RECENSIE. ‘Anna K.’ van Jenny Lee: “Een treinramp van een liefdesverhaal” **

De Amerikaanse televisieschrijfster Jenny Lee liep al jaren rond met het idee om een hedendaagse versie te schrijven van Leo Tolstojs klassieker Anna Karenina. Uiteindelijk was het haar kersverse echtgenoot die haar over de streep trok. Want, zo stelt hij, “een meeslepend liefdesverhaal kun je het beste schrijven op het moment dat je er zelf eentje meemaakt”. Daar levert Anna K. niet meteen sluitend bewijs voor.

Anna K. is zeventien, bloedmooi en een ster in de New Yorkse high society. Ze heeft het perfecte vriendje: Alexander is ambitieus, sportief en een topstudent op Harvard. Maar dan ontmoet ze ‘graaf’ Alexia Vronsky: een hyperaantrekkelijke ‘mooiboy’ met aan elke vinger tien knappe meisjes. Het is voor hen allebei liefde op het eerste gezicht.

Anna’s vriendje is dan wel ‘perfect’, hij is ook ongeduldig, hautain en hij neemt zichzelf erg serieus. Hij heeft een hekel aan feestjes, en de seks met hem stelt niet zoveel voor. Naast de blonde halfgod Vronsky smelten zijn looks als sneeuw voor de zon. Op de koop toe heeft Alexander een verwend en saai halfzusje waar Anna veel meer tijd mee doorbrengt dan ze zou willen.

Halfslachtig getalm

Het is een no-brainer: er lijkt geen enkele reden waarom Anna niet zou kiezen voor de jongen die haar hart wél sneller doet slaan. Er is eigenlijk geen dilemma. En daarmee staat Anna K. mijlenver af van Tolstoj’s Anna, bij wie kiezen voor de man op wie ze verliefd was werkelijk betekende dat ze al het andere in haar leven moest opgeven: haar zoontje, haar maatschappelijke positie en haar sociale leven.

Na honderd bladzijden gaat het halfslachtige getalm van Anna K. dan ook behoorlijk tegenstaan. Wat houdt dit meisje eigenlijk tegen? Lee voelt dat ook aan, en tovert de ene na de andere truc uit haar hoed om deze liefde toch een problematische dimensie te geven. Wanneer Anna na veel getreuzel heeft besloten Alexander te dumpen, krijgt die een auto-ongeval en stelt Anna de breuk nog even uit. Als het dan eindelijk zover is, herinnert Alexander Anna eraan dat je niet zomaar weg kan uit een lange relatie, omdat je dan “praktisch getrouwd” bent. Oeps, zo had Anna het in de voorgaande driehonderd bladzijden nog niet bekeken. Ze belooft Alexander om er toch nog eens goed over na te denken.

Parade van de Gestoorde Ouders

En dan laat Lee de Parade van de Gestoorde Ouders passeren. Nadat ze zich het hele verhaal lang nog niet om haar dochter heeft bekommerd, eist Anna’s moeder plots dat Anna Alexander om vergiffenis gaat smeken. Het is immers lastig voor haar als er in het schoonheidssalon geroddeld wordt over haar dochter. Vronsky’s moeder besluit dan weer dat ze de enige vrouw wil blijven in het leven van haar zoon, en probeert Vronsky op andere ideeën te brengen met behulp van hét familiewapen: geld.

Zo gooit Lee het verhaal telkens weer over een andere boeg. Dat alle samenhang en psychologische geloofwaardigheid daarbij verloren gaan, lijkt bijzaak. Voor de dappere lezer die er na vierhonderd bladzijden nog niet de brui aan heeft gegeven, zullen we de laatste trucs nog niet uit de doeken doen. We zullen het erop houden dat Lee’s pogingen om de relatie van Anna en Vronsky van de rails te houden almaar wanhopiger worden en dat er – hoe kan het ook anders – echte rails (en bijbehorende trein) aan te pas komen.

Een dramatisch liefdesverhaal is Anna K. zeker, maar met de klassieker van Tolstoj heeft het weinig te maken. Het lijkt meer een oefening in hoe ver je kan gaan in het problematiseren van de relatie tussen twee tieners. Erg ver, bewijst Lee. Lichtpuntje: we vermoeden dat Anna K. minder bestand zal zijn tegen de tand des tijds dan de Russische evergreen.

Jenny Lee, ‘Anna K.’, fictie, vanaf 14 jaar, Moon, 494 blz.

Door Johanna Cassiers