Dichtstbije zwart gat op nauwelijks duizend lichtjaar van ons ontdekt

Bron © BELGA

Themabeeld Foto: Getty Images/iStockphoto

Een team van astronomen van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) en andere instituten heeft een zwart gat opgespoord op slechts duizend lichtjaar van de Aarde, zo heeft de ESO woensdag bekendgemaakt. Daarmee bevindt dit zwarte gat, dat deel uitmaakt van een drievoudig systeem (HR 6819) dat waarneembaar is met het blote oog, zich dichter bij ons zonnestelsel dan alle andere die tot nu toe zijn ontdekt.

Het team ontdekte bewijs voor het onzichtbare object door de bewegingen van zijn twee begeleidende sterren te volgen. Het zegt dat dit systeem wel eens het topje van de ijsberg kan zijn, en dat in de toekomst nog veel meer van dit soort zwarte gaten kunnen worden ontdekt. “We waren volkomen verrast, toen we beseften dat dit het eerste stersysteem met een zwart gat is dat met het blote oog waarneembaar is”, zegt Petr Hadrava, emiritus wetenschapper aan de Academie van Wetenschappen van de Tsjechische Republiek in Praag en mede-auteur van het onderzoek.

Het systeem, dat in het zuidelijke sterrenbeeld Telescoop staat, is zo dichtbij dat zijn sterren op een donkere, heldere avond zonder telescoop of verrekijker te zien zijn. “Dit systeem bevat het meest nabije zwarte gat dat we kennen’, zegt ESO-wetenschapper Thomas Rivinius, die het woensdag in Astronomy & Astrophysics gepubliceerde onderzoek leidde.

Honderden miljoenen zwarte gaten

Het verborgen zwarte gat is een van de allereerste zwarte gaten van stellaire massa die zijn opgespoord, terwijl ze geen heftige interacties met hun omgeving aangaan en daardoor werkelijk zwart lijken. Tot nu toe hebben astronomen slechts enkele tientallen zwarte gaten in ons Melkwegstelsel ontdekt. Bijna al deze objecten staan in wisselwerking met hun omgeving en verraden hun aanwezigheid via de krachtige röntgenstraling die daarbij vrijkomt.

Maar wetenschappers vermoeden dat in de loop van het bestaan van de Melkweg veel meer sterren aan het einde van hun leven tot zwarte gaten zijn ineengestort. De ontdekking van het “stille”, onzichtbare zwarte gat in HR 6819 kan helpen verklaren waar al die zwarte gaten zich schuilhouden.

“Het moet gaan om honderden miljoenen zwarte gaten, maar daarvan kennen we er slechts een paar. Weten waar we op moeten letten, zou ons in een betere positie moeten brengen om ze te vinden”, zegt Rivinius. Baade voegt daaraan toe dat de ontdekking van een zwart gat in een zo nabij drievoudig systeem erop wijst dat we slechts “het topje van een spannende ijsberg” zien.

AANGERADEN
Meest recent