 7 procent, in Brussel en Antwerpen zelfs met 9 en 8 procent. “De ochtendfiles zijn heel fors toegenomen”, zegt Peter Bruyninckx, woordvoerder van het Vlaams Verkeerscentrum. “Een verklaring daarvoor vinden is moeilijk. De ochtendspits is korter dan de avondspits en er moeten dus op kortere tijd meer auto’s voorbij al die drukke punten. Maar de avondspits is nog altijd zwaarder: de files blijven dan langer staan.”

Meer structurele files

Wat nog opvalt: de Vlaamse snelwegen raken steeds meer verzadigd. “We spreken van verzadiging als er meer verkeer wil passeren op een bepaald punt dan volgens de capaciteit kan. Meer vraag dan aanbod. Dat is bijvoorbeeld het geval op de R0 tussen UZ Jette en Zellik: de verzadigingsgraad is daar 16,8. Dat bekent dat er elke dag 16,8 uur nodig is om al het verkeer te verwerken. Als je dan weet dat die auto’s zich vooral tijdens de ochtend- en de avondspits aandienen, krijg je veel minder tijd dan die 16,8 uur om alles te verwerken. Met lange en zware files als gevolg”, zegt Bruyninckx.

Meer verzadiging gecombineerd met meer autoverkeer leidt ook tot meer structurele filezones. “Dat zijn zones op de snelwegen waar elke dag op hetzelfde moment file staat. Daar moet gewoon meer volk voorbij dan dat die weg op dat punt aankan. Dat is bijvoorbeeld al jaren het geval rond de Kennedytunnel in Antwerpen.” Sinds vorig jaar is ook het stuk tussen Mechelen-Noord en Kontich, op de E19 van Brussel naar Antwerpen, een structurele filezone geworden. “Mensen die de E19 elke dag nemen, zullen daar niet van opkijken. Zowel in de ochtendspits als de avondspits heb je daar prijs. Er moet niet eens iets gebeuren.”

Mentaliteitswijziging

“We stellen vast dat we in 2019 iets langer in de file stonden dan het jaar daarvoor”, zegt Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters. “Onze wegen hebben op sommige plaatsen hun maximumcapaciteit bereikt. We blijven dan ook investeren, zowel in capaciteit als in onderhoud. Zo staan dit jaar onder meer 38 grote werven gepland op onze autosnelwegen.”

LEES OOK. KAART. Op liefst 38 plaatsen wordt dit jaar gewerkt op onze snelwegen: hier zal u nog wat langer in de file staan

Infrastructuurwerken zoals de Oosterweelverbinding in Antwerpen en de plannen om de Brusselse ring aan te pakken, kunnen het fileleed gevoelig verminderen, zegt Peter Bruyninckx. “Het is goed dat die er zullen komen. Maar dat is niet de enige oplossing. Een deel van de oplossing zit er zeker in dat we verkeer van de snelwegen afhalen. Dat vraagt een mentaliteitswijziging bij de mensen: moet ik per se de auto nemen om naar het werk te gaan of een uitstap te maken? Ik begrijp dat het niet voor iedereen haalbaar is, maar als iedereen zou gaan nadenken over alternatieven zou dat al een heel grote stap zijn.”

Door Guy Stevens
AANGERADEN